Grankreek eist intrekken vergunning voor zandafgraving

door

NMA wijst op nalatigheid ondernemer voor herstel uitgewerkte gebieden

“Dit is het gebied waar wij horen te jagen, te vissen en te planten. Als je er nu naar kijkt, kan geen van die dingen meer plaatsvinden. De gemeenschap wordt hierdoor gedwongen steeds verder en dieper het bos in te gaan voor haar levensonderhoud. Maar dat kan niet zomaar.” Deze zorg uit Angelique Palmtak, dorpshoofd van Grankreek, in gesprek met de Ware Tijd over de zandafgraving in het woon- en leefgebied van de inheemse gemeenschap van ongeveer vijfhonderd inwoners aan de Saramaccarivier.

Tekst en beeld Edwien Bodjie

De dorpelingen willen dat de vergunning voor zandafgraving, die is afgegeven door het ministerie van Natuurlijke Hulpbronnen (NH) wordt ingetrokken. Palmtak zegt tegen de krant dat door zandwinning een groot deel van het gebied is aangetast. De vrees bestaat dat als wordt doorgegaan met afgraven de mogelijkheden voor de dorpelingen om te jagen, vissen en planten verder zullen worden beperkt.

“Ik heb hem gewaarschuwd dat hij problemen met het dorp zou krijgen. Hij heeft niet geluisterd” Dorpshoofd Angelique Palmtak

Kort geding en deurwaarder

Eén ondernemer heeft onder de vorige regering vergunning voor zandafgraving gekregen en begon hiermee zo een jaar geleden. Na ongeveer vijf maanden kwam de gemeenschap in actie, waarna van overheidszijde de activiteiten werden stilgelegd. Echter, ze lijken te zullen worden hervat.

Recent heeft de ondernemer via deurwaardersexploot geprobeerd om de maatregel tot stopzetten van de werkzaamheden op te heffen. Hij heeft eerder een kort geding tegen de regering aangespannen.

De dorpelingen laten zich hierdoor niet afschrikken en blijven zich inzetten om de vergunning te laten intrekken. Ze hebben op 3 september zelfs spoedoverleg gevoerd en naar aanleiding daarvan heeft de Vereniging van Inheemse Dorpshoofden in Suriname (Vids) namens het traditionele gezag en de gemeenschap, met ondersteuning van omliggende dorpen, een bezwaarbrief aangeboden aan de districtscommissaris van Saramacca, Aniel Ramautar. Vids had eerder een afvaardiging ter plaatse gestuurd om zich te laten informeren over de situatie en heeft bij die gelegenheid Grankreek verzekerd van haar steun.

Over het kort geding dat de ondernemer heeft aangespannen zegt dorpshoofd Palmtak: “Het zal een gehaal en getrek worden. Aan de ene kant heeft de overheid toestemming verleend, aan de andere kant is de ondernemer naar de rechter gestapt. Maar wij gaan niet toestaan dat ondernemers ons woon- en leefgebied vernietigen. Het enige dat wij verwachten, is dat de vergunning van de ondernemers wordt ingetrokken.”

Uitgewerkte gebieden niet hersteld

Begeleid door Palmtak heeft de Ware Tijd één van de gebieden bezocht waar de ondernemer zand heeft afgegraven. De werkzaamheden hebben zichtbare sporen achtergelaten. Op verschillende plaatsen zijn grote uitgegraven delen zichtbaar, die niet zijn hersteld en niet kunnen worden gebruikt. Er liggen plastic olievaten en autobanden. Sommige kuilen zijn deels met water gevuld, wat de aanblik geeft van kleine meren.

Op andere plekken liggen dammen en hopen grond. Het dorpshoofd vreest dat de uitgegraven delen tijdens de grote regentijd zullen vollopen en dat daardoor overstromingen kunnen  ontstaan. “Ziet u dit achter mij? Het is bijna een rivier Zo gaat ons hele gebied eruitzien als we onze stem niet laten horen”, voorspelt Palmtak, duidelijk bezorgd en met de hand gebarend wat ze bedoelt.

