Onderzoek Nikos: Surinamers willen groei, maar niet tegen elke prijs

door

PARAMARIBO — Surinamers kijken voorzichtig positief naar de economische toekomst van het land, maar stellen duidelijke voorwaarden aan de manier waarop toekomstige welvaart wordt opgebouwd. Onderwijs, goed bestuur, bescherming van het regenwoud en het reserveren van een deel van de toekomstige olie- en gasinkomsten voor volgende generaties krijgen brede steun. Tegelijkertijd vormt de mogelijke uitstroom van vooral jonge Surinamers een belangrijk aandachtspunt: meer dan de helft van de 18- tot 39-jarigen overweegt binnen vijf jaar naar het buitenland te vertrekken.

Dat blijkt uit het Landelijk Perceptieonderzoek Suriname 3.0, dat onderzoeksbureau NIKOS in opdracht van het ministerie van Olie, Gas en Milieu heeft uitgevoerd. Het onderzoek richt zich op de visies, verwachtingen en prioriteiten van Surinamers richting 2050. De resultaten schetsen een gemengd beeld van een bevolking die kansen ziet in de verwachte economische ontwikkelingen, maar tegelijkertijd zorgen heeft over de voorwaarden waaronder die kansen kunnen worden benut.

Landelijk verwacht 42 procent van de ondervraagden dat het in de toekomst beter zal gaan met Suriname. Bijna een derde, 32 procent, denkt dat de situatie ongeveer hetzelfde zal blijven, terwijl 26 procent een verslechtering verwacht. De onderzoekers spreken daarom van voorzichtig optimisme.

Opvallend is dat jongeren positiever zijn over de toekomst dan oudere leeftijdsgroepen. Ook het opleidingsniveau speelt een rol. Van de respondenten met een hbo- of universitaire opleiding verwacht 51 procent verbetering, tegenover 30 procent onder mensen met maximaal basisonderwijs.

Financiële situatie blijft moeilijk

De positieve verwachtingen staan tegenover de huidige financiële situatie van veel huishoudens. Slechts 18 procent van de respondenten zegt voldoende te hebben om van te leven. Voor 72 procent gaat het financieel moeizaam, al lukt het naar eigen zeggen nog wel om rond te komen. Tien procent geeft aan moeite te hebben het hoofd boven water te houden. Bovendien zegt 43 procent dat de eigen financiële situatie vergeleken met vijf jaar geleden is verslechterd.

De verwachting dat Suriname er in de toekomst op vooruit kan gaan, lijkt daarmee niet in de eerste plaats gebaseerd op een breed ervaren verbetering van de huidige levensstandaard. De verwachte ontwikkeling van de olie- en gassector en de economische mogelijkheden die daaruit kunnen voortvloeien, spelen in het toekomstbeeld een belangrijke rol.

De bevolking lijkt daarbij niet te kiezen voor economische groei zonder voorwaarden. Maar liefst 87 procent vindt volgens het onderzoek dat Suriname het regenwoud moet beschermen, zelfs wanneer dat beperkingen oplegt aan economische groei. Daarnaast vindt 83 procent dat een deel van de toekomstige olie- en gasinkomsten moet worden gereserveerd voor volgende generaties.

Onderwijs krijgt eveneens grote prioriteit. Van de respondenten beschouwt 96 procent investeringen in onderwijs als de belangrijkste investering voor de toekomst. Daarnaast vindt 91 procent goed bestuur en het tegengaan van corruptie belangrijker dan de nieuwe olie- en gasinkomsten. Volgens de onderzoekers verbinden Surinamers economische ontwikkeling daarmee nadrukkelijk aan onderwijs, behoorlijk bestuur, duurzaamheid en langetermijnbeleid.

Jongeren denken aan vertrek

Tegenover die verwachtingen staat een ontwikkeling die gevolgen kan hebben voor het vermogen van Suriname om toekomstige economische mogelijkheden met eigen arbeidskrachten te benutten. Van alle respondenten overweegt 36 procent binnen vijf jaar naar het buitenland te vertrekken voor werk, studie of een beter leven. Bij de jongste onderzochte leeftijdsgroep ligt dat percentage aanzienlijk hoger.

