Jabini op laatste dag onderwijscongres: ‘Zonder kwalificatiekader komen we niet verder’

door

De afgelopen week stond in het teken van de tweede fase van het Onderwijscongres 2026, dat maandag van start ging en woensdag werd afgesloten. Sprekers uit binnen- en buitenland verzorgden keynote speeches, terwijl dagelijks tientallen deelnemers actief waren in paneldiscussies. Op de eerste dag trad president Jennifer Simons op als hoofdspreker. Tijdens de slotdag namen minister Andrew Baasaron en professor Frank Jabini een centrale plaats in het programma in.

Tekst & beeld Edwien Bodjie

Op woensdag, in Hotel Torarica, richtte Jabini zich tot ruim tweehonderd aanwezigen met een presentatie over de betekenis van een nationaal kwalificatiekader (NQF) voor Suriname. Hij maakte duidelijk dat invoering hiervan noodzakelijk is voor een transparant, flexibel en toekomstbestendig onderwijssysteem.

“Het raamwerk moet Surinaams ruiken en Surinaams proeven”

Jabini legde uit dat thema’s als onderwijsvernieuwing, kwaliteit en aansluiting op de arbeidsmarkt nauw met elkaar samenhangen. “Wat we tot nu toe besproken hebben, zijn belangrijke zaken, maar zonder een kwalificatiekader komen we niet verder. We kunnen onderdelen niet los van elkaar invoeren. Er moet een samenhangend systeem zijn waarin alles een plaats krijgt.”

Meer dan diploma’s alleen

Een nationaal kwalificatiekader gaat verder dan een opsomming van diploma’s. Het beschrijft systematisch alle kwalificaties binnen het onderwijs en kijkt daarbij naar wat iemand daadwerkelijk weet, begrijpt en kan toepassen. Deze worden ingedeeld in niveaus op basis van concrete leerresultaten en competenties.

Daarbij wordt niet alleen gekeken naar formeel onderwijs. Ook informeel en non-formeel leren krijgen een plek binnen het systeem. “We leiden mensen niet alleen op voor de arbeidsmarkt, maar dragen ook bij aan hun vorming,” aldus Jabini. In het Surinaamse model wordt daarom gekeken naar kennis, vaardigheden, verantwoordelijkheid en levensvaardigheden.

Een belangrijk element is de erkenning van eerder verworven competenties, ook bekend als recognition of prior learning. Mensen die buiten het formele onderwijs kennis en ervaring hebben opgedaan, kunnen zo toch worden ingeschaald op een bepaald niveau. “Op het hoogste niveau doen we dat al, bijvoorbeeld met eredoctoraten,” merkte Jabini op. “De vraag is waarom dat niet breder wordt toegepast.”

Regionale en internationale aansluiting

Jabini plaatste de ontwikkelingen in Suriname in een bredere regionale context. In het Caribisch gebied lag de focus aanvankelijk op beroepsonderwijs, maar dit groeide uit tot een breder kwalificatiekader voor het gehele onderwijssysteem binnen CARICOM.

Suriname stelde in 2024 een eigen kwalificatiekader vast met acht niveaus en aanvullende instroommogelijkheden. Volgens Jabini ligt de nadruk niet zozeer op het aantal niveaus, maar op de manier waarop deze inhoudelijk zijn uitgewerkt. “De beschrijving maakt vergelijking met andere systemen mogelijk,” gaf hij aan.

Hij wees er ook op dat het model moet aansluiten bij de Surinaamse realiteit. “Het raamwerk moet Surinaams ruiken en Surinaams proeven,” zei hij, verwijzend naar factoren zoals taal, diversiteit binnen het onderwijs en sociaaleconomische omstandigheden.

Implementatie vraagt om duidelijke keuzes

Naast de inhoud ging Jabini uitgebreid in op de uitvoering. Een onafhankelijke autoriteit is volgens hem noodzakelijk voor beheer en implementatie. Hij adviseerde om hiervoor geen bestaande instituten te gebruiken, maar een nieuwe, gespecialiseerde organisatie op te zetten. “Het moet gebeuren door deskundigen,” zei hij. “Uitsluitend deskundigen.”

Daarnaast is er behoefte aan brede bewustwording. Werken met een kwalificatiekader is nieuw voor Suriname en vraagt om training en begeleiding. Docenten en onderwijsinstellingen zullen moeten leren hoe zij competenties beoordelen en certificeren, niet alleen op basis van diploma’s, maar ook op vaardigheden en ervaring. Ook de juridische basis verdient aandacht. Het systeem moet zorgvuldig worden vastgelegd, met ruimte om aanpassingen te doen wanneer dat nodig is.

Kloof tussen opleiding en praktijk

Een belangrijk punt in zijn presentatie was de kloof tussen het niveau waarop studenten worden opgeleid en het niveau waarop zij in de praktijk functioneren. Als voorbeeld noemde hij afgestudeerden van pedagogische instituten. Zij worden op een bepaald niveau gekwalificeerd, terwijl zij in de praktijk vaak meer verantwoordelijkheid dragen.

“We leiden mensen op voor een bepaald niveau, maar laten ze functioneren op een hoger niveau waarvoor ze niet zijn voorbereid,” stelde Jabini. Dit verschil maakt duidelijk dat een goed werkend kwalificatiekader nodig is, waarin verwachtingen, competenties en verantwoordelijkheden beter op elkaar aansluiten.

Paneldiscussie

Na de presentatie volgde een paneldiscussie onder leiding van onderwijscoach Loraine Vreden. Panelleden waren onder anderen Manuela Veldkamp, Zita Jaipersaud, Leanda Zeldenrust en Joyce Lapar, allen actief in verschillende delen van het onderwijsveld. Tijdens het gesprek kwam de praktische uitvoering van het kwalificatiekader aan bod, evenals de rol van instellingen en de bijdrage aan kwaliteitsverbetering en aansluiting op de arbeidsmarkt.

De slotdag van het congres stond daarmee in het teken van structuur en samenhang. Waar eerdere sessies vooral ingingen op inhoud en vernieuwing, maakte Jabini duidelijk dat duurzame verbetering alleen mogelijk is binnen een helder en goed georganiseerd systeem. “Het raamwerk geeft ons die structuur. Zonder die structuur blijven we losse stappen zetten, zonder echte vooruitgang.”

Het publiek tijdens de paneldiscussie.