Hulp te laat

door

SURINAME IS NOG in shock. Zondag schrokken we op van het vreselijke nieuws dat negen mensen direct het leven hadden gelaten doordat een man hen had vermoord. De man bleek vader, partner, buur en harde werker te zijn; een gewoon mens. Een dag na het gebeuren bleek het dodental op tien te staan, omdat ook de dader in de gevangenis een einde aan zijn leven had gemaakt.

De tragiek is nauwelijks te bevatten. Dennis Aroma bleek mentaal ziek te zijn en dat was bij meerdere instanties bekend. Toch had Aroma kinderen onder zijn hoede, wat voor deze jonge, onschuldige zielen fataal werd, samen met buren en een buurjongen.

Wie het nieuws volgt en wie deze krant leest, weet dat vaker melding wordt gemaakt van mensen met mentale problemen die een gevaar vormen voor hun omgeving. Ook in politieberichten valt soms te lezen hoe mensen met psychische problemen risico’s opleveren. Niet altijd is er voldoende kennis binnen de politie om onderscheid te maken tussen drugs- en alcoholverslaving en mentale ziekte. Soms versterken verslaving en psychische aandoeningen elkaar bovendien.

Dit geval dwingt ons als samenleving om anders te kijken naar de inrichting van de hulpverlening. Want hoe is het mogelijk dat iedereen pas na het gebeuren in actie komt? En moeten we ons niet schamen dat we nu aandacht tonen, terwijl die aandacht vooraf mogelijk tien levens had kunnen redden?

Een ander punt waar het Korps Politie Suriname aandacht aan móét besteden, is hoe het kan dat ’s van de slachtoffers en van de dader — ervan uitgaande dat de beelden die circuleren door politieagenten zijn gemaakt — via WhatsApp worden verspreid. Moeten politieagenten die op een plaats delict ’s maken niet uiterst discreet omgaan met dit soort materiaal?

Hoe kan het dat privacy kennelijk een vies woord is voor een korps dat juist belast is met het opsporen van mensen die verboden beelden verspreiden? Afgaand op de verspreide ’s lijkt het erop dat er in de cellenhuizen ook geen speciale opvang of protocol bestaat voor mentaal zieke verdachten. Zij belanden daardoor in de reguliere populatie.

In die context is de aankondiging van de minister van Justitie en Politie enigszins geruststellend, dat er al enige tijd wordt gewerkt aan het opzetten van speciale ruimten in gevangenissen, waar veroordeelden die tijdens detentie psychische gezondheidsklachten ontwikkelen, kunnen worden afgezonderd om geen gevaar te vormen voor andere gevangenen.

Intussen lijkt Suriname volledig de weg kwijt te zijn geraakt. Het incident in Commewijne moet daarvan niet alleen een illustratie zijn, maar vooral een wake-upcall. We moeten nú iets doen.

Er is een dag van nationale rouw afgekondigd op 2 januari, bijna vijf dagen na het gebeuren. Het is kennelijk niet ongebruikelijk dat nationale rouw niet direct na een incident wordt afgekondigd. Toch geeft dit een wrang gevoel, omdat het erop lijkt dat bewust is gekozen om de rouw zo te plannen dat de geplande jaarafsluitingsfeesten konden doorgaan. Mogelijk was dit een compromis — er is veel uitgegeven en veel was al geboekt — en dat is niet geheel onbegrijpelijk, maar het blijft dubbel.

Het zou daarom goed zijn als wij als samenleving deze dag van nationale rouw zo inrichten dat er expliciet aandacht is voor mentale gezondheid, en in het bijzonder voor hulpprogramma’s. Ook verzekeraars zouden moeten kijken naar hoe geestelijke gezondheidszorg is opgenomen in de verschillende pakketten; psychologische hulp wordt vooralsnog niet volledig gedekt.

Laten alle relevante instanties er werkelijk voor kiezen om 2 januari in te richten als een dag van reflectie, en samen te werken aan betere voorbereiding om in de toekomst adequater op dergelijke situaties in te spelen.

Suriname, gecondoleerd met dit enorme verlies.