OM: Hoefdraad omzeilde doelbewust Centrale Bank en controlemechanismen

door

Voormalig minister van Financiën Gillmore Hoefdraad wordt door het Openbaar Ministerie (OM) verdacht van negentien strafbare feiten. In een vordering die vorige week bij De Nationale Assemblée is ingediend, heeft de procureur-generaal (PG) het parlement gevraagd om de ex-bewindsman in staat van beschuldiging te stellen. De vordering volgt op een uitgebreid strafrechtelijk onderzoek naar grootschalige financiële onregelmatigheden bij de Surinaamse Postspaarbank (SPSB). Volgens het OM schetsen de bevindingen van het Justitieel Interventie Team (JIT) het beeld van een stelselmatig systeem van corruptie, fraude en machtsmisbruik tijdens de ambtstermijn van Hoefdraad als minister van Financiën van 2015 tot 2020.

Beeld: dWTarchiefDe lijst van verdenkingen tegen Hoefdraad is omvangrijk. Volgens het OM gaat het om negentien hoofdcategorieën van strafbare feiten.

De eerste beschuldiging betreft deelname aan een criminele organisatie. Daarnaast wordt hij verdacht van meerdere overtredingen van de Anti-corruptiewet, waarbij hij als publieke functionaris beslissingen zou hebben genomen die in strijd waren met de wet en die gericht zouden zijn geweest op het verkrijgen van onrechtmatig voordeel of het toebrengen van nadeel aan de Staat.

Ook wordt de oud-minister verdacht van vervalsing van documenten door een ambtenaar, valsheid in geschrifte, oplichting en verschillende vormen van verduistering. Daarbij gaat het onder meer om verduistering van staatsgelden en gekwalificeerde verduistering. Het plegen van strafbare feiten in de specifieke hoedanigheid van regeringslid is als afzonderlijke categorie in de vordering opgenomen.Omzeilen Centrale BankEen belangrijk element in de verdenkingen is volgens het OM het doelbewust omzeilen van de wettelijke kassier van de Staat – Centrale Bank van Suriname – en de bijbehorende controlemechanismen. Toch gaf Hoefdraad volgens de onderzoekers vanaf maart 2016 opdracht om aanzienlijke staatsinkomsten te laten storten op rekeningen bij de Surinaamse Postspaarbank.

Het ging daarbij om grote bedragen aan belastinginkomsten, visumgeld en opbrengsten uit de verkoop van toeristenkaarten. Volgens het OM was Hoefdraad zich terdege bewust van de gevolgen van deze constructie. “Als minister van Financiën was Hoefdraad verantwoordelijk voor het beheer van ’s lands kas door de CBvS. Hoefdraad gaf in zijn ambtsperiode opdracht om een groot deel van de staatsinkomsten, die gestort werden bij de CBvS, waaronder belastinggelden, visumopbrengsten en toeristenkaarten, te storten op rekeningen van het ministerie van Financiën bij de SPSB, welke hij vanaf 3 maart 2016 bij de SPSB geopend had. Dit gebeurde terwijl hem uit zijn tijd als governor van de CBvS bekend was dat de SPSB een onvoldoende rating had, kampte met ernstige problemen en niet beschikte over de wettelijke basis, systemen en kennis om met staatsfinanciën om te gaan. Door deze handelwijze werden de wettelijke controle van onder meer de Clad, Rekenkamer, Thesaurie Inspectie en BFZ (Begroting Financiële Zaken) omzeild”, aldus een passage uit de aanklacht.

Schaduwsysteem binnen SPSBVolgens het OM werkte Hoefdraad binnen de SPSB nauw samen met de toenmalige directeur van de bank, Ginmardo Kromosoeto. Samen zouden zij een systeem hebben opgezet waarmee staatsgelden buiten de reguliere begrotingscontrole konden worden besteed.

Ook wordt de oud-minister verdacht van vervalsing van documenten door een ambtenaar, valsheid in geschrifte, oplichting en verschillende vormen van verduistering.

Een belangrijk instrument daarbij waren zogenaamde tussenrekeningen. Eén van de belangrijkste rekeningen die in het onderzoek wordt genoemd, is de grootboekrekening ‘Aangehouden Posten Min Fin’. Op deze rekening zouden miljoenen aan staatsmiddelen zijn geparkeerd.

Volgens het proces-verbaal autoriseerde Hoefdraad persoonlijk de overboekingen naar dergelijke rekeningen. Nadat de gelden daar waren ondergebracht, konden ze volgens de onderzoekers worden aangewend zonder dat de gebruikelijke begrotings- en controleprocedures werden gevolgd.Gebruik vennootschappenHet strafrechtelijk onderzoek beschrijft daarnaast het gebruik van lege vennootschappen, ook wel Special Purpose Vehicles genoemd. Voorbeelden daarvan zijn Investment Partners NV en New Vision International NV.

