Na het IMF

door

MET SLUITING VAN het kantoor van het Internationaal Monetair Fonds (IMF) in Paramaribo eind april komt een symbolisch moment in zicht voor Suriname. Vier jaar lang was het fonds zichtbaar en tastbaar aanwezig in het land via zijn Resident Representative Office. Dat kantoor werd in juni 2022 geopend om toezicht te houden op én ondersteuning te bieden bij het hervormingsprogramma dat Suriname uitvoerde onder de Extended Fund Facility. Dat programma is in maart 2025 formeel afgerond. De vraag is nu wat er gebeurt als de internationale ‘politieagent’ niet langer permanent op de stoep staat.

Het IMF-programma heeft zonder twijfel een belangrijke rol gespeeld bij het stabiliseren van de Surinaamse economie. Na jaren van financieel wanbeheer en groeiende staatsschulden werden onder toezicht van het fonds ingrijpende maatregelen genomen. De overheidsfinanciën moesten op orde worden gebracht, subsidies werden hervormd en de begrotingsdiscipline werd aangescherpt. Dat proces ging gepaard met pijnlijke ingrepen voor burgers, maar het leidde uiteindelijk wel tot herstel van een zekere macro-economische stabiliteit.

Het wordt des te belangrijker dat de regering zelf de discipline opbrengt om het ingezette beleid voort te zetten

Toch betekent het afronden van het programma niet dat alle problemen zijn opgelost. Integendeel. De fundamenten van het economisch herstel zijn gelegd, maar ze blijven kwetsbaar. De overheidsfinanciën staan nog altijd onder druk, de economie is gevoelig voor externe schokken en de institutionele capaciteit van de staat moet verder worden versterkt. Het vertrek van het IMF-kantoor mag daarom niet worden geïnterpreteerd als een signaal dat de klus is geklaard.

De aanwezigheid van het fonds had de afgelopen jaren ook een disciplinerende werking op het beleid. De regering wist dat elke stap nauwlettend werd gevolgd en dat afwijkingen van afgesproken begrotingsdoelen direct vragen zouden oproepen. Dat toezicht fungeerde in zekere zin als een externe rem op politieke verleiding. Zonder die constante aanwezigheid wordt het des te belangrijker dat de regering zelf de discipline opbrengt om het ingezette beleid voort te zetten.

Daar ligt de kern van de uitdaging voor de komende jaren. Het IMF zal weliswaar betrokken blijven via zijn hoofdkantoor in Washington en via het Caribbean Regional Technical Assistance Center op Barbados, maar dat is iets anders dan een permanente vertegenwoordiging in Paramaribo. De verantwoordelijkheid voor solide economisch beleid komt nu nog nadrukkelijker bij de Surinaamse autoriteiten zelf.

Dat moment komt op een cruciaal tijdstip. Suriname staat aan de vooravond van grootschalige olieproductie, een ontwikkeling die enorme kansen biedt voor economische groei en verbetering van de levensstandaard. Maar de internationale ervaring leert dat natuurlijke rijkdom evenzeer een vloek kan zijn als een zegen. Zonder strikte begrotingsdiscipline, transparantie en sterke instituties kan olie-inkomstenbeleid gemakkelijk ontsporen.

Juist daarom moet het vertrek van het IMF niet worden gezien als het einde van een hoofdstuk, maar als het begin van een nieuwe test. De vraag is of Suriname in staat is het hervormingspad voort te zetten zonder externe druk. Als de regering erin slaagt dezelfde financiële discipline te handhaven als tijdens het IMF-programma, kan het economisch herstel worden bestendigd. Zo niet, dan dreigt het risico dat oude fouten opnieuw worden gemaakt. De echte proef begint dus nu.