Onderzoek naar koloniale rol Oranje-Nassau voltooid

door

DEN HAAG/PARAMARIBO — Koning Willem-Alexander krijgt op 2 oktober de resultaten aangeboden van een omvangrijk, onafhankelijk onderzoek naar de rol van het Huis Oranje-Nassau in de koloniale geschiedenis van Nederland. Het project, dat drie jaar geleden op initiatief van de koning zelf begon, belicht de periode van 1600 tot 2025.

De bevindingen worden gepubliceerd in vijf boeken en werpen naar verwachting ook nieuw licht op de specifieke historische banden, de koloniale macht en het mogelijke financiële profijt van de Oranjes in Suriname. Hoofdonderzoeker Gert Oostindie zal de publicaties overhandigen in het Academiegebouw van de Universiteit Leiden.

“De presentatie moet definitief uitsluitsel geven over de mate waarin de Oranjes historisch en financieel verweven waren met het Surinaamse koloniale verleden”

Impact van het koningshuis

Ongeveer zestig onderzoekers werkten de afgelopen jaren aan het project. Hoewel de exacte conclusies pas bij de presentatie op 2 oktober openbaar worden gemaakt, is de relevantie voor Suriname groot. Een van de vijf boeken richt zich specifiek op koloniale macht, profijt en prestige. De onderzoekers keken in brede zin naar de impact van het koningshuis op de voormalige koloniën, waarbij thema’s als het slavernijverleden en de uitbuiting in Suriname centraal staan.

Koning Willem-Alexander gaf eind 2022 de opdracht voor het onderzoek. “Diepgaande kennis van het verleden is essentieel om de impact daarvan op mensen en gemeenschappen zo scherp en eerlijk mogelijk onder ogen te kunnen zien”, gaf de koning destijds aan als motivatie.

Naast wetenschappelijke studies verschijnt er een biografisch onderzoek naar de Oranjes (van Willem de Zwijger tot Willem-Alexander) en een internationaal vergelijkend boek over Europese vorstenhuizen. Voor het brede publiek schreef Oostindie het boek ‘Oranje en de Koloniën, 1600-2025. De koloniale geschiedenis van het Huis Oranje-Nassau’, waarvan tegelijkertijd een Engelstalige versie uitkomt.

Geen inhoudelijke bemoeienis

Volgens de Rijksvoorlichtingsdienst (RVD) had het Koninklijk Huis geen enkele inhoudelijke bemoeienis met de opzet, uitvoering of de conclusies van het project. De onderzoekers kregen daarentegen voor het eerst volledige toegang tot relevante en voorheen gesloten bronnen uit de particuliere archieven van het Koninklijk Huis, beheerd door de Koninklijke Verzamelingen.

De begeleidingscommissie van het onderzoek kende bovendien een sterke Surinaamse betrokkenheid. Onderdeel van deze commissie is Kathleen Ferrier, deskundige op het gebied van internationale betrekkingen en mensenrechten, en dochter van de eerste president van Suriname, Johan Ferrier.

De presentatie moet definitief uitsluitsel geven over de mate waarin de Oranjes historisch en financieel verweven waren met het Surinaamse koloniale verleden. Na de presentatie van de onderzoeksresultaten op 2 oktober, die live op de Nederlandse televisie wordt uitgezonden, reageert koning Willem-Alexander zelf op de bevindingen.