Huidige chikungunya-uitbraak agressiever dan in 2014

door

Al 1.150 besmettingen geregistreerd

door Ivan Cairo

PARAMARIBO — De huidige chikungunya-epidemie in Suriname verloopt aanzienlijk ernstiger dan de uitbraak van tien jaar geleden. Niet alleen is het ziektebeeld bij patiënten heviger, ook blijkt de muskiet die het virus overdraagt inmiddels resistent tegen het bestrijdingsmiddel ‘Malathion’. Sinds de eerste besmetting op 13 januari zijn er al 1.150 gevallen officieel bevestigd.

Tijdens een persconferentie van de gezondheidsautoriteiten dinsdagmiddag werd de ernst van de situatie benadrukt. Hoewel er inmiddels twee personen zijn overleden bij wie het virus was vastgesteld, schrijven de autoriteiten hun dood formeel toe aan onderliggende aandoeningen. Desondanks is de bezorgdheid groot: het virus is gemuteerd, wat volgens Radjesh Ori, directeur van het Bureau voor Openbare Gezondheidszorg (BOG), leidt tot een hoger risico op overlijden en een grotere kans op geboorteafwijkingen.

“Hoewel er inmiddels twee personen zijn overleden bij wie het virus was vastgesteld, schrijven de autoriteiten hun dood formeel toe aan onderliggende aandoeningen”

Zware druk zorgsysteem

Volgens directeur Rakesh Gajadhar Sukul van Volksgezondheid kraakt het gezondheidssysteem onder de druk, maar kan het de stroom patiënten vooralsnog aan. Dit is mede te danken aan de nauwe afstemming tussen ziekenhuizen. “We beseffen dat het best wel krap zit in de zorg, maar gelukkig kan het systeem het nog aan”, aldus de directeur.

De voorzitter van de werkgroep die de crisis het hoofd moet helpen bieden, Maureen Wijngaarde-Van Dijk, schetste een somberder beeld. Zij sprak van een overbelast systeem dat kampt met braindrain: ervaren personeel van het BOG en analisten van het Centraal Laboratorium trekken weg naar de particuliere sector of het buitenland. Bovendien vallen veel verpleegkundigen in de eerstelijnszorg zelf uit door besmetting.

De epidemie raakt niet alleen de volksgezondheid, maar ook het bedrijfsleven. Door het ernstige ziekteverloop kampen werknemers veel langer met restverschijnselen, waardoor zij na hun herstel niet direct volledig inzetbaar zijn.

Een bijkomend probleem is de resistentie van de muskietenpopulatie. Omdat ‘Malathion’ niet meer werkt, zijn er op Barbados en in Brazilië spoedbestellingen geplaatst voor alternatieve pesticiden. Ook de Pan-Amerikaanse Gezondheidsorganisatie zal vaccins beschikbaar stellen.

Oproep aan samenleving

BOG-onderdirecteur Stephanie Cheuk-Alam benadrukte dat het opruimen van broedplaatsen – met name stilstaand water – het krachtigste wapen blijft. Zij waarschuwde burgers dringend om niet zelfstandig met landbouwpesticiden te spuiten. Dit is volgens haar schadelijk voor het milieu en werkt verdere resistentie in de hand, wat het werk van BOG bemoeilijkt.

In plaats daarvan wordt geadviseerd om muskietengel, klamboes en beschermende kleding te gebruiken. Op Brokopondo, Sipaliwini en Saramacca na, zijn in alle districten besmettingen vastgesteld.

Uitbraak 2014/2015

De chikungunya-epidemie van 2014/2015 geldt nog altijd als één van de meest ingrijpende uitbraken van een door muskieten overgedragen virus in Suriname. De ziekte verspreidde zich in korte tijd over grote delen van het land en bereikte vooral in Paramaribo een hoge intensiteit. Tussen juli 2014 en maart 2015 werden duizenden gevallen geregistreerd en werd de cumulatieve incidentie geschat op 249 tot 276 gevallen per duizend inwoners, wat wees op een zeer brede verspreiding in de samenleving.

“Niet alleen is het ziektebeeld bij patiënten heviger, ook blijkt de muskiet die het virus overdraagt inmiddels resistent tegen het bestrijdingsmiddel ‘Malathion’”

De uitbraak begon in juni 2014 en betekende de eerste grootschalige introductie van het virus in het land. Onderzoek naar de impact liet zien dat meer dan de helft van de huishoudens, ongeveer 53,1 procent, melding maakte van ziekteverschijnselen. De incidentie bleek ongelijk verdeeld, met een duidelijk hoger aantal gevallen bij vrouwen dan bij mannen. Deze verschillen werden zichtbaar in schattingen van respectievelijk 328 en 226 gevallen per duizend inwoners.

Patiënten vertoonden de klassieke symptomen van chikungunya, waaronder plotselinge hoge koorts, huiduitslag en hevige gewrichtspijn. Vooral die gewrichtsklachten hielden bij veel mensen maandenlang aan, wat leidde tot langdurige beperkingen in het dagelijkse functioneren. Bij kinderen werden naast koorts ook ernstigere verschijnselen gemeld, zoals verminderd bewustzijn, wat de druk op de gezondheidszorg verder vergrootte.

Het spuiten met malathion richt weinig uit tegen het chikungunyavirus, omdat de muskieten resistent tegen het middel zijn geworden.