Maggie Schmeitz is ‘Uit Balans’

door

Wanneer het leven uit balans voelt, kopen sommige mensen een yogamat. Anderen besluiten voortaan tomaten te planten en het nieuws te vermijden. Maggie Schmeitz overwoog het ook allemaal, maar uiteindelijk deed ze wat een kunstenaar doet: ze maakte er een theatervoorstelling van. Op 27, 28 februari en 1 maart 2026 staat ze in het On Stage Performing Arts (OSPA) Theater met haar eerste soloshow ‘Uit Balans’.

Tekst Shanavon ArsomedjoBeeld Privécollectie Maggie Schmeitz

‘Uit Balans’ is geen avondje licht entertainment, maar ook geen zware donderpreek. Het is een persoonlijke én maatschappelijke reis waarin identiteit, geschiedenis en de toekomst van Suriname soepel in elkaar overlopen – soms ontroerend, soms scherp, vaak met humor. De titel is niet zomaar gekozen. Haar sterrenbeeld is ‘weegschaal’. Balans is haar sterrenbeeld, haar streven én haar eeuwige worsteling.

“In de voorstelling verweeft ze haar familiegeschiedenis met de grotere geschiedenis van exploitatie. Haar grootvader uit St. Lucia kwam tijdens de goudkoorts naar Suriname”

Op zoek naar wie je bent

“Ik denk dat ik me als kind al uit balans voelde. Dat moment waarop je beseft dat dingen gewoon niet eerlijk verdeeld zijn. En dan zeggen volwassenen: ‘Ja, de wereld is niet eerlijk.’ Maar waarom accepteren we dat eigenlijk?” Ze lacht. “Adulthood is een scam. Je ziet nog steeds dat het niet klopt, maar je bent zogenaamd volwassen, dus je sluit je ogen.”

Wie Schmeitz kent, weet: ogen sluiten is niet haar talent. ‘Uit Balans’ is diep geworteld in haar eigen levensverhaal. Geadopteerd, opgegroeid in Nederland, en pas later – toen ze naar Suriname kwam om haar vader te zoeken – ontdekte ze haar Marron-afkomst. Dat moment van herkenning, van puzzelstukjes die op hun plek vallen, vormt het hart van de voorstelling.

Maar het verhaal stopt niet bij haar persoonlijke zoektocht. “Het herwinnen van identiteit is niet alleen iets individueels. Het is ook het verhaal van Suriname. Van koloniën. Van landen die moeten uitvinden wie ze zijn buiten het verhaal dat hen is opgelegd.”

In de voorstelling verweeft ze haar familiegeschiedenis met de grotere geschiedenis van exploitatie. Haar grootvader uit St. Lucia kwam tijdens de goudkoorts naar Suriname. Nu, een eeuw later, lijkt het land opnieuw in de greep van een grondstoffenkoorts – olie, gas, goud.

“Voor mij zijn we qua ontwikkelingsvisie blijven steken,” zegt ze bedachtzaam. “We praten over eco-toerisme, IT, graanschuur van de regio. Maar uiteindelijk draait het vooral om ‘oil & gas’. Meer geld alleen gaat het niet oplossen. Dat heeft onze geschiedenis al bewezen.” Het klinkt kritisch, maar nooit verbitterd. Schmeitz spreekt met ironie, warmte en zelfreflectie.

Spiegel met humor

In het theaterstuk klinkt regelmatig een verlangen naar eenvoud. “Laat mij gewoon tomaten planten,” verzucht ze in het stuk. Het is een droom van rust, van terugtrekking uit een wereld die steeds onrustiger lijkt. Toch kiest ze daar niet voor. “Het is een innerlijk conflict. Ik voel die quotes over ‘eerst het licht in jezelf ontsteken’. Maar om me heen gaan mensen kapot. Moet ik dan mijn ogen sluiten?”

Ze denkt dat wij de laatste jaren te veel gericht zijn op het individu. “We hebben elkaar nodig. Die struggle tussen innerlijke rust en betrokkenheid zit in deze voorstelling. Want als je onrecht echt ziet, moet je er ook iets mee.” Of ze de perfecte balans inmiddels gevonden heeft? Ze schudt haar hoofd. “Ik slinger nog.”

“We hebben elkaar nodig. Die struggle tussen innerlijke rust en betrokkenheid zit in deze voorstelling. Want als je onrecht echt ziet, moet je er ook iets mee“

In ‘Uit Balans’ wisselen serieuze monologen zich af met onverwachte typetjes. Humor is geen versiering, maar een essentieel onderdeel van het geheel. Er wordt gelachen, soms hardop, soms ongemakkelijk. “Het stuk is voor het Surinaamse publiek dat niet bang is voor een uitdaging. Om in de spiegel te kijken. Om vragen te stellen. En om te kunnen lachen.”

En wat als mensen na afloop zelf een beetje uit balans naar huis gaan? “Dat zou geweldig zijn!” lacht ze. “Dan heb ik ze geraakt. En dat is wat je wil als artiest.”

Het stuk is geen solomonoloog in een lege spotlight. Het is een gelaagde productie waarin verschillende kunstvormen samenkomen. Vurnun Sordam en Anfernee Belfor verzorgen de moderne choreografie. Haar Matawai-familieleden, onder wie Andy Parea en Amerigo Abente, brengen traditionele dans en muziek. Een DJ voegt hedendaagse klanken toe. Projecties ondersteunen de verhalen visueel. “Spel, muziek, dans en projecties kunnen verhalen vertellen zonder woorden,” legt Schmeitz uit. “En in samenwerking ontdek je nieuwe lagen. De gitarist speelt ineens precies die solo die je nodig hebt, omdat hij het voelt.” De projecties waren voor haar nog een experiment. “Ik ben toch een beetje old school,” zegt ze lachend. “Maar het is mooi om te kunnen vertrouwen op je mede-creatievelingen.” Ze spreekt vol bewondering over regisseur Idi Lemmers, die alle losse elementen samenbrengt tot één geheel.

Enerverend

Het maakproces was allesbehalve rustig. Schmeitz schreef meer dan veertig pagina’s tekst. Ze werd ’s nachts om vier uur wakker met nieuwe ideeën. Het was intens, soms overweldigend. “Mijn schrijfcoach zei: ‘dit is materiaal voor twee voorstellingen. Je moet kiezen’. En juist kiezen vind ik zo moeilijk!”

Toch voelt het nu in balans. De verhalen over haar eigen ontwikkeling, over Suriname en over de wereld daarbuiten vinden hun plek. “‘Uit Balans’ voelt als een eindpunt omdat ik mezelf dit al zo lang had beloofd. Maar ook als een nieuw begin. Het proces heeft allerlei deurtjes in mij geopend. Die zoektocht gaat eigenlijk door zolang je leeft.”

Als ze één gedachte mocht meegeven aan het publiek, dan zou die zijn: “Leren is ontwikkeling. Ont-leren is ook ontwikkeling.” Misschien zit daarin de echte balans. Niet in perfecte rust, maar in beweging. In durven twijfelen. In opnieuw kiezen. En misschien is dat precies wat Suriname – en wij allemaal – nodig hebben.