Machteloze wereld

door

PRESIDENT DONALD TRUMP van de Verenigde Staten, dat zichzelf de hoeder van democratie en rechtsstaat in de wereld noemt, heeft die wereld flink op zijn kop gezet met de inval in Venezuela. Daarbij zijn allerlei internationale wetten en regels achteloos aan de kant geschoven. In tal van landen groeit de angst dat het niet bij Venezuela zal blijven, maar dat hij ook andere soevereine staten illegaal zal binnenvallen, vooral omwille van hun natuurlijke hulpbronnen. Ook Suriname — en buurland Guyana — zijn als olierijke landen beslist niet veilig.

Deze heikele kwestie heeft in ieder geval één ding overduidelijk gemaakt: Amerika heeft onder deze president de broek aan in de wereld en kan ongestraft doen wat het wil. Andere landen kijken schaapachtig toe terwijl Trump keer op keer regels aan zijn laars lapt. Daarbij spelen vaak andere belangen een nadrukkelijke rol. Een pijnlijk voorbeeld is de verklaring die de Organisatie van Amerikaanse Staten (OAS) bij monde van secretaris-generaal Albert Ramdin heeft afgegeven tijdens een speciale vergadering van de Permanente Raad van de organisatie.

Ramdin riep de lidstaten — waarvan de VS er één is — op tot gezamenlijke actie rond Venezuela en zei dat de OAS bereid is het land te ondersteunen bij democratisch herstel. Hij sprak over “een inclusieve dialoog tussen Venezolaanse actoren” en over “versterking van democratische instituties”. Ramdin durfde het echter niet aan om ook maar met één vinger te wijzen naar de Verenigde Staten, die in strijd met het bindende OAS-Handvest hebben gehandeld door Venezuela binnen te vallen en diens president te ontvoeren.

Sterker nog, in zijn hele betoog werd de VS niet eens genoemd, laat staan terechtgewezen. Daarmee heeft de OAS in feite kleur bekend en openlijk de kant gekozen van de agressor. Tegelijkertijd weet ook Ramdin dat de OAS grotendeels kan bestaan dankzij financiering uit Washington. Terecht kan daarom worden afgevraagd wat de toegevoegde waarde van de organisatie nog is als zij gewillig naar de pijpen van één lidstaat danst en medeplichtig wordt aan diens misdaden.

Er zijn meer instanties en landen die afhankelijk zijn van de VS of onder de invloed van deze grootmacht staan. Zelfs de Verenigde Naties kunnen niets ondernemen tegen het geweld van Trump. In de uit vijftien landen bestaande Veiligheidsraad hebben Rusland en China — twee van de vijf permanente leden — de VS maandag weliswaar veroordeeld, maar Frankrijk en Groot-Brittannië willen als Europese landen Trump niet tegen zich in het harnas jagen. Overigens zou een veroordeling volstrekt kansloos zijn, aangezien de VS als vijfde permanent lid over vetorecht beschikt en dit onmiddellijk zou inzetten.

Ook de Europese Unie houdt zich op de vlakte. Europese Commissievoorzitter Ursula von der Leyen verklaarde slechts solidair te zijn met het Venezolaanse volk en een vreedzame en democratische overgang te steunen. “Elke mogelijke oplossing moet de internationale wetgeving en het VN-Handvest respecteren,” stelde zij. Dat de VS die juist niet hebben gerespecteerd, liet zij onvermeld.

Dit alles toont aan dat niet alleen de OAS, maar in feite de hele wereld machteloos is en zich als een laffe hond opstelt. Omwille van de wereldvrede zouden de bestaande systemen — waarin één land zoveel macht naar zich toe kan trekken — volledig op de schop moeten. Maar om dat te realiseren is vaak juist de steun van de Amerikanen nodig. De wereld blijft daardoor nog jarenlang gegijzeld door de VS, zeker zolang Donald Trump daar de scepter zwaait.