Nu geopolitieke druk toeneemt: Ramdin pleit voor sterkere en onafhankelijkere OAS

door

De Organisatie van Amerikaanse Staten (OAS) moet sterker en evenwichtiger worden en minder afhankelijk zijn van één enkele lidstaat, nu landen op het westelijke halfrond worden geconfronteerd met georganiseerde misdaad, geopolitieke rivaliteit en toenemende druk op kleinere staten. Dat zegt OAS-secretaris-generaal Albert Ramdin. In een interview met de Ware Tijd pleit hij voor wat hij omschrijft als ‘Multilateralism 2.0’: een inter-Amerikaans systeem dat stevig verankerd blijft in soevereiniteit, internationaal recht en democratische beginselen, maar tegelijkertijd pragmatischer en resultaatgerichter wordt.

Tekst Ivan Cairo

Beeld OAS

Ramdin waarschuwt dat een te grote afhankelijkheid van één lidstaat het regionale systeem uiteindelijk verzwakt. “Een inter-Amerikaans systeem dat buitensporig afhankelijk is van één enkele lidstaat, is op de lange termijn niet gezond”, zegt hij.

“We moeten principieel zijn, maar ook constructief“

Verantwoordelijkheden moeten volgens hem breder worden gedeeld. “Een sterkere en evenwichtigere OAS zal alle lidstaten, vooral de kleinere, meer weerbaarheid en meer vertrouwen in het multilateralisme geven.” Daarmee raakt hij aan een belangrijke uitdaging voor de regionale organisatie: samenwerking met de Verenigde Staten (VS), de machtigste lidstaat, terwijl tegelijkertijd wordt vastgehouden aan het beginsel dat alle landen soevereine gelijken zijn. Ramdin, de eerste OAS-secretaris-generaal uit een Caribisch land, benadrukt dat de VS een uiterst belangrijke lidstaat zijn. Echter, de toekomst van de Amerika’s moet volgens hem gezamenlijk worden vormgegeven. “Het inter-Amerikaanse systeem is gebaseerd op soevereine gelijkheid. Lidlanden van de OAS – groot en klein – hebben dezelfde rechten.”

Die soevereiniteit speelt ook een belangrijke rol bij de bestrijding van grensoverschrijdende georganiseerde misdaad. Gevraagd naar het Amerikaanse beleid om steeds meer Latijns-Amerikaanse criminele organisaties als terroristische organisaties aan te merken en de veiligheidssamenwerking uit te breiden, erkent Ramdin de ernst van de dreiging. “Grensoverschrijdende georganiseerde misdaad is één van de ernstigste bedreigingen voor het westelijke halfrond en regeringen hebben doeltreffende instrumenten nodig om die aan te pakken.”

Echter, de bestrijding vereist volgens hem een multidimensionale aanpak. Rechtshandhaving moet worden gecombineerd met sterkere instituties, justitiële samenwerking, preventie en maatregelen tegen illegale geldstromen, wapenhandel en de rekrutering van jongeren.

Geen nieuwe Monroe-doctrine

Bij veiligheidsoperaties die een andere staat raken, trekt Ramdin een duidelijke grens. Samenwerking moet volgens hem zijn gebaseerd op overleg, overeenstemming en respect voor de soevereiniteit van het betrokken land. “De grens wordt bepaald door de beginselen waaraan alle lidstaten zich hebben verbonden: internationaal recht, soevereiniteit, territoriale integriteit, non-interventie en respect voor de mensenrechten.” Die beginselen zijn volgens hem “niet facultatief.”

Op de vraag of een eenzijdige Amerikaanse militaire operatie tegen een vermeend drugskartel op het grondgebied van een OAS-lidstaat aanvaardbaar zou zijn zonder toestemming van de regering, wil Ramdin niet vooruitlopen op een hypothetische situatie. Hij benadrukt wel opnieuw dat soevereiniteit, territoriale integriteit, non-interventie en internationaal recht moeten worden gerespecteerd.

Hij is eveneens terughoudend over de vraag of de discussie over hernieuwde Amerikaanse strategische dominantie wijst op een moderne versie van de Monroe-doctrine. “Ik zou de Amerika’s van vandaag niet beschrijven in termen uit de negentiende eeuw”, zegt hij.

