NIET WILLEN TESTEN OP HIV

De stijgende trend van seksueel overdraagbare aandoeningen, en in het bijzonder hiv, is een ontwikkeling waarbij alle alarmbellen zouden moeten afgaan binnen de samenleving en de gezondheidszorg. Dat het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Arbeid samen met zorginstellingen een landelijke hiv-testcampagne organiseert, is daarom niet slechts een medische actie, maar een noodzakelijke maatschappelijke interventie.
Ondanks deze inspanningen rust er nog altijd een hardnekkig stigma op hiv dat velen ervan weerhoudt zich te laten testen. Angst voor de uitslag, schaamte en onwetendheid zorgen ervoor dat mensen liever niet willen weten wat hun status is. Maar juist dat niet-weten vormt het grootste gevaar. Wie zijn status niet kent, loopt niet alleen zelf gezondheidsrisico’s, maar kan ook onbewust anderen blootstellen. De boodschap van de campagne is daarom helder en onmiskenbaar: weten is beschermen. Wie negatief test, krijgt de kans om bewuste keuzes te maken en die status te behouden. Wie positief test, kan onmiddellijk starten met behandeling. Dankzij moderne medicatie kunnen mensen met hiv vandaag een normaal en gezond leven leiden. Bovendien geldt: wanneer het virus door behandeling niet langer meetbaar is in het bloed, daalt ook de kans op overdracht aanzienlijk. Behandeling is daarmee niet alleen zorg voor het individu, maar ook bescherming van de samenleving. Hiv blijft in Suriname een hardnekkige aandoening die systematisch wordt onderschat. Volgens cijfers uit 2024 leven ruim 8.000 mensen met hiv, maar bijna de helft weet niet dat zij besmet is. Deze groep leeft onbewust met een virus dat niet alleen hun eigen gezondheid bedreigt, maar ook de volksgezondheid in bredere zin onder druk zet. Het kernprobleem ligt dan ook niet uitsluitend bij individuele keuzes, maar bij de structurele aanpak van preventie en bewustwording. Ondanks meer dan 50.000 hiv-tests in 2024 blijft de testbereidheid laag, vooral onder mannen. Stigma vormt daarbij een van de grootste barrières. Hiv wordt in veel gevallen nog steeds onterecht geassocieerd met zogenaamd immoreel gedrag, zoals meerdere seksuele partners, onbeschermde seks, seks buiten het huwelijk, homoseksualiteit of drugsgebruik. Deze associaties zijn cultureel bepaald en medisch ongegrond, maar hun maatschappelijke impact is groot.
Tegelijkertijd is het belangrijk om het debat rond hiv en seksualiteit te nuanceren. Seksuele activiteit met meerdere partners is op zichzelf niet het probleem, zolang er sprake is van verantwoordelijkheid, bescherming en regelmatige testing. Dit wordt bijvoorbeeld zichtbaar bij sekswerkers, een groep die vaak gestigmatiseerd wordt, maar in de praktijk doorgaans juist frequenter getest wordt en striktere preventiemaatregelen hanteert dan de gemiddelde bevolking. Het verschil zit dus niet in het aantal partners, maar in bewust gedrag en controle over de eigen gezondheid. De grotere uitdaging ligt bij jongeren, waar kennis over seksuele gezondheid en consequent testgedrag vaak ontbreekt. Niet door kwade wil, maar door een gebrek aan structurele educatie en open communicatie over seksualiteit. Daardoor ontstaat een gevaarlijke kloof tussen gedrag en verantwoordelijkheid. Het uitgangspunt zou daarom niet moeten zijn hoeveel partners iemand heeft, maar of iemand actief verantwoordelijkheid neemt voor zijn of haar gezondheid. Wie meerdere seksuele partners heeft, draagt logischerwijs ook een grotere verantwoordelijkheid om zich regelmatig te laten testen en bescherming consequent te gebruiken. Niet vanuit schaamte of oordeel, maar vanuit zelfzorg en bewustzijn: ieder mens heeft slechts één lichaam, en dat vraagt om zorg en discipline. De angst om getest te worden blijft vooral bij mannen sterk aanwezig. Een hiv-positieve uitslag wordt vaak gezien als een bedreiging voor reputatie, relaties of status binnen de gemeenschap. Testen wordt daardoor niet ervaren als preventie, maar als risico op sociale afwijzing. Die angst leidt tot uitstelgedrag, onwetendheid en uiteindelijk tot verdere verspreiding van het virus. Deze schaamte is diep verankerd in ideeën over mannelijkheid, waarbij kwetsbaarheid en het zoeken van medische hulp nog te vaak als zwakte worden gezien. Tegelijkertijd speelt mee dat vertrouwelijke en toegankelijke testmogelijkheden niet overal voldoende beschikbaar of bekend zijn. Preventie mag daarom niet beperkt blijven tot condoomgebruik en medicatie. Onderwijs, seksuele voorlichting en economische versterking zijn essentieel om risicogedrag structureel te verminderen. Jongeren die vroegtijdig uit het onderwijs vallen of economisch kwetsbaar zijn, lopen een groter risico op blootstelling en infectie. De gezondheidsdiensten moeten inzetten op drie kernpijlers: toegankelijke en volledig vertrouwelijke testen, structurele en cultuursensitieve bewustwordingscampagnes, en integratie van hiv-voorlichting in onderwijsinstellingen en op werkplekken. Speciale aandacht moet daarbij uitgaan naar mannen en jongeren, met laagdrempelige testmogelijkheden in hun directe leefomgeving. Hiv is geen individueel probleem, maar een maatschappelijke realiteit. Elke ongediagnosticeerde infectie is een gemiste kans op preventie en een potentieel risico voor de volksgezondheid. Het is tijd om te evolueren naar een cultuur waarin testen, behandeling en openheid vanzelfsprekend zijn. Wie wegkijkt, betaalt uiteindelijk de prijs, niet alleen in cijfers, maar in mensenlevens.
Ook de preventie van moeder-op-kindoverdracht blijft daarbij cruciaal. Tijdige testen en behandeling van zwangere vrouwen maken het mogelijk om kinderen vrij van hiv geboren te laten worden. Dat is preventie in haar meest fundamentele vorm. Uiteindelijk vraagt deze campagne meer dan organisatie alleen. Ze vraagt een mentaliteitsverandering. Het testen op hiv zou even vanzelfsprekend moeten zijn als een bloeddrukmeting of tandartscontrole. Seksuele gezondheid mag geen taboe blijven dat in stilte wordt gedragen. In die bredere aanpak is er ook ruimte voor versterking van bestaande maatschappelijke partners. Stichting Lobi heeft zich door de jaren heen bewezen als een belangrijke en betrouwbare speler in hiv-preventie, bewustwording en begeleiding binnen gemeenschappen. Hun werk heeft aantoonbaar bijgedragen aan het doorbreken van stigma en het bereiken van groepen die vaak moeilijk toegankelijk zijn voor klassieke overheidscommunicatie. In dat kader is het verdedigbaar dat de overheid deze organisatie structureler ondersteunt, onder meer via gerichte subsidies en nauwere samenwerking, zodat hun bereik en impact verder kunnen worden vergroot binnen nationale hiv-preventiecampagnes.
The post NIET WILLEN TESTEN OP HIV ..

...