Volgens de vordering werden deze bedrijven gebruikt om staatsgelden door te sluizen. Met die middelen zouden onder meer onroerende goederen zijn aangekocht die uiteindelijk niet op naam van de Staat werden geregistreerd. Daarnaast zouden via deze constructies betalingen zijn verricht aan derden, waarvan het doel niet duidelijk is.

Omdat deze vennootschappen zelf geen inkomsten genereerden, ontstonden volgens het onderzoek aanzienlijke debetstanden op hun bankrekeningen bij de SPSB. De schulden die hierdoor ontstonden, werden vervolgens aangezuiverd met staatsmiddelen. Volgens het OM bedroeg de debetstand van Investment Partners NV ongeveer SRD 11,6 miljoen, terwijl die van New Vision International NV opliep tot circa SRD 77 miljoen.Fraude rond woningbouwfondsEen specifiek voorbeeld dat in het proces-verbaal uitgebreid wordt besproken, betreft het Fonds Woningbouw Lagere Inkomens. In september 2019 keurde de Raad van Ministers ruim SRD 481 miljoen goed voor dit fonds, dat bedoeld was voor woningbouwprojecten voor mensen met lage inkomens. Uit onderschepte WhatsApp-communicatie blijkt volgens het OM dat Hoefdraad aan Kromosoeto schreef dat hij deze missive “door de RVM zou blazen”.

Hoewel de middelen bedoeld waren voor sociale woningbouw, gaf Hoefdraad in november 2019 schriftelijk opdracht om SRD 150 miljoen uit het fonds over te boeken naar Investment Partners NV. Volgens het onderzoek werd dit bedrag vervolgens gebruikt om de debetstand van deze vennootschap bij de SPSB te verminderen. De onderzoekers stellen dat Investment Partners NV geen enkele activiteit heeft verricht op het gebied van woningbouw en dat de betaling niet in de officiële begroting van de Staat was opgenomen.

Uit de communicatie tussen de betrokkenen zou bovendien blijken dat deze zogenoemde ‘route van de 150 miljoen’ bedoeld was om lopende onderzoeken van de Clad naar financiële tekorten te frustreren.Ondergraven van toezichtNaast de financiële constructies beschuldigt het OM Hoefdraad er ook van dat hij actief heeft bijgedragen aan het ondermijnen van het toezicht door de Centrale Bank. Volgens het onderzoek diende de SPSB jarenlang geen jaarrekeningen in. Daardoor ontbrak volgens de onderzoekers transparantie over de besteding van de staatsmiddelen die via de bank werden beheerd.

Volgens het OM blijkt uit WhatsApp-berichten bovendien dat Hoefdraad instructies gaf aan Kromosoeto over hoe inspecteurs van de Centrale Bank moesten worden tegengewerkt of zelfs teruggestuurd.

Toen de Centrale Bank in 2018 een on-site inspectie wilde uitvoeren bij de SPSB, zou Hoefdraad persoonlijk hebben ingegrepen. Volgens het proces-verbaal gaf hij de toenmalige governor van de Centrale Bank, Glenn Gersie, telefonisch en schriftelijk opdracht om de inspectie uit te stellen.

Officieel werd daarbij aangevoerd dat de SPSB meer tijd nodig had om eerdere problemen op te lossen. Achteraf zou echter zijn gebleken dat er geen concrete stappen waren ondernomen om de geconstateerde misstanden aan te pakken.

Volgens het OM blijkt uit WhatsApp-berichten bovendien dat Hoefdraad instructies gaf aan Kromosoeto over hoe inspecteurs van de Centrale Bank moesten worden tegengewerkt of zelfs teruggestuurd.

De Centrale Bank van Suriname.

Besluit bij DNADe procureur-generaal concludeert in de vordering dat er voldoende aanwijzingen zijn dat Hoefdraad tijdens zijn ministerschap een complex systeem heeft gefaciliteerd waarmee staatsgelden buiten de reguliere controle om konden worden gebruikt. Omdat de vermeende strafbare feiten zouden zijn gepleegd tijdens zijn ambtsperiode als minister, kan strafvervolging alleen plaatsvinden via de bijzondere procedure voor politieke ambtsdragers.

Het is daarom nu aan De Nationale Assemblée om te beslissen of Hoefdraad formeel in staat van beschuldiging wordt gesteld. Pas na zo’n besluit kan het Openbaar Ministerie overgaan tot verdere strafvervolging. Het parlement buigt zich donderdag aanstaande over het verzoek van de PG.-.