Van de 18- tot 39-jarigen zegt 54 procent een vertrek te overwegen. Onder mensen tussen 40 en 59 jaar is dat 31 procent en onder 60-plussers 16 procent. Het rapport benadrukt dat een vertrekintentie niet betekent dat al deze mensen daadwerkelijk zullen emigreren. De omvang van de groep wordt niettemin als een belangrijk signaal gezien.

Daar staat tegenover dat juist jongeren een grote bereidheid tonen om zich verder te ontwikkelen. Van de 18- tot 39-jarigen zegt 92 procent bereid te zijn aanvullende opleidingen of trainingen te volgen wanneer daarmee de mogelijkheid ontstaat een hoger inkomen te verdienen. Bij de groep van 40 tot en met 59 jaar bedraagt dit 73 procent en onder 60-plussers 24 procent.

De combinatie van scholingsbereidheid en vertrekintentie kan volgens het onderzoek een risico vormen. Wanneer een aanzienlijk deel van jonge en geschoolde Surinamers daadwerkelijk emigreert, kan de zogenoemde brain drain toenemen. Van alle respondenten noemt 22 procent het vertrek van talent naar het buitenland als een van de grootste risico’s voor de toekomstige ontwikkeling van het land. Eveneens 22 procent noemt onvoldoende onderwijs en vaardigheden.

Landbouw bovenaan

De bevolking ziet olie en gas tegelijkertijd niet als de enige basis voor toekomstige economische ontwikkeling. Op de vraag welke sectoren belangrijk zijn om Suriname minder afhankelijk te maken van olie en mijnbouw, wordt landbouw en agro-industrie door 57 procent genoemd. Toerisme en ecotoerisme volgen met 27 procent. ICT en digitale diensten en de bos- en natuurgebaseerde economie worden elk door 16 procent genoemd.

De voorkeur voor landbouw is volgens het onderzoek breed en komt bij alle leeftijdsgroepen terug. Ook in vrijwel alle onderzochte districten krijgt de sector steun van een meerderheid, waarbij de voorkeur het sterkst is in Nickerie en Brokopondo. Jongeren en hoger opgeleiden zien relatief vaker mogelijkheden in toerisme, ICT en economische activiteiten die zijn gebaseerd op duurzaam gebruik van bos en natuur.

Volgens de onderzoekers kunnen toekomstige inkomsten uit olie en gas daardoor een bredere functie krijgen dan uitsluitend het financieren van lopende uitgaven. Ze kunnen als katalysator worden ingezet voor een meer gediversifieerde en minder kwetsbare economie, mits investeringen doelgericht en voor langere tijd worden gedaan.

Uitdaging richting 2050

Uit de verschillende onderzoeksresultaten komt daarmee geen eenduidig optimistisch of pessimistisch toekomstbeeld naar voren. Surinamers zien economische mogelijkheden, maar ervaren momenteel nog financiële druk. Zij verwachten kansen van de olie- en gasontwikkeling, maar hechten tegelijkertijd sterk aan bescherming van het regenwoud, goed bestuur, onderwijs en het bewaren van een deel van de inkomsten voor toekomstige generaties.

Tegelijkertijd zal het vermogen om die ambities te verwezenlijken mede afhangen van de beschikbaarheid van voldoende geschoolde arbeidskrachten. Juist onder jongeren, die volgens het onderzoek sterk bereid zijn in opleiding en vaardigheden te investeren, is de neiging om een toekomst buiten Suriname te overwegen het grootst.

De uitdaging richting 2050 gaat daarmee verder dan alleen het realiseren van economische groei. Het onderzoek wijst erop dat de bevolking belang hecht aan de manier waarop toekomstige inkomsten worden besteed, welke economische sectoren ermee worden versterkt en in hoeverre de natuurlijke rijkdommen van het land behouden blijven. De vraag is bovendien of Suriname voldoende perspectief kan bieden aan jonge en geschoolde burgers om hun kennis en arbeidskracht in eigen land in te zetten.-.