Jaitsen Singh (81) terug in Nederland na 42 jaar in Amerikaanse cel

door

De langst gedetineerde Nederlander in het buitenland, Jaitsen Singh (81), is overgebracht naar Nederland. Hij zat bijna 42 jaar vast in de VS. Vrijdagochtend is hij geland op Schiphol. Singh wordt overgeplaatst naar de Penitentiaire Inrichting Haaglanden. Na een jarenlange strijd tegen de Nederlandse overheid oordeelde het gerechtshof in Den Haag in augustus 2025 dat hij zijn straf in Nederland mag uitzitten. Singh werd in 1986 in Californië veroordeeld tot ‘56 jaar tot levenslang’ voor de dubbele huurmoord op zijn vrouw en stiefdochter.

Zijn veroordeling is omstreden; de aanklager bleek destijds een gedetineerde te hebben omgekocht om een belastende verklaring tegen Singh af te leggen, en hield de oproep van een ontlastende Nederlandse getuige tegen.

Singh heeft altijd ontkend. In zijn zaak zijn belangrijke bewijsstukken verdwenen, cruciale getuigen overleden en er is nooit forensisch onderzoek gedaan naar de uitvoerders van de moorden, waardoor de daders niet zijn vastgesteld. Wel kwam in de loop der jaren steeds meer ontlastend bewijs boven water.

Naast misstanden in de rechtsgang bleek uit journalistiek onderzoek dat de Nederlandse staat in Singhs bijstand ernstig tekortschoot. Gedurende twaalf jaar kreeg Singh geen consulaire bijstand. Ook is hij niet tijdig gewezen op de mogelijkheid voor overplaatsing naar Nederland, totdat het te laat was. In 2015 zei Singh tegen de Volkskrant dat Nederland hem ‘hier levend heeft begraven’.

Hoewel tussen Nederland en de VS een overbrengingsverdrag bestaat dat repatriëring van gedetineerden mogelijk maakt, weigerde de Nederlandse staat hem terug te halen. Twee moties voor een overbrengingsverzoek van de Tweede Kamer, in 2020 en 2024, werden door de respectievelijke ministers van Justitie niet opgevolgd. De staat is bang dat met repatriëring van Singh ook andere gedetineerde Nederlanders uit het buitenland moeten worden teruggehaald, betoogde de landsadvocaat in 2023.

Het gerechtshof oordeelde op 26 augustus 2025 dat de Nederlandse staat hierin ‘niet de juiste afweging’ heeft gemaakt. Volgens het hof rechtvaardigen humanitaire omstandigheden dat Singh in Nederland zijn straf uitzit. Het hof doelde op zijn hoge leeftijd, broze gezondheid en het feit dat het te kostbaar is voor zijn familie om hem regelmatig in de VS te bezoeken.

‘Mijn broer is ontzettend blij dat hij weer in Nederland is’, zegt Singhs zus Sieta desgevraagd. ‘In de VS was hij erg eenzaam. Hij is terminaal ziek, lijdt aan acute leukemie, weet niet hoe lang hij nog leeft en wil graag dicht bij zijn familie zijn.’

Zelf heeft Sieta Singh er ‘geen woorden voor dat Nederland zijn terugkeer zo lang heeft getraineerd’. Volgens haar zijn zij en haar broer jarenlang onnodig tegengewerkt.

De zaak-Singh laat zien hoe kwetsbaar Nederlanders in buitenlandse detentie zijn, stelt Singhs advocaat Rachel Imamkhan, die met haar organisatie PrisonLaw veel gedetineerde Nederlanders in het buitenland bijstaat. ‘Ik strijd al veertien jaar voor Singh en in al die tijd heb ik niets anders gezien dan tegenwerking. De Nederlandse staat heeft hem keer op keer laten vallen.’

Singhs situatie staat volgens de advocaat niet op zichzelf. ‘Deze repatriëring betekent niet alleen een doorbraak voor mijn cliënt, maar is ook een principiële overwinning voor de rechtsbescherming van alle Nederlanders die in het buitenland vastzitten.’

Relevant voor Singhs detentie in Nederland is een uitspraak van de Hoge Raad, die in 2017 het oordeel over nam van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens. Dat Hof bepaalde in 2013 dat ‘opsluiting zonder enig uitzicht op herbeoordeling en vrijlating’ onmenselijk is. Daarom moet bij levenslanggestraften na 25 jaar detentie worden herbeoordeeld of zij in aanmerking komen voor terugkeer in de maatschappij. ‘Maar het is zeer de vraag of Singhs ziekte het daarvoor benodigde verloftraject mogelijk maakt’, aldus zijn advocaat.

..