Modernisering rechterlijke macht raakt kern van rechtsstaat

door

De modernisering van de rechterlijke macht is geen louter technisch-juridische aangelegenheid, maar raakt direct de kern van de rechtsstaat, het vertrouwen van burgers en ondernemers en daarmee ook aan maatschappelijke stabiliteit en economische ontwikkeling. Dat benadrukte de voorzitter van De Nationale Assemblee, Ashwin Adhin, op donderdag 22 januari bij de opening van het congres ‘Modernisering Rechterlijke Macht’ in de Ballroom van Royal Torarica.
Het congres werd georganiseerd na uitnodiging van De Nationale Assemblee, het Hof van Justitie en het Openbaar Ministerie. Volgens Adhin kan een land zich slechts duurzaam ontwikkelen, wanneer het recht voorspelbaar is, procedures eerlijk verlopen en rechterlijke uitspraken gezag hebben en worden uitgevoerd. Modernisering noemde hij daarom een noodzakelijke voorwaarde voor rechtszekerheid en maatschappelijke rust.
Adhin gaf aan dat het congres bedoeld is om denkkaders en instrumenten aan te reiken voor zorgvuldige besluitvorming over de toekomst van de Surinaamse rechtspleging. De uitkomsten zullen worden meegenomen in het verdere institutionele en parlementaire traject. Daarbij onderstreepte hij dat het congres geen eindpunt vormt, maar een bouwsteen binnen een breder hervormingsproces. Adhin kondigde tevens de instelling aan van een parlementair platform rechtsstaat en constitutionele inrichting, voor structureel overleg met kernactoren binnen de rechtspleging.
Procureur-generaal mr. Garcia Parasingh benadrukte dat modernisering nooit het werk van één actor kan zijn. De besproken thema’s raken volgens haar, de kern van de rechtsstaat, maar vragen tegelijk om oplossingen, die passen bij de Surinaamse juridische cultuur en maatschappelijke context. Bijzondere aandacht vroeg zij voor de mogelijke invoering van een derde rechterlijke instantie, een ingrijpende stap, die zorgvuldig moet worden doordacht met het oog op rechtsontwikkeling, rechtseenheid en rechtsbescherming, zonder afbreuk te doen aan toegankelijkheid en efficiëntie.
Paragsingh wees er voorts op dat een goed functionerend en onafhankelijk parket bij een eventuele derde instantie, essentieel is voor de kwaliteit en consistentie van de rechtspleging. Daarnaast stond zij stil bij de noodzaak van een toekomstbestendig Openbaar Ministerie, gezien de centrale rol van het Openbaar Ministerie in de strafrechtsketen.
De president van het Hof van Justitie, mr. Iwan Rasoelbaks, zei dat de samenwerking met het Caribbean Court of Justice (CCJ) de afgelopen jaren heeft bijgedragen aan belangrijke institutionele versterkingen. Zo werden onder meer een gedragscode en klachtenregeling voor rechters ingevoerd en werd het Hof door een wetswijziging als zelfstandig bestuursorgaan gepositioneerd, met een eigen begroting. Volgens Rasoelbaks ligt aanvullende wetgeving ter verdere verankering van deze positie momenteel bij De Nationale Assemblee.
Rasoelbaks stelde dat de maatschappelijke roep om een derde rechterlijke instantie, die ook tijdens het 155-jarig jubileumcongres van het Hof in 2024 werd geuit, de directe aanleiding vormt voor het huidige congres. Daarbij worden twee opties onderzocht: toetreding tot het CCJ als derde instantie of de oprichting van een eigen Surinaamse hoogste rechterlijke instantie. Beide modellen vragen volgens hem, om zorgvuldige afwegingen.
Namens de Surinaamse Orde van Advocaten stelde mr. Serena Essed dat er een breed draagvlak bestaat voor een derde instantie. De kernvraag is volgens haar niet óf die nodig is, maar hoe deze moet worden ingericht. Zij benadrukte dat rechtspleging moet voldoen aan internationale normen van deskundigheid, onafhankelijkheid, onpartijdigheid en tijdigheid, en waarschuwde voor risico’s van onderbezetting en capaciteitsproblemen bij een volledig nationale oplossing.
Essed zei dat de Orde van Advocaten randvoorwaarden heeft geformuleerd voor een eventuele aansluiting bij het CCJ, waaronder taal, toegankelijkheid, kosten en aansluiting bij de Surinaamse rechtscultuur. Volgens haar heeft het CCJ aangegeven, bereid te zijn hieraan tegemoet te komen, onder meer door een Suriname-divisie met Nederlands als procestaal.
De deelnemers aan het congres brachten tevens internationale ervaringen en best practices naar voren, waarbij werd gewezen op het belang van heldere functies voor een derde instantie en het voorkomen van overbelasting van het rechtsstelsel. Zij benadrukten dat versterking van de eerste en tweede aanleg onlosmakelijk verbonden is met eventuele uitbreiding van het rechterlijk bestel.
Met het congres is een aanzet gegeven tot verdere verdieping en besluitvorming over de toekomst van de Surinaamse rechtspleging, waarbij samenwerking, zorgvuldigheid en institutionele versterking centraal staan.
The post Modernisering rechterlijke macht raakt kern van rechtsstaat ..