Kassen tegen klimaatrisico

door

SURINAME HEEFT VRUCHTBARE grond, veel zoetwater en een klimaat waarin vrijwel het hele jaar kan worden geteeld. Dat klinkt als een ideale uitgangspositie voor de landbouw. Toch maakt juist dat klimaat de voedselproductie steeds kwetsbaarder. Langdurige droogte, extreme neerslag, harde wind en verschuivende seizoenen kunnen in korte tijd vernietigen wat landbouwers maandenlang hebben opgebouwd. Klimaatverandering maakt die onzekerheid groter.

Tegen die achtergrond verdient de recente aandacht van de Voedsel- en Landbouworganisatie van de Verenigde Naties (FAO) en het ministerie van Landbouw, Veeteelt en Visserij voor kassenteelt serieuze belangstelling. Kassenteelt moet daarbij niet worden gezien als een luxe landbouwvorm voor enkele grote ondernemers. Goed toegepast kan beschermde teelt juist onderdeel worden van Surinames antwoord op een veranderend klimaat.

Kassenteelt raakt rechtstreeks aan voedselzekerheid

Een kas voorkomt klimaatproblemen uiteraard niet. Zij geeft de landbouwer wel meer controle over de omstandigheden waaronder voedsel wordt geproduceerd. Een hevige regenbui hoeft bijvoorbeeld niet onmiddellijk te betekenen dat jonge planten verdrinken of dat meststoffen uitspoelen. Ook kunnen gewassen beter worden beschermd tegen sommige insecten en ziekten, terwijl water gerichter kan worden toegediend. Met ventilatie, insectengaas, geschikte materialen en relatief eenvoudige meetapparatuur hoeft daarvoor niet altijd peperdure technologie te worden gebruikt.

Dat is belangrijk voor Suriname. Veel landbouwers hebben geen financiële reserves om na iedere mislukte oogst opnieuw te beginnen. Wanneer extreem weer frequenter wordt, verandert een incidenteel landbouwrisico geleidelijk in een structureel economisch probleem. Beschermde teelt kan opbrengsten voorspelbaarder maken en daarmee ook bijdragen aan een stabieler aanbod en stabielere prijzen voor consumenten.

Daarmee raakt kassenteelt rechtstreeks aan voedselzekerheid. Suriname importeert nog altijd veel voedsel dat onder de juiste omstandigheden ook lokaal kan worden geproduceerd. Iedere technologie waarmee boeren gedurende een groter deel van het jaar betrouwbaar groenten kunnen leveren, vermindert die afhankelijkheid. Dat wordt belangrijker wanneer klimaatverandering ook internationale productieketens verstoort en ingevoerd voedsel duurder wordt.

De FAO-missie is daarom een nuttige stap, maar trainingen en proefprojecten alleen zijn onvoldoende. Kassenteelt wordt pas werkelijk interessant wanneer landbouwers toegang krijgen tot betaalbare materialen, financiering, technische begeleiding, goede zaden, irrigatiemogelijkheden en afzetmarkten. Een kas die na twee jaar niet kan worden gerepareerd omdat onderdelen onbetaalbaar of niet verkrijgbaar zijn, draagt weinig bij aan klimaatbestendigheid.

Positief is dat ook vrouwen en jongeren nadrukkelijk bij het kassenteeltinitiatief worden betrokken. Juist moderne landbouwtechnieken kunnen landbouw aantrekkelijker maken voor een nieuwe generatie die niet noodzakelijk dezelfde zware en risicovolle productiemethoden wil voortzetten.

Suriname zal klimaatverandering niet kunnen tegenhouden met kassen. Het land kan zich er wel beter tegen wapenen. Wanneer beschermde teelt betaalbaar, praktisch en op Surinaamse omstandigheden afgestemd wordt ontwikkeld, kan zij uitgroeien van experiment tot belangrijk onderdeel van onze voedselvoorziening. In een klimaat dat steeds minder voorspelbaar wordt, is meer controle over hoe het voedsel wordt geproduceerd geen luxe. Het wordt noodzaak.