Hugo Essed: ‘Initiatiefwet is een institutionele couppoging tegen het OM’

door

Advocaat Hugo Essed heeft gisteren zijn juridische uiteenzetting gegeven aan ABC Online Nieuws. Hij stelde dat de initiatiefwet, waarin een College van Procureurs-Generaal wordt voorgesteld, een ernstige bedreiging voor de constitutionele positie en onafhankelijkheid van het Openbaar Ministerie (OM) in Suriname inhoudt.
Essed baseert zijn standpunt op jarenlange studie en expertise. Hij studeerde in 1993 af aan de Universiteit van Antwerpen, op een scriptie over de constitutionele positie van de procureurs-generaal in Suriname. In dat onderzoek bestudeerde en analyseerde hij veertien grondwettelijke regelingen, met in totaal circa 180 bepalingen over de positie van de procureur-generaal (PG). “Ik durf met enige trots te zeggen, dat ik deskundig ben op dit terrein”, aldus Essed.
Volgens Essed is de positie van de PG in Suriname sinds 1975 stevig verankerd in de Grondwet, en rust deze op vier pijlers. De eerste is de benoeming voor het leven, vergelijkbaar met rechters. Dit garandeert een verregaande onafhankelijkheid, omdat een PG niet zomaar kan worden ontslagen, wegens onwelgevallige beslissingen.
De tweede pijler is dat de PG deel uitmaakt van de rechterlijke macht, zij het zonder rechtsprekende taak. Daarmee heeft de PG een gelijke rechtspositie als rechters. De derde pijler is het vervolgingsmonopolie: alleen de procureur-generaal kan beslissen, wie wel of niet strafrechtelijk wordt vervolgd. Die bevoegdheid ligt exclusief bij het OM.
De vierde en volgens Essed cruciale pijler, is de ondergeschiktheid van de PG aan het Hof van Justitie en niet aan de regering. Die keuze is bewust gemaakt om politieke inmenging in strafvervolging te voorkomen, zeker in een kleine samenleving als Suriname. Dit blijkt expliciet uit de memorie van toelichting bij de Grondwet van 1975, die ook van toepassing is op de huidige grondwet.
Het huidige voorstel om meerdere procureurs-generaal aan te stellen en hun positie bij gewone wet te regelen, noemt Essed een “slinkse en sluwe politiek”. Volgens Essed is het uiteindelijke doel de onafhankelijkheid van het OM uit te hollen en het vervolgingsmonopolie, onder politieke invloed te brengen.
“Men wil via een gewone wet, met slechts 26 stemmen, zaken regelen die nu grondwettelijk zijn beschermd”, aldus Essed. Daarmee zou de ondergeschiktheid aan het Hof van Justitie kunnen worden vervangen, door ondergeschiktheid aan de regering. ‘’Het is niets minder dan een poging tot een institutionele coup tegen het Openbaar Ministerie’’, stelt Essed.
Hij trekt daarbij een historische parallel in 1999, toen volgens hem, ook een poging werd gedaan om het Hof van Justitie politiek te beïnvloeden. “Die poging werd toen afgeslagen door het Hof en de samenleving. Wat men nu probeert, is een coup op het instituut van de procureur-generaal.”
Volgens Essed is het voorstel inmiddels breed bekritiseerd. Het Hof van Justitie, het Openbaar Ministerie zelf en meerdere rechtsgeleerden, hebben zich hiertegen uitgesproken. Ook maatschappelijke organisaties zullen dit volgens Essed niet accepteren. Essed verwacht daarom niet dat het voorstel de vereiste tweederdemeerderheid van 34 stemmen in De Nationale Assemblee zal halen.
De kritiek dat strafzaken te lang duren, wijst Essed van de hand als argument voor de voorgestelde wijzigingen. “Het OM houdt zich aan alle wettelijke termijnen. De vertraging ontstaat meestal in de fase bij de rechter, of door strategieën van verdachten en advocaten.” Als voorbeeld noemt hij het 8 decemberstrafproces, dat jarenlang werd vertraagd door proceshandelingen van de verdachten.
Wat volgens Essed wél nodig is, is versterking van het OM. Meer advocaten-generaal, meer officieren van justitie en meer ondersteunend personeel zijn noodzakelijk, om het groeiende aantal zaken, waaronder corruptiezaken, effectief aan te pakken. “Niet meer macht, maar meer capaciteit”, aldus Essed.
Volgens Essed is de kern van het probleem politiek. Essed stelt dat de NDP ontevreden is over vervolgingen van partijleden in de afgelopen jaren en daarom meer greep wil krijgen op het OM. “Het gaat niet om personen, maar om het instituut. Men wil bepalen wie wél en niet wordt vervolgd.”
Tot slot ging Essed in op de recente ontwikkelingen in Venezuela en de rol van de Verenigde Staten. Essed noemt de arrestatie van de Venezolaanse president Maduro door de VS, een flagrante schending is van het internationaal recht. Volgens Essed past deze actie in een bredere strategie van Amerikaans imperialisme dat zijn wereldwijde hegemonie ziet afnemen en probeert te behouden door hard op te treden.
“Deze daad heeft de wereld onveiliger gemaakt”, aldus Essed. Tegelijkertijd verwacht Essed dat het laatste oordeel over het handelen van de Amerikaanse president, uiteindelijk door het Amerikaanse volk zelf zal worden bepaald.
Wat Venezuela betreft, wijst Essed erop dat de repressie tegen de bevolking is toegenomen. “De machthebbers proberen te laten zien dat ondanks de arrestatie van Maduro, het systeem nog steeds volledig intact is.”
The post Hugo Essed: ‘Initiatiefwet is een institutionele couppoging tegen het OM’ ..