Grassalco en vissterfte

door

GRASSALCO NV MAAKTE in april 2021 bekend dat het bedrijf de eigen mijnbouwactiviteiten weer zou opstarten. Dat zou gebeuren met zoveel mogelijk lokale investeerders, maar als dat niet lukte, zou worden uitgekeken naar buitenlands kapitaal. Het bedrijf liet toen weten kwikvrij te zullen opereren via een Gravity Concentration Plant in Maripaston, in het district Para. Het complex was destijds gecertificeerd volgens de normen ISO 9001:2015, ISO 14001:2015 en OHSAS 18001.

De grote vraag is wat er tussen toen en nu is gebeurd. Het begon met de inheemsen uit het Pikin Saron-gebied, die op 2 mei 2023 naar eigen zeggen het wachten op toegang tot de Maripaston-concessie beu waren. Er was een goudader ontdekt in het gebied en „alleen de jongens van Brunswijk” (red.: Ronnie Brunswijk) mochten op die locatie werken. Het kwam tot een harde confrontatie tussen de politie en de inheemsen. Twee inheemse mannen verloren daarbij het leven. Grassalco stelde de concessie daarna weer open voor de inheemsen en de vredespijp werd gerookt.

In augustus vorig jaar sloegen de inheemsen van Pikin Saron plotseling alarm. Volgens hen was een ondernemer op de Maripaston-concessie bezig met goudwinning waarbij chemicaliën werden gebruikt. Het dorp vreesde voor vervuiling van de nabijgelegen waterwegen. De toenmalige directeur, Wesley Rozenhout, ontkende dat en zwoer hoog en laag dat er niet met giftige chemicaliën werd gewerkt. Vandaag de dag zijn dode vissen de stille getuigen van wat de inheemsen zo vreesden.

Nu blijkt dat in mei vorig jaar — vijf dagen voor de verkiezingen — wel degelijk een samenwerking werd aangegaan met Save Residence, een bouw- en aannemingsbedrijf. Dit bedrijf bleek bij de goudwinning in het gebied gebruik te maken van het goudextractiemiddel Jin Chan. In oktober liet de NMA onderzoek doen naar de operatie die daar gaande was. Daarbij werd duidelijk vastgesteld dat er gevaar dreigde. Het bedrijf moest verbeteringen aanbrengen.

In diezelfde maand kwam aan het licht dat iets meer dan vier kilo goud — dat later nepgoud bleek te zijn — uit de kluis van Grassalco was verdwenen. De leiding van het bedrijf wees de aanleveraar als verdachte aan. Of daarmee Save Residence werd bedoeld, is niet duidelijk, maar wie op de concessie van een ander werkt, betaalt daarvoor doorgaans een percentage in goud of geld. Wie de operaties met Jin Chan kent, weet trouwens ook dat met dat middel veel meer goud wordt gewonnen dan met kwik. Dus of er nu goud of geld moest worden afgedragen: waar is het gebleven en om hoeveel ging het? Mogelijk blijft ook dat een mysterie, want jaarverslagen heeft de inmiddels voormalige directeur, die zichzelf de ultieme redder van Grassalco noemde, niet achtergelaten.

Om de zaken nog mysterieuzer te maken, is tot nu toe geen onderzoeksresultaat gepresenteerd over deze ‘magische’ verdwijning bij Grassalco. Sterker nog, de diefstal werd in een comité-generaal van De Nationale Assemblée besproken. Wie trouwens denkt dat dit de eerste strubbelingen rond de Maripaston-concessie zijn, moet het boek van Jeroen Trommelen lezen. Dat gaat deels over de moord op een jongen in diezelfde Maripaston-concessie in 2011. Opmerkelijk is dat ook toen dezelfde politieke toppers werden genoemd als hoofdfiguren.

De president heeft tijdens haar meest recente regeringspersconferentie laten weten dat zij vooral wil weten hoe een ramp met vervuild water en dode vissen als gevolg in de toekomst kan worden voorkomen. De vraag is of zij ook het rapport heeft ontvangen waarin wordt gewaarschuwd dat het bedrijf waarmee Grassalco — en dus de staat Suriname — een officiële overeenkomst heeft, niet-compliant was verklaard. Want als zij dat rapport heeft gezien, kan zij moeilijk anders dan tot de conclusie komen dat ook deze ramp, met massale vissterfte als gevolg, voorkomen had kunnen worden.