Herinneringen aan Chan

door

DE SNIJD / Armand Snijders

Ook ik zal stil moeten staan bij het plotselinge overlijden van Chan, zeker omdat hij de afgelopen jaren op deze plaats zo vaak ‘hét onderwerp van gesprek’ was en door mij op de korrel is genomen. Dat was inherent aan de positie die hij had en die hij deels te danken had aan het beleid dat hij als pres voerde. Ik grapte daar regelmatig met een cynische — soms zelfs sarcastische — ondertoon over, wat hij niet echt kon waarderen. Zoals hij alle kritiek achteloos — soms zelfs arrogant — wegwuifde.

Toch las hij De Snijd met regelmaat; hij heeft tegen collega’s van mij wel eens gezegd dat hij vond dat ik wel ‘erg persoonlijk’ was. Getracht is hem duidelijk te maken dat dit vaak het geval is in columns, maar ook dat hij zich daar niet te veel van moest aantrekken. Maar hij kon niet zo goed tegen kritiek; dat weten we allemaal en hebben sommige mensen tijdens zijn regeerperiode helaas ook aan den lijve ondervonden. Dat zal ook de reden zijn geweest dat hij nooit heeft gereageerd op mijn vanaf 2023 gedane verzoeken om hem te mogen interviewen en veertig vragen te mogen stellen over prangende zaken, waarbij ik aangaf mij niet te zullen laten afschepen met een flauwekulantwoord, zoals we die zo vaak van onze leiders krijgen. Dat laatste had ik in wat professionelere bewoordingen gedaan.

Ik wilde bijvoorbeeld uitleg over heikele kwesties zoals de SLM-gate, Black Friday en de nasleep daarvan, over de nationale dialoog en uiteraard zijn family-and-friendsbeleid. En wie mijn columns met enige regelmaat leest, kan deze lijst waarschijnlijk zelf aanvullen. Het waren allemaal punten waar vrijwel iedereen duidelijkheid van Chan over wilde hebben. Hij had er echter geen behoefte aan om met zijn billen bloot te gaan. Ook in de periode daarna heb ik hem nog met regelmaat herinnerd aan mijn verzoek, maar ik kreeg nooit respons.

Ook tante Jenny beseft dondersgoed dat veel van de rommel die Desi had achtergelaten door Chan is opgeruimd en dat zij daarop nu mag voortborduren.

Dat snap ik aan de ene kant ook wel: als president had hij zijn handen vol aan het overeind houden van zijn wankele coalitie en het bijeenvegen van de scherven van voorganger Desi en zijn boevenbende. Dan moet je drastische maatregelen nemen die jij denkt dat ze goed zijn en niet te veel door persmuskieten lastiggevallen worden. Zeker niet als ze je de fouten die jij in hun ogen maakt, zullen inpeperen.

En het moet gezegd: het lukte hem, ondanks alles, aardig om weer enige orde in veel van ’s lands zaken te brengen. Dat weet iedereen en daarvoor: petje af! Ook al ging dat ten koste van de leefsituatie van veel Surinamers. Dat dit uiteindelijk mede heeft geleid tot zijn presidentiële ondergang, is ook al uitgebreid uit de doeken gedaan, dus daar heb ik niets meer aan toe te voegen.

En nu is hij er opeens niet meer! Er gaan wel vaker mensen dood, dat hoort nu eenmaal bij het leven. Maar dit was wel heel onverwacht. Hij was relatief gezien nog jong, zeker in vergelijking met de drie andere ex-presidenten — Jules, Ronald en Desi — die hem in de afgelopen pakweg vijftien maanden zijn voorgegaan. Zijn dood doet mij wel iets, gezien de lange politicus-/journalistband die we toch ooit hadden en die ver terugvoerde.

Maar vooral omdat hij vond dat zijn politieke rol nog niet was uitgespeeld. Daarover verschilde ik met hem van mening. Daar heb ik al heel vaak over geschreven. Hij wilde niets weten van het veld ruimen; daarvoor stonden zijn trots en ego de realiteitszin in de weg. Hij besefte niet dat hij als ‘een leider die op het juiste moment een stap terugdeed’ grootser herinnerd zou kunnen worden dan als de ‘president die van alles beloofde maar weinig dingen presteerde’, zoals zijn legacy nu in het geheugen van veel Surinamers staat gegrift. Hij verdient dat respect omdat hij onze president was én hij het land door moeilijke tijden heeft geleid.

Ook al was hij niet jouw cup of tea, hij was wel de man die ervoor moest zorgen dat het land met nul centen door kon draaien. Dat begrijpen de verstandige mensen onder ons tenminste wel. Ook tante Jenny beseft dondersgoed dat veel van de rommel die Desi had achtergelaten door Chan is opgeruimd en dat zij daarop nu mag voortborduren. Dat heeft ze weliswaar nooit gezegd, maar ook nooit ontkend. Ze legt de nadruk sinds juli 2025 vooral op de fouten die Chan heeft gemaakt, maar zo werkt dat in de politiek.

Het kan raar gaan in het leven — vooral na de dood.

Evenals het gros van het volk erger ik mij daarom groen en geel aan de randdebielen (sorry, een vriendelijker woord heb ik daarvoor niet) die na Chans dood hem via vooral sociale media zwart probeerden te maken en de meest idiote complottheorieën rondbazuinden. Zelfs een zichzelf prominente NDP’er noemend individu, dat is benoemd in een bestuur van een staatsonderneming en daarvoor wordt betaald uit belastinggelden, ging op schandalige wijze tekeer. Als ik tante Jenny was, zou ik hem voor de ogen van het volk aan zijn haren uit dat bestuur trekken en direct royeren als lid van de partij. Hij is een gitzwarte vlek op het paarse blazoen!

Gelukkig werd door andere mensen wel met veel respect eer betuigd aan de ex-president en VHP-voorzitter. Vaak welgemeend, maar soms ook opzichtig met krokodillentranen. Dat laatste gevoel bekroop mij toen ik ex-veepee Ronnie bij wijze van spreken Chan letterlijk de hemel in hoorde prijzen, terwijl hij zijn regeerperiode tot een behoorlijke hel had gemaakt. Het kan raar gaan in het leven — vooral na de dood.

En binnen de muren van De Olifant drongen sommige leden zich nadrukkelijk op de voorgrond, niet zozeer uit respect maar om zich met hun zoete woorden alvast te positioneren voor het eventuele voorzitterschap. Maar daar kom ik binnenkort vast op terug. Vandaag krijgt Chan eerst nog de staatscrematie die hij verdient; de strijd om zijn opvolging is van latere zorg.

armand.snijders@gmail.com