Haast, een slechte wetgever

door

HET PARLEMENT IS geen fabriek waar wetten aan de lopende band worden geproduceerd. Het is de plaats waar voorstellen worden getoetst, verbeterd en, indien nodig, fundamenteel ter discussie worden gesteld. Juist daarom stemde de behandeling van de ontwerpwet tot nadere wijziging van het ‘Reglement Industriële Eigendom Suriname 1912’ donderdag in De Nationale Assemblee tot zorg.Dat een parlement efficiënt wil werken, is begrijpelijk. De samenleving verwacht immers voortgang en resultaten. Efficiëntie mag echter nooit ten koste gaan van de zorgvuldigheid. Wanneer een wetswijziging al bij voorbaat in één vergadering moet worden behandeld én goedgekeurd, ontstaat al snel de indruk dat de uitkomst belangrijker is geworden dan het debat dat eraan vooraf hoort te gaan.

“Burgers die zien hoe sprekers voortdurend worden afgekapt, kunnen moeilijk aan de indruk ontsnappen dat snelheid belangrijker is geworden dan inhoud”

Die indruk werd versterkt door de manier waarop de vergadering werd geleid. Zowel de leden van de Commissie van Rapporteurs als de overige assembleeleden kregen een zeer beperkte spreektijd. Herhaaldelijk zag de voorzitter zich genoodzaakt sprekers te onderbreken met de mededeling dat hun spreektijd was verstreken en dat zij hun betoog moesten afronden. Daardoor werden volksvertegenwoordigers gedwongen hun argumenten in hoog tempo af te raffelen of zelfs halverwege af te breken. Niet omdat hun bijdrage niet relevant was, maar omdat de klok genadeloos doortikte. Deze gang van zaken hebben we eerder al in een aantal gevallen meegemaakt.Dat is een ontwikkeling die zorgen baart. Parlementaire debatten zijn geen formaliteit die moet worden afgevinkt voordat de stemknop wordt ingedrukt. Zij vormen de kern van de democratische besluitvorming. Juist tijdens de behandeling van een wetsvoorstel worden juridische onvolkomenheden blootgelegd, praktische bezwaren benoemd en maatschappelijke gevolgen gewogen. Ook minderheidsstandpunten verdienen daarbij een volwaardige plaats, omdat goede wetgeving niet uitsluitend voortkomt uit de meerderheid van stemmen, maar ook uit de kracht van de argumenten.Een strakke vergaderdiscipline is op zichzelf niet verkeerd. Geen enkel parlement kan functioneren zonder duidelijke afspraken over spreektijden en orde. Maar er is een wezenlijk verschil tussen het bewaken van de orde en het beknotten van het debat. Wanneer volksvertegenwoordigers hun zorgvuldig voorbereide bijdragen niet meer behoorlijk kunnen presenteren, verliest het parlement iets van zijn belangrijkste functie: het kritisch toetsen van wetgeving namens de samenleving.Het is bovendien een kwestie van beeldvorming. Burgers die zien hoe sprekers voortdurend worden afgekapt, kunnen moeilijk aan de indruk ontsnappen dat snelheid belangrijker is geworden dan inhoud. Dat ondermijnt niet alleen het vertrouwen in het parlementaire proces, maar ook het draagvlak voor de wetten die daaruit voortkomen.Goede wetgeving vraagt tijd. Niet om eindeloos te praten, maar om zorgvuldig te luisteren, kritisch te wegen en weloverwogen te besluiten. Democratie is nu eenmaal geen wedstrijd tegen de klok. Wanneer het debat wordt afgeraffeld, dreigt het parlement zijn belangrijkste opdracht uit het oog te verliezen: niet het zo snel mogelijk aannemen van wetten, maar het zo goed mogelijk maken ervan.