Minister Noersalim: Overeenkomst met Braganza geen sluiproute voor mennonieten

PARAMARIBO — De overeenkomst die het ministerie van Landbouw, Veeteelt en Visserij (LVV) heeft met Braganza Marketing Group vormt geen sluiproute om mennonieten buiten de geldende regels om in Suriname te laten werken of landbouwactiviteiten te laten ontplooien. Minister Mike Noersalim benadrukt dat iedereen zich aan de Surinaamse wet- en regelgeving moet houden. Volgens hem bestaat er bovendien geen afzonderlijke overeenkomst tussen LVV en de mennonieten.

De aanwezigheid van mennonitische landbouwgroepen in Suriname, die door Braganza worden gefaciliteerd, heeft de afgelopen maanden tot maatschappelijke bezorgdheid en discussie geleid. Noersalim zegt dat hij bij zijn aantreden wel documenten van de vorige regering heeft aangetroffen waarin besluiten rond deze groep voorkomen. Een volledig dossier met een afzonderlijke overeenkomst tussen LVV en de mennonieten heeft hij echter niet aangetroffen.

Volgens Noersalim heeft LVV wel afspraken gemaakt met Braganza, maar betreft het een overeenkomst met een Surinaams bedrijf over het beschikbaar stellen van landbouwgrond voor de productie van onder meer soja en maïs. Braganza heeft zich daarbij volgens de minister niet gepresenteerd als vertegenwoordiger van de mennonieten.

Uit eerdere berichtgeving van de Ware Tijd blijkt dat op 13 januari drie samenwerkingsovereenkomsten tussen LVV en Braganza zijn ondertekend. De overeenkomsten hebben een looptijd van twintig jaar en zijn bedoeld om de nationale voedselproductie te vergroten, de import van landbouwproducten terug te dringen en Suriname op termijn sterker te positioneren als agrarische exporteur.

Ruim 34.000 hectare

Braganza heeft volgens hoofddirecteur en eigenaar Ruud Souverein op basis van de overeenkomsten gebruiksrechten voor in totaal 34.185 hectare in twee gebieden. Het betreft 10.000 hectare in Kabalebo en 24.185 hectare in het gebied voorbij Goliath, richting Tibiti. De afspraak zou zijn dat binnen een jaar tien procent van het beschikbare areaal in cultuur wordt gebracht.

Bij de projecten wil Braganza gebruikmaken van de expertise van mennonitische landbouwers. Voor het project in het Tibitigebied gaat het om mennonieten uit Belize, terwijl in Kabalebo Mexicaanse mennonieten moeten worden ingezet.

Het areaal in het Kabalebo-gebied waar Braganza mennonieten uit Mexico wil inzetten voor grootschalige landbouw.

Souverein weersprak dat mensen die voor de projecten naar Suriname worden gehaald illegaal in het land verblijven. Momenteel bevindt zich volgens hem een groep van vijftien Belizeanen in Suriname. Zij verblijven telkens voor korte perioden in het land. Omdat Belize lid is van de Caribische Gemeenschap (Caricom), hebben zij volgens Souverein voor dergelijke korte verblijven geen visum nodig.

Voor een langer verblijf en structurele inzet bij de projecten worden volgens Braganza de vereiste administratieve procedures doorlopen. Voor de Mexicaanse mennonieten is volgens het bedrijf eveneens een traject voor verblijfsvergunningen ingezet. Zij zouden tijdens voorbereidende bezoeken aanvankelijk telkens slechts één of twee weken in Suriname verblijven.

Noersalim benadrukt dat buitenlandse arbeidskrachten welkom kunnen zijn wanneer daar behoefte aan bestaat, maar dat hun verblijf en werkzaamheden uitsluitend binnen de bestaande wetgeving mogen plaatsvinden. Van een constructie waarmee immigratie-, arbeids- of andere regels kunnen worden omzeild, kan volgens hem geen sprake zijn.

