Mijnbouw trainingscentrum Snesikondre geeft impuls aan duurzame kleinschalige goudsector

door

“Wi e go sori dati unu kan wroko gowtu tap uwan tra fasi. En als we die alternatieven aanbieden, kan je vandaag en morgen nog met kwik werken, maar overmorgen niet. Nu wordt het nog gedoogd.” Met deze boodschap onderstreepte minister David Abiamofo van Natuurlijke Hulpbronnen (NH) de koers naar een strenge aanpak van kwikgebruik in de kleinschalige goudsector. Suriname heeft zich met het Minamata-verdrag verplicht tot het terugdringen van kwikgebruik, waardoor de druk om de sector te verduurzamen verder toeneemt.

Tekst en beeld Audry Wajwakana

Hoewel goudwinning van grote economische betekenis is en voor velen een belangrijke bron van inkomsten vormt, gaat ze gepaard met aanzienlijke milieuschade zoals ontbossing, verlies van biodiversiteit en aantasting van ecosystemen. Tegen deze achtergrond is vrijdag het tweede Mining Training Extension Centre (MTEC) geopend. Het is gevestigd in een gerenoveerd pand in Snesikondre (district Sipaliwini), circa 93 kilometer ten zuiden van de Oost-Westverbinding vanuit Moengo. Het eerste staat sinds 2023 in het district Brokopondo.

“Of je niet precies weet wat er speelt, kun je ook geen duurzame veranderingen doorvoeren”OGM-minister Patrick Brunings

Het centrum maakt deel uit van het Emsags (Eliminating Mercury in the Artisanal and Small Scale Gold mining Sector) project en moet bijdragen aan een betere balans tussen economische ontwikkeling en milieubescherming. Het project richt zich op het terugdringen van het gebruik van kwik in de kleinschalige goudwinning en het stimuleren van milieuvriendelijke alternatieven.

Het complex heeft kantoorruimten, een eetzaal, overnachtingsfaciliteiten, het verbruikt zonne-energie, gebruikt opgevangen regenwater en heeft camerabeveiliging. “Bij de renovatie is bewust gekozen voor een onderhoudsarm ontwerp, zodat het gebouw duurzaam inzetbaar blijft, ook op lange termijn”, zegt projectmanager Sandra Bihari.

Versterking lokale gemeenschap

Voorafgaand aan de onthulling van het naambord en rondleiding lichtte ze de opzet van het project toe. MTEC speelt niet alleen een belangrijke rol in de verduurzaming van de sector, maar is ook belangrijk voor versterking van de lokale gemeenschap. Het project is opgebouwd rond vier componenten: versterking van institutionele en technische capaciteit van betrokken instanties, verbetering van beleid en regelgeving, introductie van milieuvriendelijke mijnbouwtechnologie en communicatie en kennisuitwisseling. Dit laatste slaat op samenwerking met Brazilië en Frans-Guyana.

Vooral het technologische component vormt de kern, waarbij het MTEC fungeert als demonstratie- en trainingscentrum. “Wanneer kwik wordt afgebouwd, moeten er concrete alternatieven beschikbaar zijn. Hier worden die niet alleen gepresenteerd, maar ook in de praktijk toegepast”, zegt Bihari.

Het centrum is primair opgezet als trainingsfaciliteit voor kleinschalige goudzoekers en lokale gemeenschappen. Naast technische trainingen wordt aandacht besteed aan capaciteitsversterking op het gebied van kostprijsberekening, ondernemerschap en het opstellen van businessplannen.

In samenwerking met partners als Newmont Suriname zijn trainingsprogramma’s ontwikkeld die van april tot en met september worden uitgevoerd. Ze omvatten onder meer landbouwtrainingen en technische opleidingen, zoals onderhoud en reparatie van buitenboordmotoren, een veelgevraagde vaardigheid onder de kleinschalige goudzoekers.

Daarnaast vervult MTEC een sociale rol. Uit genderanalyse bleek onder meer behoefte aan bewustwording voor reproductieve gezondheidszorg. In samenwerking met Stichting Lobi worden daarom gezondheidsvoorzieningen aangeboden, gericht op vrouwen uit de gemeenschap. Daarnaast kunnen andere organisaties, zoals het Centrum voor Landbouwkundig Onderzoek in Suriname gebruikmaken van de faciliteiten voor trainingen en activiteiten.

Duurzame mijnbouwtechnieken

Het MTEC in Brokopondo ondersteunt onder meer gemeenschapsconsultaties en een pilotproject op het gebied van bodemherstel. Het centrum in Snesikondre zal een vergelijkbare rol vervullen voor het Patamaccagebied en omliggende regio’s richting het zuiden.

Een belangrijk onderdeel van MTEC is de koppeling met demonstratiesites waar duurzame mijnbouwtechnieken in de praktijk worden getoond. In Brokopondo werd in 2024 de demonstratie in Compagniekreek gegeven. Momenteel wordt gewerkt aan nieuwe demonstratiesites in Brokopondo in samenwerking met onder meer Zijin Rosebel Gold Mines.

Voor Sipaliwini is er een partnerschap met Newmont Suriname voor de ontwikkeling van een demonstratieplant. Deze initiatieven moeten bijdragen aan de toepassing van milieuvriendelijke technologieën in de praktijk. Het Emsags-project loopt tot november dit jaar. Het MTEC-gebouw in Snesikondre zal worden overgedragen aan het ministerie van NH.

Ondersteuning

Minister Patrick Brunings van Olie, Gas en Milieu plaatst de opening in een bredere context en benadrukt tegenover de Ware Tijd dat verandering onvermijdelijk is. Hij verwees daarbij naar Frans-Guyana, waar goudwinning al volledig mechanisch en zonder chemicaliën plaatsvindt.

In Suriname vormt vooral de hoge initiële investering een belangrijke drempel voor kleinschalige goudzoekers om over te stappen op kwikvrije technieken. “De overheid onderzoekt daarom mogelijkheden om deze groep te ondersteunen, onder meer via prefinanciering”, zegt hij.

“Wi e go sori dati unu kan wroko gowtu tapu wan tra fasi” NH-minister David Abiamofo

Tegelijkertijd blijft bewustwording een cruciale factor. Om de transitie te ondersteunen, werkt de overheid aan de ontwikkeling van een carbon credits-systeem, waarvan de opbrengsten onder meer zullen worden ingezet voor monitoring, handhaving en voorlichting in het binnenland. Ook zullen voorlichtingssessies waarin alternatieve inkomstenbronnen aan bod komen worden georganiseerd.

Tot slot benadrukt Brunings dat een effectieve aanpak begint met goed inzicht in de sector. Er wordt gewerkt aan een uitgebreide studie naar de sociale, geologische en milieutechnische situatie, die als basis moet dienen voor gerichter beleid en duurzame interventies. Brunings: “Of je niet precies weet wat er speelt, kun je ook geen duurzame veranderingen doorvoeren.”

De Franse ambassadeur Nicolas de Lacoste (l), districtscommissaris Fulgence Javinde en NH-minister David Abiamofo kregen een rondleiding in het MTEC-complex van projectmanager Sandra Bihari (r).