Met een ‘erfgoedpaspoort’ op ontdekkingsreis

door

Oude stenen bijlen, keramische potten, glazen flessen en zelfs drie pijlen die aan een boog zijn bevestigd, liggen uitgestald op een tafel bij de Archeologische Dienst. Een groep kinderen schuift nieuwsgierig aan en probeert te raden wat de voorwerpen zijn en waarvoor ze vroeger werden gebruikt. De kinderen worden ontvangen door Darren Sarijoen, medewerker van de Archeologische Dienst, samen met archeoloog Irene Meulenberg en historicus Agir Axwijk.

Tekst en beeld Audry Wajwakana

Het bezoek aan de Archeologische Dienst maakte deel uit van de erfgoedvakantieschool van Stichting Gebouwd Erfgoed Suriname (SGES), die op 31 augustus begon en vrijdag werd afgesloten. De Sint Paulusschool in de historische binnenstad vormde twee weken lang de thuisbasis van ruim 110 kinderen. “Het doel was om hen kennis te laten maken met erfgoed. Ze leerden het verschil tussen materieel en immaterieel erfgoed en maakten kennis met voorbeelden uit Suriname”, legt Rachel Deekman van SGES uit aan de Ware Tijd. Het programma combineerde leren met activiteiten die bij een vakantie passen, zoals museumbezoeken, creatieve opdrachten, sport- en spelactiviteiten, een speurtocht en zelfs een pyamadag.

“Wij merken dat het bewustzijn over erfgoed over het algemeen laag is. Kinderen krijgen geschiedenis op school. Geschiedenis en erfgoed gaan wel samen, maar ze zijn niet hetzelfde”Rachel Deekman.

Archeologie

In de gekoelde zaal van het gerenoveerde gebouw van Cultuurstudies vraagt Sarijoen: “Wie weet wat de Archeologische Dienst doet?” De vingers gaan de lucht in en de antwoorden komen snel: oude spullen, botten van dinosaurussen, potten, werktuigen. “Ik wenste wel dat we die botten nog konden vinden”, grapt Sarijoen, voordat hij uitlegt waar archeologen zich werkelijk mee bezighouden.

Zij bestuderen de sporen die mensen uit het verleden hebben achtergelaten, zoals potten, werktuigen, gebouwen, botten en scherven. Aan de hand daarvan proberen zij te achterhalen hoe mensen vroeger leefden.

De kinderen luisteren aandachtig en stellen vragen. “Over het algemeen is praten over erfgoed voor sommige mensen saai. Wij proberen het op een ontspannen en speelse manier voor de kinderen te brengen”, zegt Deekman.

De vakantieschool is dit jaar voor de tweede keer georganiseerd. De eerste editie was in 2024 met 95 kinderen van acht tot veertien jaar. Dit jaar waren het er 110 van zeven tot zestien jaar. De grootste deelnemersgroep blijft tussen de acht en veertien jaar.

Veldbezoeken

De Sint Paulusschool ligt midden in de historische binnenstad, waardoor verschillende erfgoedlocaties en musea makkelijk via de school bereikbaar zijn. Een groot deel van het programma speelde zich daarom buiten het klaslokaal af.

De kinderen bezochten onder meer het Hof van Justitie, het Numismatisch Museum en de SMS-pier. Ook het Surinaams Museum en de Archeologische Dienst staan op het programma. Op iedere locatie bleven ze ongeveer een uur.

Bij het Hof van Justitie waren de kinderen voor het eerst in een rechtszaal. In het Numismatisch Museum maakten ze kennis met oude bankbiljetten. Op de SMS-pier werden zij door Liesbeth Peroti meegenomen in een muzikale activiteit.

Op school zelf leerden de kinderen door te doen. Zo hebben zij kleine huisjes gemaakt. De opdracht dit jaar was om die huisjes samen te voegen tot een stadje. Alle activiteiten zijn vastgelegd in een doe-boekje met teksten die aansluiten op het programma van een bepaalde dag, aangevuld met opdrachten en puzzels.

Erfgoedpaspoort

Ieder kind kreeg een erfgoedpaspoort waarin de bezochte locaties werden bijgehouden. Bij elk bezoek werd in het paspoort een stempel geplaatst. “Net als wanneer je naar het buitenland gaat en je zo een immigratiestempel krijgt”, legt Deekman uit.

Donderdag, de voorlaatste dag van de vakantieschool, trokken de jonge erfgoedontdekkers opnieuw de stad uit. Bij het Openluchtmuseum Fort Nieuw-Amsterdam was een digitale speurtocht uitgezet, gevolgd door een pannenkoekenwedstrijd, sport en spel.

De vakantieschool werd vrijdag feestelijke afgesloten, waarbij de boekjes werden nagekeken. Kinderen die de opdracht en puzzels goed hebben gemaakt, maakten kans op een prijs.

(lees verder onder de )

Speciaal voor de erfgoedvakantieschool is er een ‘erfgoedpaspoort’ voor de kinderen ontwikkeld, waarmee zij de erfgoedlocaties in Paramaribo konden bezoeken.

Bewustzijn erfgoed vergroten

Voor SGES is de vakantieschool niet alleen het overbrengen van historische kennis, maar ook een kans om het bewustzijn over erfgoed te vergroten. “Wij merken dat het bewustzijn hierover over het algemeen laag is. Kinderen krijgen geschiedenis op school. Geschiedenis en erfgoed gaan wel samen, maar ze zijn niet hetzelfde”, benadrukt Deekman.

Daarom probeert SGES de kinderen niet alleen uit te leggen, maar het ook zelf te laten ervaren. Eén van de manieren waarop geschiedenis in dit project tot leven werd gebracht, is het fortenspel. Kinderen waren verdeeld in groepen, die de namen droegen van historische forten. Tijdens het spel gingen de forten met elkaar de competitie aan en konden de deelnemers producten verhandelen die vroeger een belangrijke rol speelden, zoals suiker en koffie.

Zo ontdekten ze dat de forten in hun spel daadwerkelijk hebben bestaan. Fort Zeelandia bestaat nog, maar forten als Boekoe, Purmerend, Corona, Sommelsdijck en Groningen zijn verdwenen. “Een kind dat tijdens de vakantieschool voor het eerst over een verdwenen fort hoort, kan thuis verder vragen stellen of zelf op zoek gaan naar meer informatie.”

Voor SGES is het organiseren van de vakantieschool intensief. Toch is Deekman tevreden over de reacties van de kinderen. Ze hebben de activiteiten als prettig én leerzaam ervaren. “Het is vakantie en je moet een balans zien te vinden tussen het educatieve en de entertainmentwaarde.”

Of de Erfgoedvakantieschool ook komende jaren wordt gehouden weet Deekman niet. Eerst volgt een evaluatie. Het project is mede mogelijk gemaakt door het Cultuurfonds, bijdragen van ouders en sponsoren. Aan het project hebben onder meer meegewerkt LBB, Tropenbos Suriname, verschillende musea, de Hervormde Kerk en het ministerie van Jeugdontwikkeling en Sport.

Een groep kinderen wacht geduldig haar beurt af voor een presentatie bij de Archeologische Dienst.