Kenki a systeem?

door

INGEZONDEN

Mevrouw Simons ging als leider van De Nationaal Democratische Partij (NDP) de verkiezingen van 2025 in met de leus: “kenki a systeem”. Wat is er dan veranderd sedert mevrouw de president is van Suriname? Er zou een tweedeling tot stand zijn gebracht door de grootste partij in de vorige regeringscoalitie, de VHP. De armen zijn nu echter nog armer geworden en de rijken nog rijker. Daarin zal echt geen verandering komen met de verwachte olie- en gasopbrengsten, althans voor de armen niet. I mean, it takes something more than a slogan.Toegegeven, een vrouw als president is iets anders dan een man. But what’s in a name? Change of taste is something like change of troubles! Toen mevrouw Simons voorzitter was van De Nationale Assemblee (DNA) heeft zij de toenmalige president van Suriname die ook voorzitter was van NDP gefaciliteerd om de hoogste macht in het land uit te oefenen. De Grondwet van Suriname stelt echter dat de hoogste macht in het land berust bij DNA. Dat kan niet beide tegelijk zijn. Of het één of het ander.

“Het is jammer dat het inzicht van wat goed bestuur is niet altijd is doorgedrongen bij Surinaamse bestuurders”

In een democratie heeft men een dualistisch stelsel of een monistisch stelsel. In een dualistisch stelsel hebben regering en parlement (DNA) een eigen verantwoordelijkheid. In een monistisch stelsel heerst de opvatting dat de regering de uitvoerder is van de wil van het parlement.  Dit laatste komt voor in Angelsaksiche landen. Die hebben echter meestal een tweepartijenstelsel waarbij de winnaar van de verkiezingen het voor het zeggen heeft tot de volgende verkiezingen. Men noem dat de “winner takes all”.

In Suriname is echter in de praktijk noch sprake van het dualistisch stelsel noch sprake van het monistisch stelsel. Het is vlees noch vis! De president bepaalt wat er gebeurt, daarbij gefaciliteerd door de voorzitter van DNA. Deze voorzitter is ook lid van NDP. Deelnemende partijen in een coalitieregering vinden dit geen onoverkomelijk probleem. Zolang die maar vrijwel autonoom zijn op het ministerie dat aan hen is toebedeeld.

Geld stinkt namelijk niet, pecunia non olet! Met het dienen van het algemeen belang heeft het niets te maken, wel met het dienen van afzonderlijke, veelal partijpolitieke belangen, die ook nog op etnische leest zijn gestoeld. Het kolonialisme viert dus nog steeds hoogtij. Dat geldt met aanbrenging van de voor dit geval nodige wijzigingen ook voor Staatsbedrijven. De overheid is meerderheid aandeelhouder in Staatsbedrijven. Er is een raad van commissarissen en een uitvoerend bestuurder, een directeur. Dit is een dualistisch bestuursmodel in tegenstelling tot een monistisch bestuursmodel, one-trier board, dat tot meer eenheid in beleid zou kunnen leiden. Dat komt voor in Angelsaksiche landen. In een dualistisch bestuursmodel, two-trier board, is beter gewaarborgd dat commissarissen en directeur (uitvoerder) zich onafhankelijker opstellen.

Een land, een bedrijf, kan niet bestuurd worden zonder regels waaraan iedereen zich houdt. Dan weet iedereen waar men zich aan moet houden. Gebeurt dat niet dan leidt dit ongetwijfeld tot chaos en corruptie en het recht van de sterkste. Over chantage praktijken in het bestuur wil ik het niet eens hebben. Een goed verstaander heeft maar een half woord nodig of zoals Fransen dat zeggen: à bon entendeur, demi-mot suffit. Het is jammer dat het inzicht van wat goed bestuur is niet altijd is doorgedrongen bij Surinaamse bestuurders.

Wie belang stelt in dit onderwerp of meer wil weten kan te rade gaan bij:1. W.J.L. Calkoen, The One-Trier Board in the changing and Converging World of Corporate Governance 2012;2. N.J.M. van Zijl, The Importance of Board Independence, 2012;3. Filia Kramp, Het Belang van Governance 2026, ook te downloaden als gratis E-book.

De redactie van de Ware Tijd stelt lezers in de gelegenheid stukken in te zenden ter publicatie. In principe worden alle ingezonden artikelen opgenomen, tenzij de inhoud schadelijk, kwetsend of beledigend is voor derden. Stukken die worden geplaatst komen niet noodzakelijkerwijs overeen met de mening van de Ware Tijd. De redactie behoudt zich het recht voor om stukken niet te plaatsen, of in te korten of te redigeren zonder dat die uit hun context worden gehaald.