IKSur en CUS vragen op Dag der Inheemsen aandacht voor rechten, erkenning en culturele verbondenheid

door

Op de Dag der Inheemsen roept het Inheems Kollectief Suriname (IKSur) opnieuw de regering op de collectieve grondenrechten van Inheemse volken daadwerkelijk te erkennen en het vonnis van het Inter-Amerikaans Hof voor de Rechten van de Mens uit 2015 volledig uit te voeren. De Culturele Unie Suriname (CUS) benadrukt in een afzonderlijk bericht het belang van het koesteren van cultureel erfgoed, het respecteren van verschillende culturen en het gezamenlijk bouwen aan een sterk en verenigd Suriname. Niet alleen in verband met de Dag der Inheemsen maar ook in het kader van 136 jaar Javaanse Immigratie.

Volgens IKSur, waar Lloyd Read voorzitter van is, is het bijna elf jaar geleden dat het Inter-Amerikaans Hof voor de Rechten van de Mens in de zaak van de Kaliña- en Lokono-volken tegen Suriname bepaalde dat Suriname hun collectieve grondenrechten moet erkennen, hun gebieden moet afbakenen en demarceren en hen moet betrekken bij besluiten die hun leefgebieden raken.

IKSur stelt dat het vonnis tot op heden nauwelijks is uitgevoerd. De traditionele gebieden van Inheemse gemeenschappen zijn volgens de organisatie nog altijd niet volledig erkend, afgebakend en gedemarkeerd. De Inheemse dorpen hebben hun gebieden inmiddels wel zelf gedemarkeerd. Tegelijkertijd worden volgens IKSur concessies verleend voor onder meer houtkap, goudwinning en olie-exploratie, zonder dat Inheemse gemeenschappen daadwerkelijk kunnen meebeslissen over activiteiten die hun leefgebieden en bestaansmogelijkheden raken.

Kritiek op voorgestelde wet

IKSur uit daarnaast kritiek op het voornemen van de regering om een Wet Bescherming Woon- en Leefgebieden in te voeren, waarbij tijdelijke bescherming wordt geboden binnen een strook van vijf kilometer rond Inheemse dorpen. Volgens de organisatie is een dergelijke bescherming geen vervanging voor de erkenning en wettelijke bescherming van het volledige traditionele grondgebied.

“Wat gebeurt er met de rest, na de 5 km, van ons grondgebied?”, vraagt IKSur zich af. De organisatie wijst daarbij op de bossen waar wordt gejaagd, de rivieren waar wordt gevist en de gebieden waar Inheemse voorouders generaties lang hebben geleefd.

Zolang de gebieden niet zijn erkend, afgebakend en gedemarkeerd, blijft de rest volgens IKSur kwetsbaar voor onder meer mijnbouw, houtkap en olie-exploratie.

‘Zonder ons geen besluiten over ons’

IKSur stelt verder dat de voorgestelde wet tot stand is gekomen zonder dat Inheemse gemeenschappen op een betekenisvolle en effectieve wijze zijn betrokken. Volgens de organisatie is niet voldaan aan het internationaal erkende principe van Free, Prior and Informed Consent (FPIC), oftewel vrije, voorafgaande en geïnformeerde toestemming. IKSur vindt dat een wet over Inheemse woon- en leefgebieden niet zonder daadwerkelijke en betekenisvolle inspraak van de betrokken gemeenschappen tot stand mag komen.

De organisatie maakt zich ook zorgen over de behandeling van Inheemse grondverdedigers. Inheemsen die hun grond, rivieren en leefomgeving verdedigen, worden opgepakt, vervolgd en veroordeeld, terwijl de nationale wetgeving volgens de organisatie nog onvoldoende in overeenstemming is gebracht met de verplichtingen die voortvloeien uit het vonnis van het Inter-Amerikaans Hof. Grondverdedigers worden behandeld als criminelen, terwijl zij volgens de organisatie niet alleen hun eigen rechten verdedigen, maar ook de bossen, rivieren, cultuur en bestaanswijze van hun gemeenschappen.

Oproep

IKSur is niet tegen ontwikkeling is, maar tegen ontwikkeling zonder betrokkenheid van de Inheemse gemeenschappen. De organisatie roept de regering onder meer op de voorgestelde wet in te trekken of op te schorten en geen wetgeving over Inheemse woon- en leefgebieden vast te stellen zonder daadwerkelijke, betekenisvolle en effectieve inspraak.

Ook wordt opgeroepen grondverdedigers niet langer te criminaliseren en om veroordelingen opnieuw te beoordelen waarbij nationale en internationale mensenrechtennormen daadwerkelijk worden meegewogen. Daarnaast pleit het kollectief voor daadwerkelijke toepassing van FPIC. Geen wet, concessie, beschikking of project dat Inheemse gebieden en rechten raakt, zou volgens IKSur zonder vrije, voorafgaande en geïnformeerde toestemming mogen worden opgelegd.

CUS: samen herdenken, koesteren en bouwen aan Suriname

De CUS spreekt op 9 augustus haar waardering uit aan de Javaanse en Inheemse gemeenschap voor hun blijvende bijdrage aan de Surinaamse samenleving. Volgens de CUS hebben zowel de Javaanse als Inheemse gemeenschappen met hun tradities, talen, kennis, waarden en gebruiken een belangrijke bijdrage geleverd aan het cultureel erfgoed van Suriname.

De organisatie benadrukt dat hun geschiedenis er één is van doorzettingsvermogen, veerkracht en offers. Hoewel het verleden niet kan worden veranderd, kan de samenleving er volgens de CUS wel van leren en de voorouders dankbaar zijn voor wat zij hebben doorstaan en opgebouwd.

Herdenken betekent volgens de organisatie daarom niet alleen terugkijken, maar ook vooruitkijken. Het is volgens de CUS een gezamenlijke verantwoordelijkheid om cultureel erfgoed te koesteren, kinderen te leren waar zij vandaan komen en ervoor te zorgen dat verschillende culturen elkaar blijven ontmoeten, begrijpen en respecteren.

‘Verschillende wortels, één thuis’

De CUS benadrukt dat Suriname rijk is aan verschillende culturen en geschiedenissen. Die diversiteit kan het land volgens de organisatie juist sterker maken. “We hebben verschillende wortels en verhalen, maar delen één thuis: Suriname”. Eenheid moet daarom niet alleen in woorden tot uiting komen, maar vooral in de manier waarop Surinamers met elkaar omgaan en samenwerken aan de toekomst van het land.

De organisatie spreekt de hoop uit dat toekomstige generaties over vijftig jaar kunnen zeggen dat de huidige generatie de geschiedenis heeft geëerd, culturen heeft gekoesterd, van het verleden heeft geleerd en samen heeft gebouwd aan een sterker en verenigd Suriname. “Laten wij blijven herdenken, leren, koesteren en verbinden.”

[: CDS]