Herkapitalisatie onjuist in cijfers verwerkt
De Centrale Bank van Suriname (CBvS) heeft haar jaarverslag over 2023 gepubliceerd. De gerapporteerde financiële positie is aanzienlijk versterkt door goede resultaten en herkapitalisatie. Deze herkapitalisatie is volgens het jaarverslag door de CBvS en de Surinaamse overheid in augustus 2024 overeengekomen en in januari en februari 2025 geëffectueerd. Het is daarom niet juist dat de herkapitalisatie al in de cijfers over 2023 is verwerkt. De accountant verstrekt een ongeclausuleerde goedkeurende controleverklaring. Met DE publicatie van het jaarverslag over 2023, heeft de CBvS de achterstand in publicatie van jaarverslagen verder ingelopen. Niettemin is dit jaarverslag anderhalf jaar te laat vastgesteld.
Het jaarverslag over 2024 had uiterlijk medio 2025 ook al het licht moeten zien. Een groot deel van het verslag over 2023 betreft traditioneel de economische en monetaire ontwikkelingen, de staatsfinanciën, de betalingsbalans en het toezicht op de financiële sector. Mijn belangstelling gaat vooral uit naar de cijfers van de CBvS zelf, temeer omdat de CBvS in de afgelopen jaren grote verliezen maakte, waardoor het eigen vermogen fors negatief werd. De CBvS was technisch failliet. Het verslag op de website telt maar liefst 321 pagina’s. Dat komt omdat de jaarrekening van ongeveer 100 pagina’s tweemaal in de pdf is opgenomen. Dat is wel heel slordig. De bestandsgrootte van de pdf is bijna 60 Mb. Het downloaden duurt daardoor lang. De CBvS zou beter een pdf van geringere omvang op de website kunnen plaatsen. Met een beetje handigheid met desktop publishing moet de bestandsomvang flink te reduceren zijn. De CBvS heeft in 2023 een mooie winst gerealiseerd. Het operationele resultaat over 2023 is SRD 6,2 miljard. Het ongerealiseerde deel van de herwaarderingen van monetaire activa en passiva hierin bedraagt SRD 1,7 miljard. Het te bestemmen resultaat exclusief dit ongerealiseerde deel van de herwaarderingen van monetaire activa en passiva, is SRD 4,5 miljard en wordt aan het reservefonds toegevoegd. Het resultaat is voornamelijk toegenomen door vrijval van voorzieningen voor kredietverliezen van SRD 5,0 miljard, doordat de staat Suriname schulden heeft afgelost. Voorts zijn de netto rentebaten SRD 1,0 miljard hoger dan in 2022, maar nog wel negatief door hoge rentelasten. De winst over 2023 is bij lange na niet voldoende om de gecumuleerde verliezen over de afgelopen jaren te compenseren. Herkapitalisatie door stortingen van de aandeelhouder, de staat, is daarom nodig. Waardoor ontstonden deze verliezen ook alweer? Er zijn twee belangrijke oorzaken. In 2019 werd de kasreserveregeling aangepast. De algemene banken hielden in het verleden hun geblokkeerde tegoeden in vreemde valuta aan bij buitenlandse banken. Na aanpassing van de kasreserveregeling moesten zij deze tegoeden overhevelen naar de CBvS. Kort daarna werd een deel van deze tegoeden gebruikt – eigenlijk misbruikt, de CBvS schrijft eufemistisch over ‘oneigenlijk zijn aangewend’ – om basisgoederen aan te kopen voor de overheid. U herinnert zich de ‘aardappelen en uien’. Daardoor stond tegenover de schuld aan de algemene banken in vreemde valuta, een vordering op de staat in Surinaamse dollars. Door de snelle waardedaling van de Surinaamse dollar leidde dit tot grote valutakoersverliezen. De CBvS trachtte jarenlang en tevergeefs de waardedaling van de Surinaamse dollar een halt toe te roepen door tegen hoge rente deposito’s (openmarktoperaties of omo’s) aan te trekken van de algemene banken. Het beoogde effect bleef uit, ook omdat deze hoge rente niet leidde tot aanpassing van de rentetarieven die de algemene