Kloof van 12,6 ton in Surinames goudexportcijfers

Suriname publiceert voor 2024 twee officiële goudexportcijfers die 12,6 ton uit elkaar liggen, en geen enkel gepubliceerd document verklaart het verschil. De Centrale Bank van Suriname (CBvS) telt bijna 27 ton; de andere, eigen opgave aan de Verenigde Naties komt net boven de 14 ton uit. De landen die het Surinaamse goud kopen, rapporteren ondertussen meer dan beide cijfers.

Volgens rapportage van de CBvS exporteerde het land in 2024 26,87 ton goud. Dat cijfer staat in tabel 25 van de bankstatistieken en wordt herhaald in het kwartaalrapport over het laatste kwartaal van 2025: 26.868 kilogram. Het ministerie van Financiën en Planning rondt het af naar 26,9 ton geregistreerde export.

Maar in UN Comtrade, de handelsdatabase van de Verenigde Naties, staat voor 2024 onder douanecode HS 7108 – ruw en halfbewerkt goud – een hoeveelheid van 14.311 kilogram, goed voor iets meer dan een miljard US dollar. Dat is nauwelijks meer dan de helft van wat de centrale bank rapporteert.

Kopers boven beide cijfers

De afnemers van Surinaams goud rapporteren op hun beurt meer dan beide Surinaamse bronnen. Hun importen voor 2024 tellen op tot tussen 29,7 en 30,6 ton, 10 tot 14 procent boven het cijfer van de Centrale bank. Een deel daarvan berust op een schatting: de Verenigde Arabische Emiraten publiceren de waarde van hun importen, niet het gewicht.

Omgerekend tegen goudprijzen op de beurs in Londen – met de aanname dat de Emiraten 88 tot 96 procent van die prijs betaalden, zoals tussen 2019 en 2023 toen zij beide gegevens publiceerden – komt dat neer op 10,9 tot 11,8 ton. Zelfs tegen de volledige Londense prijs blijft het totaal met 29,2 ton boven het cijfer van de centrale bank.

Het is geen eenmalige afwijking. Zo blijkt uit een analyse, opgesteld door Antoine Bachelin Sena, structureel risicoanalist en directeur Strategie bij het Institut Atlantique Sud in São Paulo, Brazilië. Elk jaar sinds 2019 meldden importerende landen meer goud dan de CBvS. Vergeleken met de VN-opgave van Suriname lag dat alleen in 2021 en 2022 anders, toen de opgave gelijk was aan het totaal wat opkopers hadden opgegeven of daar iets boven lag. Voor 2023 geeft de VN-opgave geen totaalgewicht, maar de luchtvrachtzendingen – 99,9 procent van de waarde – wegen 19,1 ton, tegen 31,8 ton die de kopers rapporteren.

De twee Surinaamse cijfers hebben niet altijd zo ver uiteen gelegen. In 2021 en 2022 bedroeg het verschil 1 tot 3,5 ton. In 2019 telde de centrale bank 39,6 ton en de VN-opgave 31,7 ton, terwijl kopers 54,6 ton rapporteerden. Voor 2025 komt de bank op ongeveer 22 ton, de VN-opgave op 14,5 ton en de kopers op ruwweg 32 tot 33 ton, hoewel nog niet alle importeurs voor dat jaar hebben gerapporteerd.

Smokkel en kleinschalige mijnbouw

Het kwartaalrapport van de CBvS over het laatste kwartaal van 2025 registreert een daling van 46 procent in de kleinschalige productie dat jaar. Volgens de autoriteiten houdt die daling vermoedelijk verband met smokkel. Dat betreft 2025 en verklaart dus niet het gat van 2024.

Prijzen verklaren het verschil niet: omgerekend naar US dollars per ounce liggen de twee Surinaamse statistieken voor 2024 binnen ongeveer 8 procent van elkaar. Waar zij verschillen, is de hoeveelheid goud. Ook gegevens van de douane bieden volgens Sena geen uitkomst.

Hoofdstuk 71 van het tarief omvat weliswaar ook sieraden en edelstenen, maar de opgegeven export onder dat hoofdstuk lag dat jaar slechts 110.000 US dollar hoger dan de goudlijn. Evenmin komt, aldus de analist, het verschil uit de kolom “Overige” van de bank. “De 245 kilogram voor 2024, allemaal uit oktober tot december, is al in de 26,87 ton begrepen en verklaart het volledige verschil met de 26.623 kilogram die de bank tot september 2025 voor 2024 publiceerde”, stelt hij. Afgezet tegen 12,6 ton stellen die 245 kilogram nauwelijks iets voor.

Geen schuldvraag

De analyse benadrukt dat er geen gedocumenteerde verklaring is gevonden. De twee samenstellers kunnen verschillen in dekking, timing of methode, maar dat is niet getest, zegt hij. De analyse wijst niet met de vinger naar een bedrijf, instantie of persoon en claimt niet te weten welke cijferreeks volledig is. De kern is eenvoudiger: voor hetzelfde jaar publiceert één land twee officiële exportcijfers die 12,6 ton uit elkaar liggen, en de landen die zijn goud kopen, rapporteren meer dan beide.

De regering kondigde in augustus een Goudraad (Gold Board) aan, een bij wet op te richten goudautoriteit die de keten van winning tot export moet omvatten. President Jennifer Simons herhaalde het plan in haar jaarrede van 30 september, en op 7 oktober werden twee teams geïnstalleerd om de oprichting voor te bereiden. De autoriteit bestaat nog niet. Zodra zij er is, zal een van de eerste praktische kwesties zijn met welk van deze cijfers zij moet beginnen, concludeert Sena.

...