Groente-export én volksgezondheid

door

DE REPUTATIE VAN de Surinaamse groentesector brokkelt met de dag af. Vorige week nog werd kouseband getroffen door een nieuwe, ernstige Europese melding wegens te hoge concentraties schadelijke stoffen. Eerder dit jaar werden al partijen sopropo en peper afgekeurd vanwege te hoge concentratie landbouwchemicaliën.

Suriname is in Zuid-Amerika koploper in pesticidegebruik per hectare landbouwgrond. Jaarlijks wordt circa 1,8 miljoen kilogram geïmporteerd – goed voor 38 tot veertig kilogram per hectare. Dat is ruim zestien keer meer dan het wereldwijde gemiddelde. Deze explosieve stijging is een direct gevolg van een falend controlebeleid en een cultuur waarin het gebruik van verboden of onjuist gedoseerde middelen nauwelijks wordt bestraft. De mogelijke bijdrage van deze ontwikkeling in de schade aan de volksgezondheid is niet in te schatten. Er zou onderzoek naar moeten worden gedaan.

Het Nationaal Instituut voor Voedselveiligheid (NIVS) functioneert al twee jaar zonder raad van toezicht en is feitelijk stuurloos

Kanker is in Suriname de op één na belangrijkste doodsoorzaak, na hart- en vaatziekten. Bij vrouwen zijn borst-, baarmoederhals- en darmkanker het meest gediagnosticeerd; bij mannen prostaat-, long-, darm- en hoofd-halskanker. De Wereldgezondheidsorganisatie stelt dat ongeveer 40 procent van alle kankergevallen te voorkomen is door bekende risicofactoren te vermijden, waaronder ongezonde voeding en blootstelling aan schadelijke stoffen. Dat maakt de aanwezigheid van kankerverwekkende residuen in onze groente des te zorgwekkender.

Bij onderzoek naar Surinaamse producten zijn resten aangetroffen van middelen als endosulfan en lindaan – stoffen die in Suriname verboden zijn en wereldwijd worden uitgefaseerd. Hoe komen die stoffen het land binnen ondanks een importverbod? Wie dagelijks groente eet die met dergelijke middelen is behandeld, loopt een reëel gezondheidsrisico. De overheid die nalaat hierop te controleren, draagt zo bij aan een stille volksgezondheidscrisis. Zij draagt een zware, misschien wel de zwaarste, verantwoordelijkheid.

De wetgeving is hopeloos verouderd (1911)  en de nieuwe Levensmiddelenwet ligt al maanden bij De Nationale Assemblee. Het Nationaal Instituut voor Voedselveiligheid (NIVS) functioneert al twee jaar zonder raad van toezicht en is feitelijk stuurloos. Het residuelaboratorium, dat al sinds 2012 in aanbouw is, blijft voorlopig onbruikbaar voor de benodigde analyses.

De Europese Unie hanteert strenge normen, maar voor de Surinaamse consument gelden die blijkbaar niet. Groenten die niet aan de Europese eisen voldoen worden op de markt in Suriname verkocht. De volksgezondheid wordt zo structureel op het spel gezet, vooral voor de meest kwetsbare groepen.

De landbouwers dragen zelf ook verantwoordelijkheid. Velen stellen zelf ‘cocktails’ van herbiciden en pesticiden samen en negeren veiligheidstermijnen. Kennis over verantwoord gebruik ontbreekt vaak, maar dat ontslaat telers niet van de plicht om geldende regels te volgen.

De Levensmiddelenwet moet onverwijld worden aangenomen. Het NIVS moet een daadkrachtig bestuur krijgen en het laboratorium moet eindelijk operationeel worden, zodat er consequent en onafhankelijk kan worden gecontroleerd – niet alleen voor de export, maar juist ook voor de eigen bevolking.

Handhaving moet gepaard gaan met gerichte voorlichting en training voor boeren en overtredingen dienen te worden bestraft. De FAO benadrukt dat verantwoord pesticidenbeheer begint bij bewustwording en naleving. Suriname  moet die les ter harte nemen, voordat de Europese deur definitief dichtgaat en de gezondheid van de eigen burgers – met kanker als stille tol – verder wordt ondermijnd.