Museumconferentie moet aanzet geven tot vernieuwing en samenwerking

door

De culturele diversiteit van Suriname en de harmonie waarin de bevolkingsgroepen samenleven, maken diepe indruk op de Amerikaanse museumdeskundige en hoogleraar Haitham Eid. “Ik denk dat de diversiteit hier heel uniek is. In de wereld zien we veel politieke en sociale problemen. Suriname staat als een geweldig model voor de mensheid”, zegt de hoogleraar Museum Studies aan Southern University of New Orleans tegen de Ware Tijd. De bijzondere culturele rijkdom biedt volgens hem volop mogelijkheden voor de Surinaamse museumsector.

Tekst en beeld Audry Wajwakana

De uitdaging is om deze diversiteit beter tot uitdrukking te brengen in musea en tegelijkertijd hun betekenis voor het toerisme en de economie te vergroten. Daarvoor zijn onder meer professionalisering, nauwere samenwerking en kennisuitwisseling nodig. Deze vraagstukken stonden centraal tijdens de tweedaagse museumconferentie ‘Museum of the Future’, vrijdag en zaterdag in Residence Inn.

“Wat we willen gaan doen, is definiëren wat een museum in Suriname is“Rosita Leeflang

Commercie

Betrokkenen uit de culturele sector, onder wie museumdirecteuren, spraken tijdens de conferentie over de toekomst van musea in Suriname. Het initiatief daartoe werd genomen door Rosita Leeflang. Zij vertelt dat er binnen de Surinaamse museumwereld behoefte is aan een actievere en professionelere aanpak.

Veel musea zijn vanuit persoonlijke belangstelling en liefde voor geschiedenis en cultuur ontstaan. Hoewel die betrokkenheid een belangrijke drijfveer vormt, ontbreekt het aan een gestructureerde bedrijfsvoering en een zakelijke benadering. “We mogen commerciëler gaan denken. Musea brengen heel veel geld op voor een land. Mensen die ergens naar toe reizen, bezoeken bijna altijd een museum”, zegt ze.

De meeste musea, zoals het Koto Museum en het recent gestarte Kaseko Museum, zijn uit persoonlijke interesse voortgekomen. Daarnaast kent Suriname grotere musea, zoals het Openluchtmuseum Fort Nieuw-Amsterdam en het Surinaams Museum. Ongeacht hun omvang zouden musea meer aandacht moeten besteden aan het aantrekken van bezoekers, het aanvragen van fondsen en het ontwikkelen van aantrekkelijke tentoonstellingen.

Vooral de financiering van exposities vormt regelmatig een knelpunt. Tijdens de conferentie werd daarom ook aandacht besteed aan alternatieve manieren om met beperkte middelen tentoonstellingen te realiseren.

Wildgroei

De komst van Eid, mogelijk gemaakt door de Amerikaanse ambassade, moet bijdragen aan de verdere ontwikkeling van de sector. Hij blijft tot 8 november in Suriname en zal verschillende musea bezoeken om met de verantwoordelijken te bekijken waar verbeteringen mogelijk zijn. Deze persoonlijke aanpak is belangrijk, omdat musea van elkaar verschillen in hun collecties, organisatie en werkwijze.

Vóór de conferentie bezocht Eid al het Kerkelijk Museum en het Kaseko Museum. Vooral de diepgang van de Surinaamse geschiedenis en de culturele invloeden spraken hem aan. Tegelijkertijd benadrukt hij dat zijn eerste indrukken nog geen volledig beeld geven van de uitdagingen binnen de sector. Hij beschouwt de conferentie daarom als een vertrekpunt om meer inzicht te krijgen in de lokale museumpraktijk en relaties op te bouwen die ook op langere termijn betekenisvol kunnen zijn.

Naast verbeteringen in de bedrijfsvoering bestaat er behoefte aan duidelijkere uitgangspunten voor het museumwezen. Een belangrijk aandachtspunt dat tijdens de conferentie naar voren kwam, is de behoefte aan een nationale museumdefinitie. De International Council of Museums hanteert weliswaar een internationale definitie, maar nagegaan moet worden of die aansluit bij de Surinaamse situatie zegt Leeflang. “Wat we willen gaan doen, is definiëren wat een museum in Suriname is”, geeft ze aan.

Momenteel kan vrijwel iedereen die een verzameling van historisch of cultureel belang wil bewaren en presenteren, het initiatief nemen om een museum te openen. Een nationale definitie zou meer duidelijkheid kunnen bieden over de plaats en functie van deze instellingen.

Ook een actueel overzicht van het aantal musea ontbreekt. “Wetenschappelijk onderzoek uit 2019 wees op ongeveer twintig tot 21. Dat aantal is inmiddels gestegen tot rond de dertig of mogelijk meer, doordat steeds kleinschalige initiatieven bijkomen”, weet Leeflang. Het ontwikkelen van een nationale museumdefinitie is één van de onderwerpen die de organisatoren willen opnemen in een actieplan.

Aansluiting zoeken bij regio

Om de museumsector verder te versterken, acht Leeflang ook nauwere samenwerking met instellingen in het Caribisch Gebied en Latijns-Amerika noodzakelijk. Tijdens de conferentie werd onder meer voorgesteld dat meer Surinaamse musea aansluiting zoeken bij de Museum Association of the Caribbean. Van Suriname is alleen het Numismatisch Museum aangesloten. Daardoor blijven mogelijkheden voor kennisuitwisseling en internationale samenwerking onvoldoende benut.

Leeflang benadrukt dat Suriname zich bij de ontwikkeling van zijn museumsector niet uitsluitend op Europese voorbeelden hoeft te richten. Ook landen in de eigen regio, waaronder Belize, kunnen waardevolle inzichten bieden. De uitwisseling met Eid beschouwt ze als een wederzijds leerproces. Ze verwacht dat hij niet alleen kennis zal overdragen, maar ook nieuwe inzichten zal opdoen over de wijze waarop Surinaamse musea functioneren.

Initiatief

Op de eerste dag werd onder meer stilgestaan bij de geschiedenis van musea in Suriname, documentatie, archivering en moderne museumvisies. De dag daarop verschoof de aandacht naar immaterieel cultureel erfgoed en de uitdagingen bij het bewaren en presenteren daarvan. Ook de betrokkenheid van jongeren bij musea maakte deel uit van het programma.

‘Museum of the Future’ is een initiatief van stichting Kaseko, in samenwerking met het Contemporary Art Museum Moengo en het directoraat Cultuur en ondersteuning van de Amerikaanse ambassade. Hoewel de wens werd uitgesproken om volgend jaar weer zo een  conferentie te organiseren, benadrukt Leeflang dat de bijeenkomst vooral tot concrete resultaten moet leiden.