Historische grafmonumenten verloren gegaan bij brand in Oranjetuin

Naar schatting de helft van de historische begraafplaats Nieuwe Oranjetuin, is op woensdag 2 september, zwaar beschadigd geraakt door een brand. Vooral historische grafzerken en monumenten hebben door de intense hitte, aanzienlijke schade opgelopen. Dit schrijft Ank Kuipers in een beschrijving van de situatie na de brand. Erfgoedspecialist Stephen Fokké bezocht de begraafplaats na de brand, en constateerde dat een groot deel van de graven zwartgeblakerd is. Teksten op zeldzame leistenen zerken zijn deels of volledig onleesbaar geworden. Ook marmeren grafmonumenten zijn door de hitte gebarsten of afgebroken. Verschillende grafpalen van bruinhart zijn verkoold.
De brand ontstond tijdens een poging van de bijenbestrijdingsdienst van het Korps Brandweer Suriname (KBS), om nesten van Braziliaanse bijen met vuur te vernietigen. Op videobeelden is te zien, hoe de vlammen zich snel over de droge begroeiing verspreiden, onder meer in de richting van de Swalmbergstraat.
De brandweer werd vervolgens ingezet. Volgens de beschrijving van Kuipers werd besloten een deel van de brand te laten uitrazen. De gevolgen voor de historische begraafplaats zijn groot. De brand komt op een moment waarop juist was begonnen met het opnieuw toegankelijk maken van de jarenlang verwaarloosde Nieuwe Oranjetuin. Sinds half augustus waren gedetineerden bezig met het verwijderen van onkruid, struiken, afval en bomen. Op sommige plaatsen waren bomen zelfs tussen of uit de graven gegroeid.
De schoonmaakwerkzaamheden werden uitgevoerd onder leiding van het directoraat Openbaar Groen van het ministerie van Openbare Werken en Ruimtelijke Ordening (OWRO). Het directoraat Cultuur was volgens Kuipers, niet bij de werk-zaamheden aanwezig.
Fokké gaf tijdens de schoonmaak uit eigen betrokkenheid richtlijnen aan penitentiair ambtenaren en medewerkers van Openbaar Groen over de omgang met de historische grafmonumenten. Door de werkzaamheden werden steeds meer graven en monumenten weer zichtbaar. “De gedetineerden waren goed bezig”, zegt Fokké. Volgens hem werd tijdens zijn bezoeken opnieuw duidelijk, welke historische en culturele waarde de begraafplaats vertegenwoordigt.
Een deel van de Nieuwe Oranjetuin bleef gespaard. Het vuur verspreidde zich niet richting Theater Thalia en de houten beheerderswoning op het terrein. In het oostelijke gedeelte staan nog veel graven tussen hoog gras en struikgewas. Bij verdere schoonmaakwerkzaamheden is daarom extra voorzichtigheid geboden. Ook bij een eventuele nieuwe bestrijding van bijennesten op het terrein, zijn aanvullende voorzorgsmaatregelen nodig. Een brandweerwagen zou volgens Fokké, paraat moeten staan, wanneer opnieuw met vuur wordt gewerkt. De schade aan de grafmonumenten betekent verlies van historisch erfgoed. De Nieuwe Oranjetuin beschikt over grafmonumenten en zerken die een belangrijke historische en culturele waarde vertegenwoordigen en mogelijk een rol kunnen spelen bij erfgoedtoerisme. Hoe de begraafplaats verder wordt hersteld en beschermd, is vooralsnog niet duidelijk. Hoewel de Nieuwe Oranjetuin tijdens de Heritage Month opnieuw aandacht kreeg, is volgens Kuipers nog geen concrete aanpak voor het herstel en behoud van het terrein bekend.
Foto: Ank Kuipers
The post Historische grafmonumenten verloren gegaan bij brand in Oranjetuin ..

...