‘MI-Glis project is mislukt’

door

Het Management Instituut voor Grondregistratie en Land Informatie Systeem, kortweg MI-Glis, functioneert volgens notarissen niet naar behoren en kan in feite als mislukt worden beschouwd. In een brandbrief aan president Jennifer Simons hebben enkele notarissen aandacht gevraagd voor de ‘penibele situatie’ waarin zij zich bevinden wanneer zij onderzoek moeten doen bij het MI-Glis.

Tekst Armand SnijdersBeeld dWT

Het MI-Glis is in 2009 ingesteld om de rechtszekerheid rondom grondbezit en vastgoed te waarborgen. Het instituut zou moeten fungeren zoals het Kadaster dat in Nederland doet. Maar volgens oud-notaris Chris Calor is het nooit echt goed van de grond gekomen. “Het verleent slechte diensten aan het publiek en de notarissen. Het Bestuur van de Surinaamse Notariële Beroepsorganisatie heeft tijdens diverse meetings met het MI-Glis de knelpunten aangegeven zonder dat er verbetering optreedt. Integendeel, de situatie verslechtert met de dag.”

“Grote chaos dus waarbij verbaal geweld tussen de notarisklerken geen ongebruikelijk fenomeen is”Oud-notaris Chris Calor

Geen geld meer

Voorafgaand aan de oprichting van het het MI-Glis in 2009 was een projectteam ingesteld dat voorbereidingen moest treffen voor de invoering van een datasysteem waarin alle percelen een uniek identificatienummer zouden hebben. Dit was van cruciaal belang voor de opslag van de gegevens en latere mutaties over percelen. Er zouden aanbestedingen worden gehouden waarbij landmeters konden inschrijven voor de uitmeting van gebieden en het toekennen van perceelidentificatienummers (PerceelsID) aan de percelen in die gebieden.Als eerste pilotgebied werd gekozen voor het Ressort Blauwgrond. De percelen daar zijn uitgemeten en hebben een voorlopig perceelidentificatienummer gekregen. Maar vervolgens was het geld op. Calor: “Daarmee was de poging mislukt om in Suriname een kadaster naar Nederlands model op te zetten, waarbij de notarissen vanuit hun kantoor via het internet onderzoek naar de status van een onroerend goed doen en bijvoorbeeld akten kunnen indienen. Alles gebeurt dus online en er hoeven geen notarisklerken naar het kadaster.”

Op kosten gejaagd

Aangezien er destijds al heel wat apparatuur was aangeschaft heeft men toch besloten om door te gaan met de digitalisering, maar dan op een aangepaste wijze. Er zijn daardoor geen aanbestedingen gehouden waarbij landmeters konden inschrijven voor het uitmeten en toekennen van perceelidentificatienummers. Als lapmiddel heeft de overheid ervoor gekozen de burgers te laten betalen voor het verkrijgen van een PerceelsID. Iedere burger die een perceel wil verkopen moet het opnieuw laten uitmeten en zo’n perceelidentificatienummer aanvragen.

Los van de extra kosten voor de burger, heeft het geldgebrek ook grote gevolgen voor de notarissen. Calor: “De notariskantoren sturen de door hun verleden akten nog steeds in hard copy naar het MI-Glis. Daar worden ze gescand en in het datasysteem ingevoerd. Dus het MI-Glis loopt op twee sporen: de aangeboden akten worden nog immer in hard copy ingebonden èn worden digitaal opgeslagen omdat maar een klein deel van de percelen een uniek perceel identificatie nummer heeft.”

Verbaal geweld tussen notarisklerken

In Suriname zijn er 38 notariskantoren maar het MI-Glis heeft drie computerschermen ter beschikking voor de notariskantoren om onderzoek in de digitale registers te doen en wel ten kantore van het MI-Glis. “Achtendertig notariskantoren mogen drie computerschermen gebruiken, ieder gedurende 45 minuten per kantoor per dag. Grote chaos dus waarbij verbaal geweld tussen de notarisklerken geen ongebruikelijk fenomeen is”, aldus Calor.

In een brandbrief hebben de notarissen op 30 april president Jenny Simons gewezen op de tekortkomingen. ‘Bij de omzetting van het oude hypotheekkantoor naar het huidige MI-Glis is de notarissen gezegd dat hun bemoeienis met het MI-Glis digitaal en dus sneller zou plaatsvinden. De notarissen zouden vanuit hun kantoor digitaal rechtstreeks onderzoek naar de status van een perceel kunnen doen (inzage nemen) en net als in Nederland digitaal de door hun gepasseerde akten kunnen indienen. Tot op heden is geen van deze doelen gehaald.’

“In plaats van voor vooruitgang heeft de invoering van het MI-Glis gezorgd voor een achteruitgang en als mislukt worden beschouwd”

Verstekkende gevolgen

In de brief, die behalve door Calor is getekend door Vikash Gangaram-Panday, Dave Calor en Melissa Morpurgo – allen verbonden aan Notariaat Calor en Partners – worden de beperkingen die door MI-Glis worden opgeworpen als frustrerend ervaren. De trage werkwijze en de beperkte toegankelijkheid heeft echter verstrekkende gevolgen, zo staat in de brief aan de president. ‘Na een hypothecair uittreksel digitaal te hebben aangevraagd, krijgt de notaris pas na een maand dit uittreksel. Cliënten hebben zulke uittreksels nodig bij het aanvragen van een hypotheek of bij het verlengen van hun grondhuurrecht en worden ernstig gedupeerd door deze lange wachttijd. Bij het vervaardigen van een transportakte is een door het MI-Glis goedgekeurd taxatierapport nodig.’

Het MI-Glis vormt door dit alles een obstructie voor het notariaat om cliënten een snelle en degelijke service te bieden. ‘Indien wij het MI-Glis beschouwen als een motor die geld voor de Staat genereert, dan kunnen wij de beperkingen die het MI-Glis de notarissen oplegt beschouwen als het dichtknijpen van de brandstoftoevoer van deze motor. Men realiseert zich niet dat beknotting van de notarissen het land geld kost. Het zijn de notariaten die de zegelrechten afdragen bij het aanbieden van akten ter registratie en door het steeds meer opwerpen van barrières belemmert de snelheid van binnenkomst van gelden voor de Staat.

Een achteruitgang

Aangezien de overheid in gebreke is gebleven alle percelen een PerceelsID toe te kennen, is het systeem zoals bedoeld tot op heden niet tot stand gekomen. Het is dus niet verwonderlijk dat het voornaamste doel van het MI-Glis, te weten het digitaal houden en bijhouden van de openbare registers, niet gehaald is. ‘Tot op heden (vijftien jaar na de invoering) kunnen notarissen nog niet via het internet inzage nemen of akten ter registratie indienen. In plaats van voor vooruitgang heeft de invoering van het MI-Glis gezorgd voor achteruitgang. Gezien het voorgaande moet het project invoering van het MI-Glis als mislukt worden beschouwd’, zo concluderen de briefschrijvers.

Bij navraag bij andere notariskantoren vallen soortgelijke klachten over het MI-Glis te horen. Van de zijde van de regering hebben de notarissen nog geen inhoudelijke reactie op hun brief gekregen. President Simons sprak in januari wel haar waardering uit voor het MI-Glis, dat zij ‘een zeer belangrijk instituut’ noemde. Dat deed zij tijdens de installatie van de nieuwe Raad van Toezicht.