Kritische toon in DNA over begroting, olieafhankelijkheid en bestuurlijke transparantie

door

PARAMARIBO – Tijdens de behandeling van de overheidsbegroting in De Nationale Assemblee (DNA) hebben verschillende parlementariërs scherpe kritiek geuit op het huidige financiële en bestuurlijke beleid van de regering. De rode draad in de debatten vormde de zorg over de grote afhankelijkheid van de toekomstige oliesector, het gebrek aan transparantie rondom cruciale contracten en de noodzaak van bestuurlijke en budgettaire hervormingen.

Zorgen over eenzijdige schuldstrategie en olieafhankelijkheid

Assembleelid Jeffrey Lau (NPS) uitte een waarschuwing over de staatsfinanciën. De regering gaat ervan uit dat de staatsschuld vanaf 2029 weer onder de wettelijke norm van 60 procent van het bruto binnenlands product (bbp) zal dalen, maar deze prognose leunt volgens Lau te zwaar op een gunstig oliescenario. Zonder deze specifieke offshore-inkomsten wordt de schuldnorm niet gehaald, wat de nationale schuldstrategie kwetsbaar maakt.

Lau wees op het ontbreken van alternatieve scenario’s voor het geval de olieproductie vertraging oploopt, de wereldwijde energietransitie versnelt of de olieprijzen dalen. Hij pleitte voor de uitwerking van een stressscenario om de impact van economische tegenvallers in kaart te brengen. Daarnaast benadrukte hij dat Suriname moet blijven inzetten op structurele economische hervormingen en diversificatie, in plaats van zich voortijdig rijk te rekenen.

Roep om openbaarheid van Staatsolie-contracten

De roep om transparantie werd versterkt door BEP-fractieleider Ronny Asabina, die opnieuw eiste dat het parlement inzage krijgt in de overeenkomsten die Staatsolie heeft gesloten met buitenlandse oliemultinationals, zoals TotalEnergies. Volgens Asabina kan het parlement zijn controlerende taak niet naar behoren uitvoeren zolang deze documenten geheim blijven. Hij noemde het onacceptabel dat de volksvertegenwoordiging enerzijds blind vertrouwen moet hebben in de afspraken, terwijl Staatsolie openbaarmaking weigert.

Bep-fractieleider Ronny Asabina. [: DNA]

Asabina uitte specifiek zijn zorgen over het gebrek aan inzicht in milieuclausules, geschillenregelingen en fiscale bepalingen. Hij temperde de verwachtingen over snelle belastinginkomsten door erop te wijzen dat de inkomstenbelasting pas verschuldigd is wanneer de kapitaalintensieve investeringen zijn terugverdiend. Door de fiscale verrekening van aanloopverliezen zouden substantiële belastingopbrengsten pas vele jaren na de start van de productie kunnen binnenstromen. Hij herinnerde de regering aan de eerdere belofte om een speciaal comité naar de contracten te laten kijken.

Rol van kabinet van de president

Naast de sectorale discussies over olie kwam ook de interne structuur van de overheid aan bod. Assembleelid Jennifer Vreedzaam (NDP) plaatste vraagtekens bij de rol van het kabinet van de president in de beleidsuitvoering. Zij stelde dat het kabinet zich conform de Grondwet strikt moet beperken tot beleidscoördinatie en monitoring, en niet de uitvoerende taken van ministeries moet overnemen of delegeren. Volgens Vreedzaam zorgt de huidige werkwijze voor een ad-hocbenadering en verwarring, wat een strategische planning in de weg staat.

NDP-fractielid Jennifer Vreedzaam. [: DNA]

Met het oog op de komende olie- en gasontwikkelingen waarschuwde Vreedzaam dat modernisering van het overheidsmanagement urgent is. Om de toekomstige inkomsten effectief te beheren, zijn heldere verantwoordelijkheden en betrouwbare data noodzakelijk. Bestuurlijke hervormingen zijn volgens haar minstens zo belangrijk als de financiële injecties om te garanderen dat de middelen op de juiste plek terechtkomen.

Begrotingstekort en vragen over bestedingen

De concrete invulling van de begroting werd onder de loep genomen door Silvana Afonsoewa (NDP). Zij wees op de disbalans in de begroting, waarbij de overheid uitgaven van SRD 77,5 miljard raamt tegenover inkomsten van SRD 64,6 miljard. Dit tekort moet worden opgevangen met nieuwe leningen, wat de staatsschuld verder onder druk zet. Aangezien het grootste deel van de begroting opgaat aan vaste lasten zoals salarissen, subsidies en schuldaflossingen, blijft er volgens Afonsoewa weinig ruimte over voor maatschappelijke investeringen.

Silvana Afonsoewa, lid van de NDP-fractie. [: DNA]

Ze eiste meer transparantie en stelde gerichte vragen over diverse posten, waaronder de invulling van sociale programma’s, de bestemming van ‘speciale projecten’ en de planning voor infrastructurele werken. Daarbij noemde zij specifiek de slepende verkeersproblematiek rond de Van ’t Hogerhuysstraat. Voorts vroeg het assembleelid aandacht voor de middelen ten behoeve van onderwijs en de sportsector. Zij pleitte voor strengere controle op het beheer en de gegenereerde inkomsten van gerenoveerde sportaccommodaties, zodat publieke middelen aantoonbaar bijdragen aan de nationale ontwikkeling.