Het huidige westelijk halfrond bestaat volgens hem uit onafhankelijke staten die zelf hun nationale belangen en internationale betrekkingen bepalen. De OAS moet daarom een forum blijven waarin regeringen met uiteenlopende belangen met elkaar kunnen samenwerken. Dat is volgens Ramdin vooral belangrijk voor kleinere Caribische landen, die tegelijkertijd te maken hebben met veiligheidsproblemen, migratie, klimaatverandering, energieproblemen en beperkte toegang tot financiering. “Eén van de fundamentele doelen van multilateralisme is juist ervoor te zorgen dat de stem van een kleine staat wordt gehoord”, zegt hij. “Soevereine gelijkheid moet in de praktijk betekenis hebben.”

Kleine staten kampen volgens Ramdin met kwetsbaarheden die niet in verhouding staan tot hun omvang. Het inter-Amerikaanse systeem moet daar effectiever op reageren. “Elke staat is soeverein in het bepalen van zijn eigen internationale betrekkingen. De rol van de OAS is om ruimte te behouden voor dialoog, samenwerking en vreedzame betrekkingen, en eraan bij te dragen dat de Amerika’s een zone van vrede blijven.”

Democratische maatstaven

Ook de geloofwaardigheid van de OAS komt in het interview aan de orde. Gevraagd of landen die nauwe betrekkingen met Washington onderhouden aan dezelfde democratische maatstaven moeten worden gehouden als onder meer Cuba, Nicaragua en Venezuela, zegt Ramdin dat politieke relaties geen rol mogen spelen bij de toepassing van democratische normen. “De beginselen van democratie, mensenrechten, constitutionele orde en de rechtsstaat gelden in ons hele westelijk halfrond. Ze mogen niet afhankelijk zijn van politieke verbondenheid of van de vraag of een regering nauwe banden onderhoudt met de ene of de andere lidstaat.”

Situaties moeten volgens hem worden beoordeeld op basis van feiten en de beginselen en instrumenten die de OAS-landen hebben aangenomen. Als secretaris-generaal ziet hij het als zijn verantwoordelijkheid de gehele organisatie te dienen, als “eerlijke bemiddelaar” op te treden en tegelijkertijd de kanalen voor dialoog open te houden.

Consistentie is volgens Ramdin essentieel voor de geloofwaardigheid van de OAS, al hoeft niet iedere situatie met hetzelfde diplomatieke instrument te worden aangepakt. “We moeten principieel zijn, maar ook constructief.”

‘Multilateralism 2.0’

Met zijn ‘Multilateralism 2.0’ wil Ramdin uiteindelijk komen tot een praktischer vorm van regionale samenwerking. Alle landen moeten worden gehoord, ongeacht hun omvang, rijkdom of macht. Tegelijkertijd moet de OAS slagvaardiger worden en de praktische samenwerking uitbreiden.

“Eén van de fundamentele doelen van multilateralisme is juist ervoor te zorgen dat de stem van een kleine staat wordt gehoord”

Hij noemt veiligheid, klimaatbestendigheid, institutionele versterking, connectiviteit, ontwikkeling en toegang tot partnerschappen en middelen als gebieden waarop meer samenwerking nodig is. Vooral kleinere staten kunnen veel grensoverschrijdende problemen volgens hem niet alleen aanpakken. Daarom moet ook de verantwoordelijkheid binnen de OAS breder worden gedeeld.

Ramdin ziet een toekomst vóór zich waarin de organisatie vasthoudt aan soevereine gelijkheid en non-interventie, maar tegelijkertijd evenwichtiger en beter in staat wordt gezamenlijk op te treden. De omvang, rijkdom of macht van een land mag daarbij niet bepalen hoeveel gewicht zijn stem binnen het inter-Amerikaanse systeem heeft.

Op 27 oktober 2025 bood Leandro Rizzuto Jr. (l) als nieuwe permanente vertegenwoordiger van de Verenigde Staten zijn geloofsbrieven aan OAS-secretaris-generaal Albert Ramdin (r) aan op het hoofdkwartier van de OAS in Washington, Verenigde Staten.