OAS-mensenrechtenccommissie hoort zorgen over uitvoering mensenrechten in Suriname

door

PARAMARIBO — De kloof tussen wettelijk vastgelegde mensenrechten en de daadwerkelijke naleving daarvan in Suriname is een van de belangrijkste aandachtspunten die naar voren zijn gekomen tijdens een tweedaags bezoek van vertegenwoordigers van de Inter-Amerikaanse Commissie voor de Rechten van de Mens (IACHR). Journalisten en maatschappelijke organisaties spraken onder meer over persvrijheid, discriminatie, transparantie en problemen bij de uitvoering van bestaande wetgeving.

Het bezoek vond donderdag en vrijdag plaats op uitnodiging van de Surinaamse Vereniging van Journalisten (SVJ). Pedro Vaca Villarreal, speciaal rapporteur voor de vrijheid van meningsuiting van de IACHR, en Daniel Corredor Llorente, mensenrechtenspecialist bij het Bureau van de Speciale Rapporteur voor de Vrijheid van Meningsuiting, voerden gesprekken met journalisten, maatschappelijke organisaties en andere betrokkenen.

De informatie die tijdens de gesprekken is verzameld, wordt verwerkt in een landenrapport over Suriname. In dat kader hebben de IACHR-vertegenwoordigers ook gesproken met overheidsautoriteiten. Het onderzoek maakt deel uit van het bredere werk van het Inter-Amerikaanse mensenrechtensysteem.

Journalistieke kwaliteit

Het bezoek stond ook in het teken van het Rickey Singh Initiative for Journalistic Excellence in the Americas. Het initiatief is vernoemd naar de invloedrijke Caribische journalist Rickey Singh, die in 2025 overleed, en is gericht op versterking van journalistieke kwaliteit, geloofwaardigheid en onafhankelijkheid.

Op de eerste dag spraken de IACHR-vertegenwoordigers met het bestuur van de SVJ, waarna een interactieve bijeenkomst werd gehouden met ongeveer 25 journalisten en vertegenwoordigers van de mediasector. Binnen het Rickey Singh Initiative wordt gezocht naar breed gedragen uitgangspunten voor journalistieke excellentie, waarbij professionele standaarden, redactionele transparantie en vrijwillige zelfregulering centraal staan. Volgens het uitgangspunt van het initiatief moet verbetering van de journalistiek vanuit de mediasector zelf komen en niet door meer overheidscontrole.

SVJ-voorzitter Nita Ramcharan wees erop dat persvrijheid ook verantwoordelijkheid met zich meebrengt. Naast de omstandigheden waaronder journalisten hun werk doen, moeten volgens haar ook journalistieke kwaliteit, geloofwaardigheid, onafhankelijkheid en het vertrouwen van de samenleving aandacht krijgen.

Ramcharan vindt dat de Surinaamse mediasector moet zoeken naar manieren om hogere professionele standaarden en zelfregulering te ontwikkelen zonder de journalistieke vrijheid aan te tasten. Tijdens de bijeenkomst konden journalisten tevens hun ervaringen en problemen met de IACHR-delegatie delen.

Discriminatie en transparantie

Op de tweede dag vond een rondetafelgesprek plaats met maatschappelijke organisaties. Onder andere Projekta, Wan Okasi, IKSUR, Stichting 8 December, PAREA en de Ilse Henar Stichting voor Vrouwenrechten namen eraan deel. Ook organisaties en vertegenwoordigers die zich bezighouden met kinderrechten en andere maatschappelijke vraagstukken waren aanwezig.

Een terugkerend punt tijdens de gesprekken was dat rechten weliswaar in de Grondwet en andere wetgeving zijn vastgelegd, maar dat de uitvoering in de praktijk volgens de deelnemers vaak achterblijft. Er werden problemen genoemd rond vrijheid van meningsuiting, discriminatie, ongelijkheid, vooroordelen en onvoldoende functionerende uitvoeringsmechanismen. Ook een gebrek aan transparantie werd als knelpunt naar voren gebracht. Vertegenwoordigers van vrouwenorganisaties, de queer gemeenschap en andere groepen wezen op discriminatie die hun achterban ondanks wettelijke garanties nog steeds ervaart.

Ook de relatie tussen maatschappelijke organisaties en de overheid kwam ter sprake. Volgens deelnemers kunnen organisaties die voor bepaalde activiteiten afhankelijk zijn van overheidssubsidies in een kwetsbare positie terechtkomen wanneer zij tegelijkertijd kritisch zijn over het overheidsbeleid. Er werden ervaringen gedeeld waarbij kritiek volgens betrokkenen niet op prijs wordt gesteld en financiële ondersteuning beïnvloed kan worden door politieke verhoudingen.

Incidenten documenteren

Vaca Villarreal noemde het rondetafelgesprek een bijzondere gelegenheid om rechtstreeks informatie van verschillende maatschappelijke groepen te verzamelen. De deelnemers kregen daarnaast uitleg over de mogelijkheden binnen het Inter-Amerikaanse mensenrechtensysteem wanneer zij menen dat de vrijheid van meningsuiting of andere fundamentele rechten worden geschonden.

Een van de aanbevelingen was om incidenten systematisch vast te leggen en dossiers op te bouwen met feiten, correspondentie, overheidsbesluiten en andere relevante documenten. Daarmee kunnen individuele zaken beter worden onderbouwd en kunnen op langere termijn mogelijke patronen zichtbaar worden.

Pedro Vaca Villarrealn (links), speciaal rapporteur voor de vrijheid van meningsuiting, en de Daniel Corredor Llorente, mensenrechtenspecialist bij het Bureau van de Speciale Rapporteur.

Volgens Ramcharan maakte vooral het gesprek met maatschappelijke organisaties duidelijk dat in verschillende sectoren hetzelfde probleem wordt ervaren: wetten en besluiten bestaan op papier, terwijl de praktische uitvoering achterblijft.

Zij vindt daarnaast dat meer aandacht nodig is voor mensenrechteneducatie. Burgers moeten niet alleen weten dat zij bepaalde rechten hebben, maar ook hoe zij daarvan gebruik kunnen maken en waar zij terechtkunnen wanneer deze worden geschonden. Zonder daadwerkelijke uitvoering en voldoende bewustwording dreigen wettelijke garanties volgens haar in de praktijk dode letters te blijven.

De SVJ verwacht dat het uiteindelijke landenrapport kan bijdragen aan een betere bescherming en uitvoering van mensenrechten in Suriname. De vereniging vindt het daarnaast belangrijk dat Surinaamse ervaringen worden meegenomen in de bredere Inter-Amerikaanse discussie over vrijheid van meningsuiting, journalistieke kwaliteit en mensenrechten.