Lagarde waarschuwt voor aanhoudend hoge inflatie door energiecrisis

door

BANGKOK – De Europese Centrale Bank (ECB) houdt rekening met een langdurige periode van hoge inflatie als gevolg van de oorlog in het Midden-Oosten en de sterk gestegen energieprijzen. De inflatie in de eurozone is in september opgelopen tot 3,8 procent en zal naar verwachting tot ver in 2027 boven de doelstelling van 2 procent blijven. ECB-president Christine Lagarde waarschuwt dat verdere renteverhogingen noodzakelijk kunnen zijn om de prijsstijgingen onder controle te houden.

Tijdens de 54ste vergadering van het International Monetary and Financial Committee (IMFC), in het kader van de jaarvergaderingen van het Internationaal Monetair Fonds (IMF), zaterdag in Bangkok, Thailand, merkte Lagarde in haar toespraak op dat de wereldeconomie zich ondanks geopolitieke spanningen, handelsconflicten en economische onzekerheid opmerkelijk veerkrachtig getoond. De oorlog in het Midden-Oosten blijft echter een belangrijke bedreiging voor de internationale economische stabiliteit. Vooral de energiemarkten zijn kwetsbaar voor plotselinge prijsstijgingen.

De ECB-president benadrukte dat de risico’s voor de economische groei voornamelijk neerwaarts zijn gericht, terwijl de kans op een hogere inflatie juist is toegenomen.

Inflatie voorlopig boven doelstelling

De inflatie in de eurozone steeg in september tot 3,8 procent, voornamelijk door de hogere energieprijzen. Ook voedingsmiddelen en diensten werden duurder. De kerninflatie, waarbij de sterk schommelende prijzen van energie en voedsel buiten beschouwing worden gelaten, liep licht op tot 2,5 procent.

De ECB verwacht dat de hogere energiekosten de algemene inflatie gedurende de eerste helft van 2027 ruim boven de doelstelling zullen houden. Pas tegen het einde van dat jaar wordt een terugkeer naar ongeveer 2 procent voorzien.

Een belangrijk risico is dat bedrijven hun hogere energiekosten doorberekenen aan consumenten, waardoor ook andere producten en diensten duurder worden. Wanneer werknemers vervolgens hogere lonen eisen ter compensatie van de gestegen kosten van levensonderhoud, kan een langduriger inflatieproces ontstaan.

Volgens Lagarde zijn er vooralsnog geen duidelijke aanwijzingen dat dergelijke effecten sterker zijn dan waarmee de ECB al rekening heeft gehouden. Ook de lonen hebben tot dusver geen wezenlijke reactie op de energieschok laten zien.

Naast het conflict in het Midden-Oosten vormt de voortdurende oorlog tussen Rusland en Oekraïne een risico voor de prijsstabiliteit. Extreme weersomstandigheden kunnen bovendien de voedselprijzen verder opdrijven.

ECB verhoogde rente tweemaal

Om de inflatie te beteugelen heeft de ECB haar belangrijkste rentetarieven dit jaar al tweemaal verhoogd. Zowel in juni als in september ging het om een verhoging van 0,25 procentpunt.

Lagarde verdedigt deze ingrepen door erop te wijzen dat de energieschok te groot is om zonder beleidsreactie voorbij te laten gaan. Tegelijkertijd waarschuwt zij tegen een te agressieve aanpak, omdat hogere rentetarieven de economische groei kunnen afremmen.

De financieringsvoorwaarden zijn inmiddels aangescherpt. Vooral de langetermijnrente is sinds de vorige ECB-vergadering aanzienlijk gestegen. Dat maakt lenen duurder voor bedrijven en huishoudens en kan investeringen en consumptie afremmen.

De centrale bank zal toekomstige rentebesluiten daarom blijven baseren op de ontwikkeling van de inflatie, de onderliggende prijsdruk en de mate waarin het rentebeleid doorwerkt in de economie. Lagarde kondigde geen nieuwe concrete renteverhoging aan.

Economische groei blijft beperkt

Ondanks de internationale onzekerheid is de economie van de eurozone volgens de ECB relatief goed overeind gebleven. In de eerste helft van 2026 was sprake van groei in de meeste eurolanden en economische sectoren.

