Nederland steunt VN-resolutie over slavenhandel niet

door

AMSTERDAM — Nederland heeft zich vorige week donderdag onthouden van een stem bij de behandeling van een resolutie van de Verenigde Naties, waarin de trans-Atlantische slavenhandel wordt bestempeld als een van de ernstigste misdaden tegen de menselijkheid. En dat is in het verkeerde keelgat geschoten van het Nationaal Instituut Nederlands Slavernijverleden en Erfenis (NiNsee), dat nu vraagtekens zet bij de waarde van de in 2023 aangeboden excuses van de Nederlandse regering en koning Willem-Alexander voor het slavernijverleden.

De resolutie was door Ghana ingediend bij de VN en is bij meerderheid van stemmen aangenomen. De resolutie erkent ook dat het trans-Atlantisch slavernijverleden nog altijd doorwerkt naar het heden. Waaronder in Europese landen als Nederland, maar ook in Suriname en de Caribische delen van het Koninkrijk der Nederlanden.

“Door de Ghanese VN-resolutie niet te steunen, zetten we een stap achteruit in plaats van vooruit in het gezamenlijk ingezette proces“NiNsee voorzitter Dave Ensberg-Kleijkers

De erkenning en daarbij horende excuses kwamen eerder vanuit meerdere Nederlandse gemeenten, de Raad van Kerken, de Nederlandsche Bank, de ABN AMRO bank en ten slotte ook vanuit de staat. Dat laatste gebeurde bij monde van premier Rutte op 19 december 2022 en van koning Willem-Alexander op 1 juli 2023. Daarbij verzocht de koning tevens om vergiffenis, dat door een deel van het traditionele gezag tijdens zijn historische bezoek aan Suriname – afgelopen december – uiteindelijk is aanvaard.

Herstel en heling

Het NiNsee toonde zich eerder content met deze erkenning, excuses en verzoek tot vergiffenis, maar zag het tegelijkertijd niet als een eindpunt. Hierin vindt het NiNsee steun bij het kabinet dat bij monde van de toenmalige premier Mark Rutte stelde dat er sprake was van een komma, niet van een punt. Het is een start van een proces dat gericht is op herstel en heling. ‘In dat proces bevinden we ons momenteel’, stelt het NiNsee.

Maar tegen deze achtergrond valt het de organisatie bijzonder zwaar dat Nederland – evenals veel andere Europese landen – de Ghanese VN-resolutie niet heeft ondersteund. Formeel omdat in de resolutie de trans-Atlantische slavernij wordt beschouwd als de ‘ergste misdaad tegen de menselijkheid ooit’. Diverse Europese landen zeggen niet te willen meewerken aan een ‘hiërarchie van historische gruweldaden. “Geen enkele reeks gruweldaden mag als belangrijker of minder belangrijk worden beschouwd dan een andere”, staat te lezen in een officiële verklaring.

“Wat zijn de eerder gemaakte excuses van zowel premier als koning waard als deze mondiale erkenning door Nederland niet wordt gesteund?”, vraagt NiNsee voorzitter Dave Ensberg-Kleijkers zich af. “De formele verklaring van de Europese Unie, mede namens Nederland, komt op ons als kennis- en expertisecentrum voor het trans-Atlantisch slavernijverleden over als een drogreden. De vermeende hiërarchie van historische gruweldaden zijn namelijk niet de essentie van de VN-resolutie.”

“De essentie is de mondiale erkenning van het trans-Atlantisch slavernijverleden als misdaad tegen de menselijkheid en het belang van het organiseren van een proces van herstel en reparatie. Dat is geheel in lijn met eerder gemaakte excuses, toespraken en statements vanuit de Nederlandse regering en het staatshoofd. Door de Ghanese VN-resolutie niet te steunen, devalueert het kabinet Jetten de excuses van oud-premier Rutte en de Koning en zetten we een stap achteruit in plaats van vooruit in het gezamenlijk ingezette proces.”

Onrust in Afro-Caribische gemeenschap

In de Afro-Caribische gemeenschap in Nederland, maar ook in Suriname en op Aruba, Bonaire, Saba, Sint-Eustatius, Sint Maarten, Curaçao is er onrust ontstaan over de opstelling van Nederland. “Ik roep het kabinet-Jetten op deze onrust weg te nemen door duidelijk te verklaren waarom Nederland deze historische VN-resolutie niet heeft gesteund. Maar vooral door duidelijk te maken dat eerder gemaakte excuses en het ingezette proces van herstel en heling onverminderd wordt voorgezet. Met projecten, programma’s, het Nationaal Slavernij Museum en andere activiteiten”, aldus Ensberg-Kleijkers.

“Wij beschouwen Nederland daarin juist als moreel gidsland in Europa en willen het kabinet-Jetten vragen de Europese collega-lidstaten binnen de Europese Unie, aangevuld met het Verenigd Koninkrijk, op te roepen samen met Nederland alsnog te starten met een oprecht proces van erkenning, excuses en concrete vormen van herstel en heling in relatie tot het trans-Atlantisch slavernijverleden. De doorwerking van dat verleden is nog altijd zichtbaar en merkbaar en het is de hoogste tijd dat Europese landen hun verantwoordelijkheid nemen”, meent de NiNsee-voorzitter.