‘Hij is mijn politieke goeroe geweest’

door

VHP opent condoleanceregister voor overleden Santokhi

“Hij was een man met een oprechte intentie om zijn land te dienen. Voor mij was hij een patriot.” Met deze woorden typeert Krishnakoemarie Mathoera, oud-minister van Defensie, de maandag overleden oud-president Chandrikapersad Santokhi. Woensdagochtend werd in partijcentrum De Olifant van de Vooruitstrevende Hervormingspartij (VHP) het condoleanceregister geopend. De plek waar Santokhi jarenlang politiek leiding gaf, veranderde daarmee in een plaats van afscheid en herinnering.

Tekst en beeld Edwien Bodjie

Het is een kalme, enigszins regenachtige ochtend. Partijgenoten, sympathisanten en andere bezoekers komen in een gestage stroom binnen om het condoleanceregister te ondertekenen. Sommigen blijven even staan voor een stil moment, anderen zoeken elkaar op en wisselen woorden van medeleven uit. Hier en daar vloeien tranen; voor velen is het verlies zichtbaar zwaar.

“Hij had een sterke en soms strenge uitstraling, maar hij had het beste voor Suriname voor ogen”Krishnakoemarie Mathoera

In een vergaderzaal zitten bestuursleden van de partij bijeen, nadat zij het condoleanceregister hebben getekend. Niet iedereen kan woorden vinden. Voor Maaltie Sardjoe, voorzitter van de adviesraad van de VHP, wordt het teveel nadat zij haar handtekening had gezet. Ze is op dat moment niet in staat een reactie te geven en trekt zich even terug om tot rust te komen.

Politieke goeroe

Voor Chuanrui Wang, parlementariër van de VHP, was Santokhi veel meer dan alleen een partijleider. “Hij heeft mij in de politiek gebracht. Hij is mijn politieke goeroe”, zegt Wang tegen de Ware Tijd. “Maar naast zijn functie was hij als een vader en grootvader. De mens achter de politicus was er altijd.”

Wang deelde twee persoonlijke momenten die hem zijn bijgebleven. Na de verkiezingswinst van 2020, toen de naam van Santokhi overal klonk, herinnerde hij zich hoe de oud-president sprak over kritiek. “Hij zei: ‘er zijn ook mensen die niet op ons hebben gestemd. Waarom zouden zij geen recht hebben om kritiek te leveren? Maar ook zij die op ons hebben gestemd mogen het beleid kritisch volgen’.”

Volgens Wang typeert dat de open houding van Santokhi. Ook na de verkiezingen van 2025, toen er teleurstelling was binnen de partij, bleef de VHP-voorzitter vasthouden aan een inclusieve benadering, vertelt het parlementslid. “Hij zei: ‘als politicus moet je een open hart hebben. Mensen moeten de vrijheid hebben om hun eigen weg te kiezen. En wij moeten ons best doen om hen weer terug te winnen’.”

Wang omschrijf Santokhi als een leider met moed, die moeilijke keuzes niet uit de weg ging. “Hij durfde samen te werken met het IMF, hij durfde de partij open te stellen voor iedereen. De VHP is daardoor een echte ‘bromkidyari’ geworden.”

(lees verder onder de )

Maaltie Sardjoe raakte geëmotioneerd na het tekenen van het condoleanceregister en trok zich terug.

Geen chaos rond opvolging

Oud-minister Ganeshkoemar Kandhai herinnert Santokhi als een sterke leider, maar ook als iemand die het landsbelang vaak vooropstelde. “Soms schoof hij het partijbelang naar de achtergrond. Hij stelde zich op als iemand die het land moest dienen”, houdt hij de Ware Tijd voor.

Kandhai, die samen met Santokhi diende in de regering van 2005 tot 2010, leerde hem ook buiten de formele werksfeer kennen. “Dan zag je een andere kant van hem. Een mens met een goed hart.”

Volgens hem hoeft de partij niet te vrezen voor instabiliteit na het overlijden van haar voorzitter. “De structuren binnen de partij zijn goed vastgelegd. Er is duidelijk bepaald hoe de leiding wordt overgenomen. Het wordt geen chaos”, garandeert hij.

Kandhai geeft aan dat de focus nu eerst ligt op een waardig afscheid. “Daarna zullen we als partij kijken naar de verdere invulling van het leiderschap.”

Kritische noten en herinneringen

Ook Chas Warning, die in verschillende fases van Santokhi’s loopbaan met hem samenwerkte, tekende het register. Hij kende Santokhi onder meer uit diens tijd bij het Korps Politie Suriname en tijdens politieke overgangsmomenten.

Hoewel hij vooral in werksituaties met hem te maken heeft gehad, plaatst Warning tegenover de Ware Tijd een kritische noot. “Hij had – naar mijn mening – soms de verkeerde adviseurs om zich heen, waardoor bepaalde beloften niet zijn uitgevoerd”, stelt Warning.

Tegelijkertijd spreekt hij vertrouwen uit in de continuïteit van de partij. “De VHP is een organisatie die niet zomaar uiteenvalt.”

Mathoera, die ruim vier decennia met Santokhi samenwerkte, schetst een beeld van een veelzijdig mens. “Hij had humor, kon bruggen slaan en investeerde in zichzelf”, zegt ze tegen de Ware Tijd.

De parlementariër herinnert zich ook hoe Santokhi er voor haar was toen haar echtgenoot overleed. “Hij stond naast mij in het ziekenhuis en sprak mijn kinderen toe. Dat vergeet je niet.”

“Hij stelde zich op als iemand die het land moest dienen”Ganeshkoemar Kandhai

Volgens haar werd Santokhi niet altijd begrepen. “Hij had een sterke en soms strenge uitstraling, maar hij had het beste voor Suriname voor ogen”, benadrukt ze.

Terwijl bezoekers blijven binnenkomen in De Olifant, wordt duidelijk dat Santokhi voor velen verschillende rollen vervulde: leider, collega, mentor en vriend. Mathoera: “Hij heeft zijn mooiste en beste tijd gegeven aan dit land.” Santokhi overleed maandag, nadat hij thuis onwel was geworden.

Ook de 88-jarige Ramsewak Shankar (m), de enige nog levende oud-president van Suriname, tekende woensdag het condoleanceregister. Bij het verlaten van de zaal wordt hij bijgestaan door Ganeshkoemar Kandhai (l) en Rishma Kuldipsingh. Ook te zien Krishnakoemarie Mathoera en Chuanrui Wang.