De centrale bank verwacht voor heel 2026 een economische groei van 0,9 procent. Voor 2027 wordt een groei van 1,4 procent voorzien en voor 2028 een verdere versnelling tot 1,5 procent.

Het herstel moet vooral worden gedragen door een verbetering van de koopkracht, een veerkrachtige arbeidsmarkt en hogere overheidsuitgaven aan infrastructuur en defensie.

Ook investeringen in kunstmatige intelligentie (AI) en digitale technologieën leveren volgens Lagarde een steeds belangrijkere bijdrage aan de economische activiteit en internationale handel.

De opkomst van AI heeft mede geholpen om de wereldeconomie overeind te houden. Vooral landen die nauw betrokken zijn bij internationale productieketens voor technologie profiteren daarvan.

Tegelijkertijd zorgen protectionistische handelsmaatregelen en internationale handelsspanningen voor onzekerheid bij bedrijven en investeerders. Lagarde pleit daarom voor herstel van een internationale economische orde die gebaseerd is op openheid, voorspelbaarheid en rechtszekerheid.

Zorgen over financiële stabiliteit

De ECB-president waarschuwt daarnaast voor nieuwe kwetsbaarheden binnen het internationale financiële systeem.

Hoewel Europese banken volgens haar beschikken over sterke kapitaalposities, voldoende liquiditeit en gezonde winstgevendheid, nemen de risico’s buiten de traditionele bankensector toe.

Vooral particuliere kredietfondsen staan onder druk. Sommige fondsen worden geconfronteerd met uitstroom van beleggers en hebben beperkingen op terugbetalingen opnieuw ingevoerd.

Ook de sterke concentratie van investeringen in AI-gerelateerde ondernemingen kan risico’s veroorzaken. Wanneer dergelijke investeringen plotseling in waarde dalen, kunnen de gevolgen zich verspreiden naar andere delen van de financiële markten.

Daarnaast brengt de snelle ontwikkeling van geavanceerde AI-systemen nieuwe cyberdreigingen en operationele risico’s met zich mee. Financiële instellingen worden bovendien steeds afhankelijker van een beperkt aantal grote externe technologieaanbieders. Problemen bij dergelijke dienstverleners kunnen daardoor meerdere instellingen tegelijk treffen.

Volgens Lagarde is de directe blootstelling van Europese financiële instellingen aan particuliere kredietfondsen momenteel beperkt. De problemen in die sector vormen daarom op zichzelf voorlopig geen grote bedreiging voor de financiële stabiliteit van de eurozone.

Digitale euro krijgt proefproject

Lagarde maakte verder duidelijk dat de ECB doorgaat met de voorbereidingen voor de invoering van de digitale euro.

De centrale bank wil in de tweede helft van 2027 beginnen met een intern proefproject dat twaalf maanden zal duren. De digitale euro moet contant geld aanvullen en consumenten een digitaal betaalmiddel bieden dat wordt uitgegeven door de centrale bank.

Volgens Lagarde kan dit de concurrentie en innovatie in het Europese betalingsverkeer stimuleren en de afhankelijkheid van buitenlandse betaalinfrastructuur verminderen.

Voor de verdere voorbereidingen is het volgens haar noodzakelijk dat de Europese regelgeving voor de digitale euro vóór het einde van 2026 wordt aangenomen.

Oproep tot verantwoord begrotingsbeleid

Lagarde dringt er bij regeringen op aan hun overheidsfinanciën gezond te houden. Landen met hoge schulden moeten volgens haar hun uitgaven beter prioriteren, de doelmatigheid van overheidsbestedingen verbeteren en financiële buffers opbouwen.

Eventuele overheidssteun om de gevolgen van de hoge energieprijzen te verzachten, moet tijdelijk en gericht zijn op degenen die deze het hardst nodig hebben.

Ook benadrukt zij het belang van internationale samenwerking. Het IMF moet volgens haar een centrale rol blijven vervullen bij het bewaken van de mondiale financiële stabiliteit en het beperken van internationale economische onevenwichtigheden.

De boodschap van de ECB-president is dat de wereldeconomie weliswaar weerbaar is gebleken, maar dat de combinatie van oorlogen, energieprijsstijgingen, handelsspanningen en financiële kwetsbaarheden het economisch herstel ernstig kan ondermijnen.