banken hanteerden voor hun kredietuitzettingen. Voorts is het simpelweg onmogelijk om een structurele waardedaling van een munt met deze maatregelen tegen te gaan, wanneer niet de onderliggende economische problemen worden aangepakt. Per saldo resulteerden deze openmarktoperaties in mooie rentebaten voor de algemene banken en hoge rentelasten voor de CBvS, waarvoor de belastingbetaler nu opdraait. Omdat in de oude Bankwet geen bepaling was opgenomen over de verwerking van verliezen, heeft de CBvS in vorige boekjaren een creatieve boekhouding gevoerd en deze verliezen opgenomen als vorderingen op de staat Suriname. Dat is natuurlijk onjuist. Het opmaken van een deugdelijke jaarrekening is niet afhankelijk van bepalingen in de Bankwet. Een verlies wordt in mindering gebracht op het eigen vermogen, ook wanneer het een centrale bank betreft. Dat heeft de CBvS meerdere jaren fout gedaan. Volgens de nieuwe Bankwet 2022, afgekondigd op 17 april 2023 en de dag erna in werking getreden, mag de staat geen voorschotten of leningen meer opnemen bij de CBvS. Voorlopig staan nog grote vorderingen op de staat op de balans. Deze zullen hierdoor niet verdwijnen. Artikelen 4 en 5 regelen de omvang en aanpassing van het kapitaal en het reservefonds waarbij een minimale omvang van 6% van de financiële activa van de CBvS worden nagestreefd. Het kapitaal zal niet minder dan 3% van de financiële activa van de CBvS bedragen. Het kapitaal van de CBvS dient te allen tijde te zijn volgestort. In het verleden werd de CBvS meermalen misbruikt voor monetaire financiering van overheidsuitgaven. De overheid was blut en leende geld bij de CBvS. Dat is in strijd met alle geschreven en ongeschreven regels, maar de toenmalige governors werden overruled door de voormalige minister van Financiën. Het zou eigenlijk niet nodig hoeven zijn om in de Bankwet vast te leggen dat dit niet meer mag, wanneer de CBvS daadwerkelijk onafhankelijk opereert van de overheid. Een wettelijk verbod is ook geen garantie dat iets niet gebeurt. Het is volgens de Bankwet al lang verboden dat de CBvS onroerend goed koopt anders dan voor eigen gebruik. Toch heeft de CBvS onder een voormalig governor, meerdere panden van de overheid gekocht (die later niet allemaal van de overheid bleken te zijn) om in de geldhonger van de overheid te voorzien. De herkapitalisatie is al in de cijfers van de CBvS over 2023 verwerkt. In augustus 2024 zijn de staat en de CBvS de herkapitalisatie overeengekomen. Het kapitaal en het reservefonds zullen over boekjaar 2021 met SRD 9,3 miljard worden versterkt en over boekjaar 2022 met SRD 6,2 miljard. In januari en februari 2025 heeft de staat SRD 1 miljard aan contanten gestort voor de versterking van het kapitaal. Het reservefonds is versterkt met SRD 8,4 miljard door de uitgifte van staatsobligaties. De gevolgen van deze herkapitalisatie kunnen op zijn vroegst in de jaarrekening over 2024 worden verwerkt, niet al in 2023. Daarbij moet in acht worden genomen dat de feitelijke storting van de contanten en de overdracht van de staatsobligaties pas in 2025 is geëffectueerd. Het is voorts discutabel of bij uitgifte van staatsobligaties sprake is van volstorting op aandelen. Deze obligaties representeren immers een langlopende vordering op de staat. Ook bij de herkapitalisatie hanteert de CBvS een merkwaardige boekhoudkundige creativiteit, waarbij de afspraken met de overheid over welk jaar de herkapitalisatie betreft, voorgaan op deugdelijk boekhouden. Het is goed om te zien dat de financiële positie van de CBvS is verbeterd. Het is teleurstellend dat dit onjuist in de cijfers is verwerkt.
Hans Moison
The post JAARVERSLAG 2023 CENTRALE BANK ..