Jay Francis brengt familieverhalen en Surinaamse roots naar het podium

door

De Nederlandse comedian Jay Francis staat deze week voor het eerst op het podium in Suriname met zijn theatershow EVOLUTIE. Voor Francis is het veel meer dan een reeks optredens: het is een persoonlijke terugkeer naar het land van zijn vader en grootvader. Tijdens een luchtige persconferentie vertelde hij over zijn Surinaamse afkomst, zijn zoektocht naar identiteit en de familieverhalen die een plek krijgen in de voorstelling.
Francis bezocht Suriname drie jaar geleden voor het eerst. Hij wilde toen vooral ontdekken waar zijn familie vandaan komt en ervaren wat het land met hem zou doen. Pas na dat bezoek begon het idee te leven om ooit in Suriname op te treden.
“Mijn vader is hier geboren. Ikzelf niet, maar ik heb de Surinaamse roots in mij”, vertelde hij. “Ik ben hier voor het eerst gekomen om te kijken en te voelen: waar komt mijn vader vandaan en waar komt mijn opa vandaan? Daarna heb ik pas gedacht dat ik hier misschien ooit, in mijn stoutste dromen, zou mogen optreden.”
In de tussenliggende jaren bouwde Francis zijn carrière in Nederland verder uit en groeide zijn publiek op sociale media. Volgens hem is 2026 het juiste moment om zijn comedy ook aan Suriname te presenteren.
Geen Surinaamse rol spelen
De comedian beseft dat het Nederlandse en Surinaamse publiek niet hetzelfde zijn. Toch heeft hij zijn voorstelling niet volgestopt met lokale politieke onderwerpen, grappen over districten of onderwerpen waarvan hij onvoldoende kennis heeft. Hij kiest juist voor zijn persoonlijke verhaal.
“Ik weet niet wat er allemaal speelt in Suriname. Ik weet wel wat er in mij speelt en welke worstelingen ik heb met mijn dubbele identiteit”, legde hij uit. In Nederland wordt Francis volgens eigen zeggen nadrukkelijk als Surinamer gezien, terwijl hij in Suriname juist merkt dat mensen onmiddellijk doorhebben dat hij niet in het land is opgegroeid. Die tegenstelling vormt een belangrijk onderdeel van EVOLUTIE.
“Ik ga niet proberen om zo Surinaams mogelijk te zijn. Ik ga proberen om zoveel mogelijk Jay te zijn. Ik ga geen rol spelen, want dat kan ik niet.” Ook zijn beperkte beheersing van het Sranantongo neemt hij mee in de voorstelling. Francis groeide op in Limburg, waar volgens hem weinig Surinamers woonden. Zijn vader sprak de taal thuis niet en zijn moeder is Nederlandse.
“Ik kan wel doen alsof ik alles versta”, grapte hij. “Als ik goed luister, kan ik enkele dingen uit de context halen. Maar als iemand snel en volledig Surinaams tegen mij praat, dan knik ik gewoon. Ik weet dan niet wat die persoon zegt.”