Hoewel het dorpshoofd blij is dat de werkzaamheden zijn stilgelegd, is ze niet van plan op haar lauweren te rusten. “We gaan natuurlijk niet stoppen om voor onze rechten op te komen. We gaan niet staan kijken hoe de grond letterlijk voor onze voeten wordt weggegraven. Dan hebben we morgen geen dorp meer en hebben onze kinderen en kleinkinderen geen toekomst meer.”

Palmtak vertelt dat zij na het protest van zeven maanden geleden brieven heeft gericht aan NH en het ministerie van Grondbeleid en Bosbeheer, de president, De Nationale Assemblee en de Nationale Milieu Autoriteit (NMA). Alleen de NMA heeft gereageerd. Ze heeft vorige maand een onderzoeksrapport naar het dorp gestuurd. Daarin staat dat de ondernemer zich niet aan de vergunningsvoorwaarden heeft gehouden, waaronder de verplichting om het gebied na de werkzaamheden te herstellen.

(lees verder onder de )

Dorpshoofd Angelique Palmtak (r) gaf Vids-directeur Cylene France (l) een rondleiding. Ze liepen aan tegen een hefboom die door ondernemers is geplaatst om mensen tegen te houden in het gebied te komen.

Meer dan Grankreek alleen

Palmtak waarschuwt dat deze kwestie meer dan alleen Grankreek treft. “Als we dit natuurgebied behouden, is dat niet alleen in het belang van Grankreek, maar in het algemene belang. Dus voor heel Suriname. We wonen hier al zo lang. Onze toekomst ligt hier en de toekomst van onze kinderen en kleinkinderen ook. We zullen niet toestaan dat onze toekomst wordt vernietigd ten koste van economische belangen.”

Wat ook steekt, is dat het dorp op geen enkele wijze betrokken is geweest bij de besluitvorming over de zandwinning. “Niemand van de overheid heeft vooraf overleg met ons gepleegd. Ze zijn niet met de dorpsleiding komen praten. Toen de ondernemer contact met mij opnam over zijn plannen, heb ik hem gezegd dat hij met de graafwerkzaamheden het woon- en leefgebied van de mensen zou vernietigen en ik heb hem gewaarschuwd dat hij problemen met het dorp zou krijgen. Hij heeft niet geluisterd.”

Ze begrijpt niet hoe de ondernemer uiteindelijk toestemming heeft gekregen om in het gebied te zand af te graven. Hij heeft haar gezegd toestemming van “hogerhand” te hebben gekregen. Volgens het dorpshoofd was dat tijdens de regering-Santokhi. Onder het huidige kabinet-Geerlings-Simons zou geen nieuwe toestemming zijn verleend.

“We gaan niet staan kijken hoe de grond letterlijk voor onze voeten wordt weggegraven. Dan hebben we morgen geen dorp meer”Dorpshoofd Angelique Palmtak

Ondersteuning Vids

Vids-directeur Cylene France zegt tegen de Ware Tijd Grankreek te blijven ondersteunen in het streven naar rechtszekerheid en bescherming van het traditionele grondgebied en verzekert dat haar organisatie de ontwikkelingen nauwlettend volgt. De belangenorganisatie richt zich onder meer op rechten, belangenbehartiging en het duurzame beheer van woon- en leefgebieden van inheemsendorpen.

France zegt dat de kracht van de Vids ligt in het ondersteunen van dorpen om zelf sterker op te treden naar de overheid, bedrijven en andere actoren toe, die invloed hebben op het inheemse grondgebied. Binnen een nieuw project worden dorpen ondersteund bij het beschermen en beheren van hun traditionele grondgebieden, natuurlijke hulpbronnen en collectieve rechten. Naast Grankreek participeren de dorpen Columbia, Pikin Poika en Korhopa Matta in het project. De ondersteuning moet volgens France bijdragen aan een sterkere positie van de dorpen bij de erkenning en bescherming van hun collectieve rechten en traditionele leefgebieden.

Dorpshoofd Angelique Palmtak waarschuwt niet te zullen toestaan dat de toekomst van Grankreek wordt vernietigd ten koste van economische belangen.