Jones: ´Hervorming rechterlijke macht essentieel voor rechtsstaat´

Initiatiefnemer Ebu Jones (NDP) benadrukte afgelopen vrijdag tijdens beantwoording van vragen in De Nationale Assemblee, dat de voorgestelde hervormingen van de rechterlijke macht, geen uiting zijn van politieke machtspolitiek. Volgens Jones gaat het om een noodzakelijke en principiële ingreep om de rechtsstaat te versterken en toekomstbestendig in te richten. Jones stelde dat vooral het Openbaar Ministerie al jaren kampt met structurele kwetsbaarheden die te lang zijn genegeerd.
Hij onderstreepte dat het parlementaire debat over de wetsvoorstellen, niet moet worden gevoerd vanuit emotie, persoonlijke ervaringen of concrete incidenten, maar vanuit institutionele uitgangspunten en rechtsbescherming. ‘’Wetgeving is niet bedoeld voor de functionarissen van vandaag, maar voor een systeem dat ook morgen onafhankelijk en evenwichtig moet kunnen functioneren, ongeacht wie er leiding aan geeft’’, aldus Jones.
Het recht op een eerlijk proces vangt volgens hem, niet pas aan in de rechtszaal, maar al in de fase van opsporing en vervolging. Juist in die fase beschikt het Openbaar Ministerie, en met name de procureur-generaal over verregaande bevoegdheden. Het OM bepaalt immers wie wordt vervolgd, wie wordt aangehouden, hoelang verdachten vast blijven zitten en welke zaken worden geseponeerd.
Die concentratie van macht vraagt volgens Jones om duidelijke wettelijke kaders, transparantie en effectieve controlemechanismen. Het ontbreken daarvan vormt niet alleen een risico voor burgers, maar ondermijnt ook het gezag en het vertrouwen in het OM zelf. Besluiten die onvoldoende toetsbaar of uitlegbaar zijn, tasten het maatschappelijk vertrouwen aan, zelfs wanneer zij juridisch verdedigbaar zijn.
Het ontbreken van een derde rechtsinstantie in Suriname, plaats Suriname volgens Jones, in een uitzonderlijke positie binnen de regio. ‘’Na het hoger beroep is de rechtsgang in straf- en civiele zaken in feite afgesloten’’, aldus Jones.
‘’Dit roept vragen op over de naleving van internationale verdragen, waaronder het Internationaal Verdrag inzake Burgerrechten en Politieke Rechten (BUPO).’’
Een derde instantie is volgens Jones geen overbodige luxe, maar een essentieel element van rechtsbescherming. Het doel is niet om zaken opnieuw inhoudelijk te behandelen, maar om juridische regels, procedurele zorgvuldigheid en motivering te toetsen. Dit bevordert rechtszekerheid, rechtsontwikkeling en eenheid in de rechtspraak, en versterkt het gevoel bij burgers dat hun zaak volledig en zorgvuldig is behandeld.
Met betrekking tot het voorstel voor meerdere procureurs-generaal of een collegiaal bestuursmodel benadrukte Jones dat dit niet moet worden opgevat als kritiek op de huidige procureur-generaal.
Integendeel, het gaat om institutionele versterking en bescherming tegen willekeur, politieke beïnvloeding en overbelasting van één persoon. Een collegiale besluitvormingsstructuur leidt volgens Jones tot evenwichtiger afwegingen, betere interne controle en voorkomt een te grote concentratie van macht en verantwoordelijkheid. In veel andere rechtsstelsels is een dergelijke inrichting al gebruikelijk, terwijl Suriname hierin achterblijft.
Jones wees erop dat maatschappelijke klachten over trage afhandeling van zaken, ongelijke behandeling en langdurige voorlopige hechtenis, niet op zichzelf staan. Het gaat volgens hem om signalen van een systeem dat structureel onder druk staat. Hervormingen zijn daarom nodig om de rechtsstaat niet alleen juridisch, maar ook praktisch te laten functioneren. Hij verwees daarbij onder meer naar de zogeheten ‘muilkorfwetten’. Tijdens de vorige regeringsperiode zijn personen op basis van deze wetgeving door het Openbaar Ministerie vastgezet en pas vrijgelaten, nadat zij hun excuses aanboden, zonder dat een rechterlijke toetsing heeft plaatsgevonden. Jones pleitte daarom voor een samenhangende aanpak, gericht op versterking van de rechterlijke macht, modernisering van het Openbaar Ministerie, capaciteitsuitbreiding, betere opleiding en duidelijke wetgeving. ‘’Losse maatregelen zonder samenhang leiden slechts tot verschuiving van problemen’’, waarschuwde hij. Tot slot gaf Jones aan dat de voorgestelde grondwetswijzigingen vooral bedoeld zijn om constitutionele ruimte te scheppen voor verdere hervormingen.
De grondwet moet de mogelijkheid bieden voor een derde rechtsinstantie en institutionele vernieuwing, terwijl de concrete uitwerking later zorgvuldig kan worden vastgesteld. Daarbij noemde hij de opties van een eigen cassatie-instantie, aansluiting bij de Caribbean Court of Justice (CCJ) of een combinatie van beide. Jones haalde aan dat de president van het Hof van Justitie, Iwan Rasoelbaks, heeft voorgesteld, in de grondwet uitsluitend vast te leggen dát er een derde instantie komt. “Dit debat gaat niet over vandaag, maar over de rechtsstaat die wij achterlaten.” Volgens Jones zijn hervormingen noodzakelijk om het vertrouwen te herstellen, de rechtsbescherming te verdiepen en Suriname juridisch beter toe te rusten op toekomstige maatschappelijke en economische ontwikkelingen.
The post Jones: ´Hervorming rechterlijke macht essentieel voor rechtsstaat´ ..

...