Jaardag met of zonder macht

Het gedenken van een jaardag wordt vaak gepresenteerd als een moment van reflectie, dankbaarheid en verbondenheid met de samenleving. In theorie markeert zo’n dag niet alleen het verstrijken van jaren, maar ook de relatie tussen een persoon en zijn omgeving. In de praktijk blijkt die betekenis echter sterk afhankelijk van positie en macht. Dat werd onlangs zichtbaar bij de 67ste jaardag van de voorzitter van de VHP en voormalig president Chan Santokhi.

Voor het eerst sinds zijn verkiezingsnederlaag vierde hij zijn jaardag als burger. Geen staatsprotocol, geen lange rij notabelen, geen meerdere locaties waar loyaliteit ceremonieel werd uitgeserveerd. In plaats daarvan koos hij samen met zijn echtgenote voor een bezoek aan een kinderinstelling. Kleinschalig, bescheiden, bijna nederig. Precies het soort invulling dat vaak wordt geprezen als “dicht bij het volk”.

Diezelfde jaardag kreeg echter een heel ander karakter toen hij nog president was. Toen werd het groots aangepakt. Recepties, officiële felicitaties, publieke eerbetonen op verschillende plekken. Macht vierde mee. De staat keek toe, knikte en betaalde indirect mee. Het contrast is scherp en wrang. Alsof bescheidenheid pas mogelijk werd nadat de functie was ingeleverd.

Dat roept een ongemakkelijke vraag op. Waarom kon deze vorm van eenvoud niet worden getoond toen hij het hoogste ambt bekleedde? Waarom moest nederigheid wachten tot het presidentschap voorbij was? Een burger die nu doet wat hij toen ook had kunnen doen, maar niet deed.

Het resultaat is twijfel. Niet over het nut van een jaardag, maar over de echtheid van de rol die wordt gespeeld. Is dit de ware persoon, of slechts een nieuw masker aangepast aan veranderde omstandigheden? In de politiek blijkt zelfs een jaardag contextgevoelig. Macht bepaalt niet alleen beleid, maar ook hoe oprecht een felicitatie oogt.

...