NIET WILLEN TESTEN OP HIV

door

Hiv blijft in Suriname een hardnekkige ziekte die systematisch wordt onderschat. Volgens de cijfers van 2024, leven ruim 8.000 mensen met hiv, maar bijna de helft weet niet dat zij besmet is. Deze mensen lopen onbewust rond met een virus dat niet alleen hun eigen leven bedreigt, maar ook dat van hun omgeving. Het kernprobleem ligt niet bij individuele keuzes, maar bij de structurele aanpak van hiv.
Ondanks meer dan 50.000 hiv-tests in 2024, blijft de bereidheid om zich te laten testen laag, vooral onder mannen. Stigma rondom het virus vormt een van de grootste barrières voor effectieve preventie.
Hiv wordt vaak geassocieerd met wat de samenleving als ‘immoreel gedrag’ beschouwt: meerdere seksuele partners, onbeschermde seks, seks buiten het huwelijk, homoseksualiteit of drugsgebruik. Deze associaties zijn cultureel bepaald en medisch ongegrond, maar hun impact is groot.
Het gevolg is dat mannen zich vaak niet laten testen uit angst voor sociale afwijzing. Ze vrezen dat een hiv-positieve uitslag hun reputatie, hun relaties of hun status in de gemeenschap zal schaden. Testen wordt gezien als een risico op oordeel en vernedering. Mannen die niet getest zijn, weten hun status niet, lopen risico op ziekteprogressie en dragen bij aan verdere verspreiding van hiv.
Deze angst en schaamte zijn diepgeworteld in culturele ideeën over mannelijkheid en moraal. Mannen zouden sterk en ongevoelig moeten zijn; het zoeken van medische hulp of het laten testen wordt daarom vaak ervaren als een teken van zwakte. Tegelijkertijd ontbreken in veel gevallen toegankelijke en vertrouwelijke testmogelijkheden, waardoor de drempel nog hoger wordt.
Internationale ervaringen laten zien dat het anders kan. In Kenia en Zuid-Afrika hebben hiv-campagnes die het stigma loskoppelen van de moraal, bewezen effectiever te zijn. Testen via mobiele units, op werkplekken en tijdens sportevenementen, gekoppeld aan voorlichting dat hiv iedereen kan treffen, maakt testen tot een normale procedure in plaats van een moreel oordeel. Suriname kan hiervan leren: bewustwordingscampagnes moeten expliciet het stigma van immoreel gedrag doorbreken, mannen actief betrekken en testen laagdrempelig en anoniem maken.
Het ontbreken van vroege diagnoses leidt tot hogere medische kosten, complexere behandelingen en een groter risico op verspreiding. Jongeren tussen 15 en 34 jaar vormen de grootste groep nieuwe gevallen. Veel van hen zijn economisch nog afhankelijk van school of werk, waardoor het negeren van deze groep een politieke en sociale blunder is.
Suriname heeft zich formeel gecommitteerd aan de 95-95-95-doelen van UNAIDS voor 2030, maar de cijfers liegen er niet om: iets meer dan de helft van de hiv-positieven is zich bewust van hun status; van hen krijgt 78 procent medicatie, en slechts 91 procent van deze groep heeft het virus onder controle. Het verschil tussen ambitie en realiteit is schrijnend en laat zien dat beleid zonder uitvoering een farce is.
Preventie mag niet beperkt blijven tot condooms en medicatie. Onderwijs, seksuele voorlichting en economische zelfredzaamheid zijn cruciaal. Jongeren die de school vroeg verlaten of financieel afhankelijk blijven, lopen een hoger risico op risicovol gedrag en dragen bij aan verdere verspreiding van hiv. Het is daarom een directe verantwoordelijkheid van de overheid en maatschappelijke instellingen om onderwijs, werkgelegenheid en bewustwording te versterken. De gezondheidsdiensten moeten structureel inzetten op drie pijlers: toegankelijke en volledig vertrouwelijke testen, gerichte bewustwordingscampagnes en integratie van hiv-voorlichting in het onderwijs en op werkplekken. Speciale aandacht moet uitgaan naar mannen en jongeren, met laagdrempelige testen op scholen, universiteiten en werkplekken.
Hiv is geen individueel probleem; het is een maatschappelijke crisis. Elke persoon die niet weet dat hij besmet is, is een gemiste kans voor preventie en een gevaar voor de volksgezondheid. Het is tijd voor een cultuur van testen, behandeling en openheid. Wie wegkijkt, betaalt de prijs – niet alleen financieel, maar ook sociaal en emotioneel.
The post NIET WILLEN TESTEN OP HIV ..