Terugkeer vader werd “een musical”
Een van de persoonlijkste verhalen in de show gaat over de terugkeer van zijn vader naar Suriname. Die vertrok op zesjarige leeftijd naar Nederland en keerde pas 50 jaar later terug.
De landing in Suriname verliep volgens Francis bijzonder emotioneel. “Dat was echt een film. Het was een musical”, zei hij lachend. Die gebeurtenis, evenals hun ervaringen tijdens uitstapjes, bezoeken aan het binnenland en het Surinaamse uitgaansleven, komt terug in EVOLUTIE. Bij zijn huidige bezoek liep de emotie opnieuw hoog op. “Dit was musical deel twee, met speciale effecten en alles erbij”, grapte Francis over de reactie van zijn vader. “Hij is heel trots en heel dankbaar dat ik hier mag optreden. Voor hem is dit ook heel speciaal.”
Zijn eerste bezoek aan Suriname gaf Francis bovendien een gevoel dat hij moeilijk onder woorden kan brengen. Hoewel hij in Nederland is geboren en getogen, heeft hij daar nooit het gevoel gehad dat hij er volledig bij hoort.
“Het is verademend als je op een vliegveld aankomt en mensen eruitzien zoals jij. Dat mensen niet vreemd doen over je haar en er niet aan willen voelen. Het voelt als thuiskomen, maar tegelijkertijd ook vreemd. Wat Suriname mij heeft gegeven, is het gevoel: ondanks dat je misschien niet van hier bent, accepteren we je.”
Surinaamse humor op het terras
Dat Surinamers humor in zich hebben, ontdekte Francis opnieuw tijdens een bezoek aan een terras. Gewend aan Nederland vroeg hij de medewerker of er plaats was voor drie personen. “Die man keek naar het lege terras en zei: ‘Ik heb plaats voor 50. Gaat u maar zitten.’ Toen stond ik daar. Ik dacht: wat is dit?”, vertelde hij onder luid gelach.
Volgens Francis zit die natuurlijke humor ook in zijn familie. Zijn vader noemt hij liefdevol “een clown”, terwijl ook zijn zus de komische aanleg heeft. Zelf was hij vroeger eveneens degene die op school en verjaardagen voor de grappen zorgde. Toch was een loopbaan als comedian nooit zijn oorspronkelijke plan.
Van militair en boekhouder naar comedian
Voordat hij op het podium belandde, volgde Francis een militaire opleiding. Dat avontuur duurde niet lang, omdat hij naar eigen zeggen botste met autoriteit. Daarna werd hij boekhouder en kwam hij op kantoor terecht.Daar sloeg de verveling toe. Tijdens zijn pauzes ging hij naar huis om filmpjes voor sociale media te maken. Die hobby liep uiteindelijk “volledig uit de hand” en leverde hem een grote onlineachterban op.
Francis vroeg zijn volgers op een gegeven moment of zij hem ook in een theater wilden zien. Vervolgens belde hij zelf een theater om een zaal te huren. De vraag wie hij precies was, hield hem niet tegen.
Zijn eerste echte kans op een podium kreeg hij van comedian Roué Verveer. “Roué Verveer had mij online gezien. Ik zei tegen hem dat ik ook graag wilde doen wat hij doet, omdat ik met hem ben opgegroeid. Hij gaf mij vijf minuten op het podium. Toen werd ik verliefd op comedy en comedy werd verliefd op mij.”
Sinds zijn theaterdebuut in 2019 ging het snel. EVOLUTIE is zijn zesde avondvullende voorstelling in zeven jaar. Zijn publiek groeide van kleine zalen naar een optreden voor 12.000 bezoekers in de Ziggo Dome.
EVOLUTIE gaat verder dan grappen
De titel EVOLUTIE verwijst naar de veranderingen die Francis zelf heeft doorgemaakt. Twee jaar geleden werd hij vader, opnieuw een ingrijpende verandering in zijn leven. “Het enige permanente aan het leven is dat alles verandert”, zei hij. “We moeten niet in één fase blijven hangen, want elke fase komt en gaat. Als je je eraan blijft vastklampen, ga je tegen de stroom van het leven in.”
Francis omschrijft zichzelf daarom niet als een traditionele stand-upcomedian. Zijn werk neigt volgens hem meer naar cabaret, met een rode draad, persoonlijke verhalen en grappen die elkaar afwisselen.
Het publiek moet dan ook geen voorstelling verwachten waarin uitsluitend 90 minuten lang grappen worden afgevuurd. “We gaan zeker lachen, maar we gaan ook omhoog en omlaag. In Nederland krijg ik vaak te horen dat mensen het ene moment hard lachen, daarna huilen en vervolgens weer lachen.”
Na afloop moeten bezoekers met een goed gevoel naar huis gaan, maar ook iets hebben om over na te denken. “Het leven bestaat niet alleen uit lachen. Als ik een klein zaadje kan meegeven, zodat iemand na de show denkt: hier wil ik verder over nadenken, dan is mijn avond geslaagd.”
Hele familie reist mee
De optredens in Suriname zijn voor de hele familie bijzonder. Zijn vrouw, dochter, zus en zwager zijn al in het land. Ook zijn moeder en broertje sluiten zich aan.De familie speelt een belangrijke rol achter de schermen. Zijn moeder verkoopt merchandise, zijn broertje filmt en zijn zwager is tourmanager. Zijn moeder was volgens Francis bovendien degene die vanaf het begin onvoorwaardelijk in hem geloofde.
Toen hij zijn vaste baan als boekhouder opzegde om filmpjes te gaan maken, gaf zij hem de ruimte om het te proberen. In zijn eerste jaar als comedian leefde hij naar eigen zeggen van ongeveer 100 euro per maand.“Mijn moeder zei: ‘Als je dit voelt, moet je het doen. Als het niet lukt, ga je maar weer werken. Je hebt een dak boven je hoofd en eten en drinken.’ Zij gaf mij het vertrouwen om het te proberen.”
Dat zijn moeder hem nu in Suriname op het podium kan zien, maakt het moment extra emotioneel. “Dan ga ik waarschijnlijk zelf de musical spelen”, zei hij met een lach.
Samenwerking met Surinaamse comedians
Francis staat ook open voor samenwerking met Surinaamse comedians. Hij wilde echter eerst zelfstandig naar Suriname komen, zodat het publiek kennis kon maken met wie hij is en waar zijn comedy voor staat. “Als wij elkaar kunnen helpen in plaats van tegen elkaar te vechten, kan dat alleen maar goed zijn voor Suriname en Nederland.”
Hij volgt onder anderen enkele comedians die via Roué Verveer in Nederland hebben opgetreden. Bij volledig Surinaamstalige voorstellingen stuit hij wel op een praktisch probleem: “Dan lach ik wanneer de rest lacht.”
Francis merkt intussen dat hij ook in Suriname al wordt herkend. In het hotel, op straat en in de supermarkt spreken mensen hem aan. Soms ontstaat er eerst nieuwsgierigheid wanneer anderen zien dat fans met hem op de foto gaan. “Dan zie je mensen denken: wie is dat? Een paar dagen later hebben ze mij opgezocht en zeggen ze: ‘O, ik heb je gevonden. Jij bent die en die.’”
Met EVOLUTIE wil Francis uiteindelijk mensen met uiteenlopende achtergronden in één zaal samenbrengen. “Of iemand nu veel of weinig geld heeft, christen of moslim is: een groot deel van comedy is universeel. Ik probeer rechtstreeks naar het hart te gaan.”
De voorstelling begint om 20.00 uur en heeft geen voorprogramma of pauze. De organisatie roept bezoekers daarom op om op tijd aanwezig te zijn. “Het is all Jay”, aldus Snew Production, die de comedian naar Suriname heeft gehaald. EVOLUTIE is op 22, 23 en 24 juli te zien in Assuria High-Rise.
The post Jay Francis brengt familieverhalen en Surinaamse roots naar het podium appeared first on Suriname suriname.