Historische binnenstad dreigt op Unesco-gevarenlijst te belanden: ‘Ego’s belangrijker dan het landsbelang’

door

door Audry Wajwakana

PARAMARIBO ― “Het was verwachtbaar dat vroeg of laat dit eraan zat te komen. Als je weet wat de procedures en richtlijnen zijn die van toepassing zijn op werelderfgoed, dan weet je ook wat de consequenties zijn als je die niet naleeft.” Met die woorden reageert Stephen Fokké, sitemanager van Stichting Gebouwd Erfgoed Suriname, tegenover de Ware Tijd op het voornemen om de historische binnenstad van Paramaribo op de Unesco-lijst van Bedreigd Werelderfgoed te plaatsen. Dat scenario hing al geruime tijd in de lucht.

De historische binnenstad staat sinds 2002 op de Werelderfgoedlijst. Met de publicatie van een zogenoemd conceptbesluit van het Werelderfgoedcomité lijkt plaatsing op de gevarenlijst van de Unesco zeer waarschijnlijk. In het document, dat op de website van de Unesco staat, wordt voorgesteld het Surinaamse werelderfgoed op de lijst te plaatsen vanwege de aantasting van de uitzonderlijke universele waarde van het gebied. Daarbij wordt onder meer verwezen naar de bouwprojecten van De Nationale Assemblee (DNA) en de Yogh-parkeertoren.

“Het gaat om erkenning van Surinaams erfgoed dat verheven is tot werelderfgoed, dat wil zeggen van uitzonderlijke universele waarde die voor de mensheid behouden moet blijven”Stephen Fokké

Waarschuwingen genegeerd

Volgens Fokké is de huidige situatie het gevolg van jarenlang genegeerde waarschuwingen en aanbevelingen. “Bepaalde politici vonden hun ego’s belangrijker dan het landsbelang. Er bestond nog een gelegenheid om het ontwerp te wijzigen toen de bouw rond het DNA-project de eerste keer was stilgelegd en alleen nog de werkvloer van de fundering was gestort. Men heeft alle aanbevelingen, zowel van de technische reviews als die van de gecombineerde Unesco/Icomos-missie, naast zich neergelegd. En dat wreekt zich nu”, zegt de erfgoeddeskundige.

Fokké wijst erop dat er meer problemen spelen dan alleen de omstreden bouwprojecten. Zo wachten Unesco en Icomos al jaren op de uitbreiding van bufferzones rond het beschermd gebied. Daarnaast is er al maanden geen nieuwe Bouwcommissie benoemd bij het ministerie van Openbare Werken, Ruimtelijke Ordening en Milieu (OWRO). Die commissie moet bouwplannen binnen de Unesco-site en de bufferzones beoordelen op basis van voorschriften voor onder meer hoogte, schaal en vormgeving. Fokké benadrukt dat het uiteindelijke besluit niet door Unesco als organisatie alleen wordt genomen, maar door de 21 lidlanden van de Werelderfgoedconventie, die alle deel uitmaken van het World Heritage Committee.

(lees verder onder de )

[: DNA]

Uitzonderlijke universele waarde

De werelderfgoedstatus geldt internationaal als erkenning dat een locatie van uitzonderlijke universele waarde is en bescherming verdient voor toekomstige generaties. Daarnaast kan de status bijdragen aan toerisme, internationale zichtbaarheid en mogelijkheden voor financiering van behoud projecten. “Het gaat om erkenning van Surinaams erfgoed dat verheven is tot werelderfgoed, dat wil zeggen van uitzonderlijke universele waarde die voor de mensheid behouden moet blijven”, zegt Fokké. “Het is een soort certificering van je erfgoed, vergelijkbaar met de ISO-certificering die bedrijven nastreven om hun kwaliteits- en veiligheidsnormen steeds te verbeteren en op te voeren.”

De discussie rond het behoud van de werelderfgoedstatus krijgt mogelijk een nieuwe dimensie door plannen voor een tweede torenflat van Yogh aan de Jodenbreestraat, vlak achter het monumentale Haenengebouw. Op de vraag of een dergelijk project ertoe kan leiden dat Paramaribo uiteindelijk helemaal van de Werelderfgoedlijst wordt geschrapt, antwoordt Fokké bevestigend. “Dat is goed mogelijk. Icomos heeft zich overigens ook over het ontwerp hiervan uitgesproken en aanbevelingen gedaan. Het ligt aan OWRO om er wat mee te doen.”

Hoewel plaatsing op de lijst van bedreigd werelderfgoed vaak wordt gezien als een zware sanctie, betekent dit volgens erfgoedkenners niet automatisch dat een locatie haar werelderfgoedstatus verliest. Die lijst is juist bedoeld als waarschuwing en als middel om landen aan te sporen maatregelen te nemen om de uitzonderlijke universele waarde van een gebied te beschermen.

Regering geïnformeerd

Volgens Fokké is duidelijk wat Suriname moet doen om verdere stappen te voorkomen: de aanbevelingen van Unesco en Icomos alsnog serieus nemen en uitvoeren. “Zich houden aan de aanbevelingen die eerder zijn gedaan en die nu bij het aanstaande besluit genomen zullen worden”, zegt hij.

Welke maatregelen precies worden verlangd, zal blijken uit het definitieve besluit van het Werelderfgoedcomité medio juli tijdens de 48ste zitting in Busan, Zuid-Korea. Echter, de ervaring leert dat in de meeste gevallen conceptbesluiten worden overgenomen, al blijft er voor lidstaten ruimte om tijdens de vergadering wijzigingen voor te stellen.

De regering werd begin juni via haar zaakgelastigde in Parijs, Seema Baldewsingh, officieel geïnformeerd over het voornemen. Daarbij kreeg zij tot 15 juni de gelegenheid om eventuele opmerkingen of bezwaren in te dienen. Of daarvan gebruik is gemaakt, is vooralsnog niet duidelijk.

Minister Dirk Currie van Onderwijs, Wetenschap en Cultuur is door de Ware Tijd om een reactie gevraagd. Tot het ter perse gaan van de krant had hij niet gereageerd.

[: CDS]