OAS-topman Ramdin: ‘Verdeeldheid en mondiale conflicten zetten Amerika’s onder druk’

door

Mondiale conflicten, toenemende politieke polarisatie en druk op de democratie raken ook de landen van het westelijke halfrond. Albert Ramin, secretaris-generaal van de Organisatie van Amerikaanse Staten (OAS), waarschuwt dat meer regionale eenheid en samenwerking noodzakelijk zijn om deze geopolitieke uitdagingen het hoofd te bieden.

Beeld OAS

Hij zei tijdens een persconferentie met Caribische journalisten dat de Amerika’s niet los mogen worden gezien van de instabiliteit elders in de wereld. Internationale conflicten werken volgens Ramdin rechtstreeks door in de economieën van de regio, onder meer via hogere kosten van levensonderhoud, brandstofprijzen, inflatie, problemen met de export en teruglopende inkomsten. “We leven wereldwijd en regionaal in een politiek klimaat dat sterk in beweging is”, stelde de OAS-topman.

“Democratisch bestuur vereist dat leiders ook democratisch blijven”

Daarnaast heeft het westelijke halfrond te maken met eigen politieke spanningen. Ramdin sprak van een “ongezonde polarisatie” op het hoogste politieke niveau, waarbij veel regeringsleiders lijnrecht tegenover elkaar staan. Echter, het veranderende politieke landschap kan volgens hem ook nieuwe mogelijkheden bieden om over bepaalde onderwerpen consensus te bereiken.

Met elkaar praten

Ramdin betoogt dat juist in deze omstandigheden de OAS haar positie als politiek en multilateraal platform moet versterken. Hij erkende dat eerder vraagtekens zijn geplaatst bij de relevantie van de organisatie, maar meent dat de OAS het afgelopen jaar haar waarde heeft bewezen op het gebied van politiek overleg, democratie, mensenrechten, veiligheid en ontwikkeling. Aangekondigde bezuinigingen op de organisatie zijn vooralsnog uitgebleven. Ramdin zegt dat het gelukt is de lidstaten te overtuigen van het belang van de OAS.

Een belangrijke opdracht is nu het terugdringen van de politieke verdeeldheid. Daarvoor moeten leiders elkaar vaker ontmoeten, met elkaar praten en bereid zijn elkaars standpunten aan te horen. Zelfs wanneer zij het uiteindelijk oneens blijven, is het winst wanneer zij respectvol naar elkaar luisteren, betoogt Ramdin.

Vrede en welvaart

De OAS intensiveert daarom ook de samenwerking met instellingen en regionale organisaties, waaronder de Inter-Amerikaanse Ontwikkelingsbank, Pan-Amerikaanse Gezondheidsorganisatie, het Centraal-Amerikaans Integratiesysteem en de Caricom. “Eenheid is essentieel”, benadrukte de secretaris-generaal.

Hij koppelt deze aanpak aan een bredere visie van “vrede en welvaart”. Dat betekent sterkere democratieën en vrije en eerlijke democratische processen, gecombineerd met meer werkgelegenheid, handel en investeringen binnen het westelijke halfrond.

Ramdin erkent dat dit niet binnen één ambtstermijn kan worden gerealiseerd. Zijn termijn duurt vijf jaar en daarvan is inmiddels ongeveer een jaar verstreken. Hij wil daarom vooral een fundament leggen waarop verder kan worden gebouwd.

Daarbij wil de OAS zich niet uitsluitend op regeringen richten. Ook maatschappelijke organisaties, het bedrijfsleven, politieke partijen, parlementariërs, jongeren, universiteiten en media moeten worden betrokken. De koers rust op meer eenheid, betere onderlinge verbindingen en een gezamenlijke visie op vrede en voorspoed. “We moeten veel meer doen”, erkende Ramdin.

Democratisch blijven regeren

Hij waarschuwde ook voor de achteruitgang van de democratie in delen van de regio en ziet een belangrijk verschil tussen democratisch worden gekozen en daarna daadwerkelijk democratisch regeren. Het handvest beschermt de representatieve democratie, maar mogelijk zijn aanvullende instrumenten nodig om op te treden wanneer democratisch gekozen leiders tijdens hun bestuur de democratische beginselen verlaten. “Democratisch bestuur vereist dat leiders ook democratisch blijven”, stelde hij. Zij moeten de spelregels respecteren en ruimte bieden voor dialoog en maatschappelijke ontwikkeling.

Ramdin noemde daarnaast grensoverschrijdende georganiseerde criminaliteit, beperking van de ruimte voor maatschappelijke organisaties, problemen waarmee journalisten in verschillende landen worden geconfronteerd en personen die zonder behoorlijke rechtsgang gevangen worden gehouden als uitdagingen voor het halfrond.

Zorgen over Haïti

Ondertussen blijft Haïti één van de grote zorgen van de OAS. Veiligheid en geloofwaardige verkiezingen zijn de belangrijkste prioriteiten. De voorbereidingen voor de verkiezingen moeten worden versneld, onder meer bij de registratie van kiezers, voorlichting, training van stembureaumedewerkers en het creëren van veilige stemlocaties.

Ramdin vindt dat personen met banden met criminele organisaties niet aan de stembusgang zouden mogen deelnemen. Echter, het is aan de Haïtiaanse autoriteiten en de voorlopige Kiesraad om te bepalen wie verkiesbaar is.

Bij bilaterale sancties ligt de situatie ingewikkelder, omdat de Haïtiaanse autoriteiten zelf moeten bepalen welke betekenis zij daaraan geven. Sancties van de Verenigde Naties hebben wel internationale geldigheid. De OAS kan zelf niet bepalen wie kandidaat mag zijn, maar verwacht dat kandidaten integer zijn.

Wanneer uiteindelijk een aanzienlijk aantal politici die banden hebben met criminele organisaties of bendes wordt gekozen, zal dat volgens Ramdin aanleiding zijn voor discussie binnen de OAS. Hij omschreef hen als “besmette politici”.

Behandeling migranten

Ook de humanitaire gevolgen van de Haïtiaanse crisis baren hem zorgen. Vooral vrouwen en kinderen zijn kwetsbaar. Ramdin wees op meldingen van misbruik en verkrachting in opvang- en ontheemdenkampen. Ook de Inter-Amerikaanse Commissie voor de Rechten van de Mens volgt de ontwikkelingen rond mensenhandel.

Van landen die Haïtiaanse migranten ontvangen, mag volgens hem enige solidariteit worden verwacht. Tegelijkertijd kan de OAS staten niet verplichten mensen zonder geldige verblijfsstatus toe te laten wanneer hun nationale wetgeving dat niet toestaat.

Bij repatriëring moeten volgens Ramdin twee voorwaarden gelden: migranten moeten humaan en met respect voor hun rechten worden behandeld en vooraf moet overleg plaatsvinden met het land dat hen terugneemt. “Ze vertrekken niet omdat ze dat willen. De omstandigheden dwingen hen te vertrekken”, benadrukte hij over Haïtianen die hun land ontvluchten.

Ramdin constateert dat de verschillende crises uiteindelijk samen bij dezelfde uitdaging komen: ervoor zorgen dat landen in een steeds sterker gepolariseerde en geopolitiek onzekere wereld met elkaar in gesprek blijven. De OAS wil daarin een verbindende politieke rol spelen en tegelijk democratie, veiligheid en economische samenwerking binnen het westelijke halfrond versterken.