Onderzoek Agir Axwijk verandert narratief op Binnenlandse Oorlog

door

‘Archieven Nederlandse Inlichtingen Dienst zou ik graag openbaar zien’

Tekst en beeld Euritha Tjan A Way

PARAMARIBO — De Binnenlandse Oorlog wordt vaak getypeerd als een ‘oorlog’ tussen het leger van Suriname en het Jungle Commando. Maar het onderzoek van Agir Axwijk laat zien dat het ging om een oorlog op het hoogste niveau. “Een oorlog tussen de Surinaamse regering en het verzet in Nederland onder leiding van mensen als André Haakmat, Romeo Hoost, Paul Somohardjo en anderen.

De Surinaamse regering zette het leger in en het verzet zette het Jungle Commando”, dropt historicus Axwijk gelijk een spreekwoordelijke bom aan het begin van de presentatie van zijn masterthesis in boekvorm getiteld ‘De Inheemse bevolking en de Surinaamse Binnenlandse Oorlog 1986 – 1992.’ In een tot de laatste stoel gevulde bibliotheekzaal bracht Axwijk de geschiedenis tot leven.

“Zo meldt Axwijk in Nederland zeer veel problemen gehad te hebben met zijn promotor, omdat die niet wilde meegaan met de onderzoeksresultaten om zijn persoonlijke banden met het verzet toen”

Zeister Zendingsgenootschap

Axwijk zegt dat de Nederlandse staat volgens zijn bronnen het Jungle Commando onder leiding van de huidige leider van Abop, Ronnie Brunswijk wel gefinancierd heeft. “Dat werd gedaan via het Zeister Zendingsgenootschap. De Nederlandse regering gaf via dit genootschap geld voor de ondersteuning van de slachtoffers van de Binnenlandse Oorlog in Frans-Guyana. Maar er zat daar een Nederlandse Kolonel genaamd Bas van Tussenbroek. En Van Tussenbroek kon ook bij het geld komen en was een adviseur van Brunswijk toen”, legt Axwijk verbanden.

Hij legt in zijn 114 pagina’s tellende boek vooral uit wat de rol van de inheemsen was gedurende de Binnenlandse Oorlog. Hij geeft daarmee een andere kijk op eerdere publicaties zoals van Pater Toon te Dorsthorst, die publiceerden dat de opstand van de inheemsen na het Kourou-akkoord kwam doordat die werden bewapend door het Nationaal Leger. “De inheemsen die ik heb gesproken waren tegen het idee dat er bij het akkoord was gesproken over een politie-eenheid van Jungle Commandoleden die voor het binnenland zou zijn. Dat maakte dat er een opstand kwam.”

Hij zegt ook dat sinds 1986 inheemsen in het leger stapten vanwege het enorme geweld dat het Jungle Commando gebruikte bij het bezoeken van inheemse dorpen. “Het begon in Bigiston en verschoof naar andere plekken. En terwijl inheemsen verhalen vertelden over geweld en verkrachtingen door het Jungle Commando liet het verzet in Nederland in de Nederlandse media optekenen dat het niet waar was en ook dat het Jungle Commando geen burgers aanviel”, legt Axwijk uit.

Narratief

Het onderzoek van Axwijk en zijn daarop gevolgde publicatie zorgen ervoor dat het narratief (invalshoek) van waaruit de jaren rond 1980 worden gepresenteerd in Suriname en Nederland verandert. Dat gaat niet altijd zonder slag of stoot. Zo meldt Axwijk in Nederland zeer veel problemen gehad te hebben met zijn promotor, omdat die niet wilde meegaan met de onderzoeksresultaten vanwege diens persoonlijke overtuiging.

Op de vraag of hij vreest dat zijn narratief door de groepen die in Suriname en Nederland de invalshoek blijven bepalen zal worden genereerd, zegt Axwijk dat dat niet ter zake doet. “De geschiedenis wordt altijd herschreven zodra er onderzoek naar wordt gedaan. Het maakt niet uit of mijn onderzoek ter zijde wordt geschoven. Over dertig jaar zal iemand mijn boek oppakken en ermee doorgaan”, klonk het kalm.

Archieven Inlichtingendienst

Axwijk is blij dat de archieven van de Tweede Kamer over de periode van 1980 vrijkomen. “Maar waar ik benieuwd naar ben zijn de archieven van de Nederlandse Inlichtingen Dienst van 1986 tot 1992. Ik weet bijna zeker dat de inlichtingendienst wist wat Bas van Tussenbroek deed in Frans-Guyana en ook wat het verzet deed. En die archieven zijn niet openbaar”, zegt Axwijk. Zijn volgende boek wordt al geschreven en zal gaan over de Binnenlandse Oorlog zelf.

Tijdens de presentatie donderdag zaten in de zaal van de Universiteitsbibliotheek ook enkele historici van de Faculteit der Humaniora waar de studierichting Geschiedenis onder valt. Met van trots stralende ogen klonk het. “Het is onze eerste student die een bachelor heeft gedaan hier en die een boek uitbrengt. We hopen op meer!”