Milieustudies vereist

Ook op milieugebied gelden voorwaarden. Voor grootschalige landbouwprojecten moeten de vereiste milieustudies worden uitgevoerd en goedkeuringen worden verkregen. Volgens Braganza is de scopingfase van de milieueffectrapportage inmiddels bij de Nationale Milieu Autoriteit (NMA) ingediend, maar wacht het bedrijf nog op een reactie.

Souverein zegt dat uit onderzoek tot dusver naar voren is gekomen dat in de projectgebieden geen primair bos voorkomt. De landbouwactiviteiten zouden hoofdzakelijk in secundair bos plaatsvinden. Braganza zegt de milieuprocedures volledig te zullen doorlopen voordat op grote schaal met landbouwactiviteiten wordt begonnen.

Noersalim onderstreept eveneens dat activiteiten in primair bos niet zijn toegestaan. Bij het toezicht op de projecten zijn behalve LVV onder meer de NMA, de Stichting Bosbeheer en Bostoezicht (SBB) en het ministerie van Justitie en Politie betrokken.

De formele uitgifte van grond behoort volgens de minister overigens niet tot de bevoegdheid van LVV. Dat is een aangelegenheid van het ministerie van Grondbeleid en Bosbeheer (GBB).

Discussie over lokale steun

Braganza zegt samenwerkingsovereenkomsten te hebben gesloten met Witagron, Apoera, Section en Washabo. Het bedrijf verwacht dat de landbouwprojecten werkgelegenheid zullen creëren voor bewoners van deze gebieden. Bij de eerdere presentatie van de plannen werd gesteld dat inwoners van de betrokken gemeenschappen voorrang zouden krijgen bij werkgelegenheid.

Over de steun vanuit de lokale gemeenschappen bestaat echter discussie. Braganza heeft aangegeven dat vertegenwoordigers van gemeenschappen in West-Suriname een petitie voorbereiden om president Jennifer Simons en De Nationale Assemblée duidelijk te maken dat zij economische kansen in de projecten zien. Granman Remon Clemens van de Kwinti heeft daarentegen publiekelijk verklaard dat hij geen overeenkomst met Braganza heeft gesloten en dat hij als hoogste traditionele gezagsdrager betrokken zou moeten worden bij afspraken die de Kwinti-gemeenschap aangaan.

De kwestie heeft daardoor niet alleen een juridische en milieudimensie, maar raakt ook aan de positie van traditionele gezagsdragers en de rechten van gemeenschappen in de gebieden waar de landbouwprojecten zijn gepland.

Braganza dreigde met claim

De verhouding tussen Braganza en de overheid kwam vorige maand verder onder druk te staan nadat vanuit regeringszijde vraagtekens werden geplaatst bij de aanwezigheid en activiteiten van mennonieten in het binnenland. Braganza weersprak beschuldigingen van illegaliteit en stelde dat het juist handelt op basis van afspraken die eerder met de overheid zijn gemaakt.

Het bedrijf maakte daarbij bekend een conceptschadeclaim van 86 miljoen US dollar te hebben voorbereid vanwege het geschil met de overheid.

Souverein heeft de ontstane verwarring mede toegeschreven aan gebrekkige communicatie vanuit opeenvolgende regeringen. Volgens hem had veel maatschappelijke onrust kunnen worden voorkomen wanneer de overheid vanaf het begin duidelijker had gecommuniceerd over de overeenkomsten, de rol van Braganza en de inzet van mennonitische landbouwdeskundigen.

Noersalim ziet ondanks de controverse mogelijkheden voor buitenlandse expertise in de agrarische sector. De landbouw kampt volgens hem met een tekort aan arbeidskrachten en vergrijzing. Daarnaast pleit hij voor een betere geografische spreiding van de landbouwproductie, zodat de sector minder kwetsbaar wordt voor onder meer ziekte-uitbraken.

Braganza wil in eerste instantie soja en maïs produceren. De binnenlandse markt moet daarbij prioriteit krijgen, waarna export naar andere Caricom-landen en uiteindelijk naar internationale markten wordt overwogen. Wanneer de grootschalige productie daadwerkelijk kan beginnen, hangt echter af van de nog lopende procedures en de verdere besluitvorming van de overheid.