Hofpresident Rasoelbaks: organisatiewet voor de rechterlijke macht dateert uit 1869

De toekomst van de Surinaamse rechtsstaat wordt belemmerd door sterk verouderde wetgeving en vraagt om fundamentele keuzes. Dat stelde hofpresident Iwan Rasoelbaks tijdens zijn toespraak op het Congres Modernisering van de Rechterlijke Macht. Volgens hem is het congres een belangrijk en historisch moment waarop wetgevende en rechterlijke macht met elkaar in overleg treden over ingrijpende hervormingen, waaronder de derde instantie en aanverwante wetgeving zoals het college van procureurs-generaal.
Rasoelbaks benadrukte dat het kernprobleem dieper ligt dan de huidige discussies. De organisatiewet voor de rechterlijke macht dateert uit 1869 en is slechts beperkt herzien in 1936. Met deze wet wordt nog altijd gewerkt, terwijl zij volgens de hofpresident geen ruimte biedt voor slagvaardigheid, uitbouw en verdere ontwikkeling van zowel de rechterlijke organisatie als de parketorganisatie. Die achterhaalde wettelijke basis werkt ontwikkeling tegen, ondanks inspanningen van rechters en andere actoren om binnen de bestaande kaders tot een goede rechtsbedeling te komen.
Volgens Rasoelbaks is inmiddels het besef gegroeid dat zowel de wetgevende als de rechterlijke macht met elkaar in gesprek moeten gaan over de fundamenten van de rechtsstaat. Hij merkte op dat dit gesprek idealiter al rond de onafhankelijkheid in 1975 gevoerd had moeten worden, maar sprak desondanks van een goed begin. De recente initiatiefwetten over de rechterlijke macht vormden volgens hem de aanleiding – en tegelijk de ‘trigger’ – voor dit congres.
De hofpresident schetste hoe sinds 2003 stappen zijn gezet om de rechtspraak te versterken, onder meer via meerdere RAIO-opleidingen. Deze trajecten hebben tot nu toe 31 rechters opgeleverd. Tegelijk waarschuwde hij voor de toekomst: binnen tien tot vijftien jaar zal een groot deel van de huidige rechters met pensioen gaan. Zonder blijvende investering in opleiding, capaciteit en middelen is verdere modernisering volgens Rasoelbaks niet mogelijk.
Met de beschikbare capaciteit kon de rechterlijke macht een begin maken met decentralisatie. Naast Paramaribo en Nickerie wordt inmiddels ook recht gesproken in districten als Brokopondo en Marowijne, onder meer via small claims courts. Verdere uitbreiding naar andere districten en gemeenschappen is volgens Rasoelbaks wenselijk, maar afhankelijk van extra personele aanwas.
Derde instantie prominent op de agenda
Een belangrijk onderdeel van de toespraak was de discussie over de derde instantie. Rasoelbaks verwees naar het congres ter gelegenheid van 155 jaar Hof van Justitie in mei 2024, waar volgens hem de roep vanuit de samenleving om een derde instantie duidelijk hoorbaar was. Uit verrichte studies zijn twee mogelijkheden naar voren gekomen: aansluiting bij de Caribbean Court of Justice of de instelling van een eigen Surinaams hooggerechtshof. De aanwezigheid van CCJ-president Winston Anderson en oud-president Dennis Byron onderstreepte het belang van dit vraagstuk.
College van procureurs-generaal in samenhang bezien
Rasoelbaks maakte duidelijk dat de modernisering van de rechterlijke macht niet los kan worden gezien van andere institutionele hervormingen die binnen het congres worden besproken. Daarbij hoort ook de positie en inrichting van het college van procureurs-generaal, dat samen met de rechterlijke organisatie deel uitmaakt van de bredere hervormingsagenda die nu voorligt bij De Nationale Assemblée.
Tot slot sprak de hofpresident zijn vertrouwen uit dat het congres zal bijdragen aan zorgvuldige en weloverwogen besluitvorming door de bevoegde autoriteiten. De invoering van een derde instantie vergt volgens hem een lang vervolgtraject. Tegelijk riep hij op om bestaande en voorgestelde wetgeving, die raakt aan de versterking van de eerste en tweede instantie en aanverwante structuren, grondig en inhoudelijk te bespreken. Alleen zo kan worden gebouwd aan een toekomstbestendige rechtsstaat Suriname.
The post Hofpresident Rasoelbaks: organisatiewet voor de rechterlijke macht dateert uit 1869 appeared first on Suriname suriname.