Grani wil meer inspraak voor belanghebbenden over herstelgeld slavernijverleden

door

PARAMARIBO — Stichting Afro-Caribische Levensbeschouwing en Spiritualiteit (Grani) wil dat nazaten van tot slaafgemaakte Afrikanen in Suriname en plantagegemeenschappen meer invloed krijgen op de besteding van de herstelmiddelen voor Suriname. Ook vraagt de stichting de Nederlandse regering om volledige openheid over de geldstromen, de uitvoeringskosten en de afspraken met fondsbeheerders. Dat staat in een position paper voor het commissiedebat over het slavernijverleden donderdag in de Tweede Kamer.

Grani meent dat herstel verder moet gaan dan erkenning en tijdelijke activiteiten. De middelen moeten bijdragen aan blijvende toegang tot kennis en economische kansen en aan meer zelfstandigheid voor nazaten. Overheidsuitvoering is volgens de stichting een middel, maar op zichzelf geen herstelresultaat.

“Overheidsuitvoering is een middel, maar op zichzelf geen herstelresultaat”

Vraagtekens bij geldstromen

Ze vraagt om een groter deel van de nog vrij te besteden middelen onder rechtstreeks gemeenschapsbeheer te brengen. Nazaten en plantagegemeenschappen zouden mede moeten bepalen welke prioriteiten gelden en hoe de resultaten worden beoordeeld.

Voor Suriname is volgens de nota ongeveer 33,3 miljoen euro bestemd voor maatschappelijke initiatieven en eenzelfde bedrag voor beleidsmaatregelen. Voor het subsidieprogramma Sums-Su is een plafond van 28 miljoen euro gepubliceerd.

Grani vraagt om een financiële aansluiting die duidelijk maakt hoe de bedragen zich tot elkaar verhouden. De stichting stelt dat niet is aangetoond dat het verschil volledig uit uitvoeringskosten bestaat.

De ontwerpbegroting van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties noemt overboekingen van resterende Suriname-budgetten naar Buitenlandse Zaken: 44,6 miljoen euro in 2027, negen miljoen euro in 2028 en 1,7 miljoen euro in 2029. Het gaat daarbij om beide geldstromen samen, benadrukt Grani. Een begrotingsoverboeking bewijst bovendien niet dat het geld aan de Surinaamse staat is betaald, meent de organisatie.

Ze verwijst ook naar berichtgeving over het voorgenomen beheer van de beleidsmiddelen via een fonds bij de Inter-Amerikaanse Ontwikkelingsbank en vertraging bij de operationalisering daarvan. Grani vraagt de betrokken ministers om de definitieve afspraken, de betaalstand en de beslissingsrechten openbaar te maken.

Toegang voor gemeenschappen

De stichting stelt ook dat de huidige subsidieregels organisaties met meer ervaring en professionele aanvraagcapaciteit kunnen bevoordelen. Ze vraagt daarom om budget voor organisaties die aantoonbaar door de gemeenschappen worden gedragen en aangestuurd. Ook pleit zij voor onafhankelijke aanvraaghulp, taalondersteuning en administratieve begeleiding.

Verder wil ze dat projecten niet alleen worden beoordeeld op hun activiteiten, maar ook op wat na afloop bij nazaten achterblijft, zoals kennis, betaald werk en duurzaam beheer van resultaten. Bij samenwerking met externe instellingen moeten afspraken komen over zeggenschap en eigendom van de opbrengsten, stelt de stichting.

De nota vraagt ook wat er is gebeurd met het in 2024 aangekondigde dialoogplatform voor de meest betrokken groepen. Grani wil weten wie daarin zijn vertegenwoordigd en welke bevoegdheden het platform heeft. Ook plantagegemeenschappen en relevante diasporaorganisaties moeten toegang krijgen, vindt de stichting.

De organisatie vraagt de Nederlandse regering binnen zes weken een openbaar overzicht te geven van de begrotingen, verplichtingen, betalingen, uitvoeringskosten en resterende bedragen per geldstroom. Binnen drie maanden zou er een voorstel moeten liggen voor meer gemeenschapsbeheer en betere toegang tot de middelen. De stichting wil daarnaast jaarlijkse verantwoording over wie wordt bereikt en welke blijvende verbeteringen de besteding oplevert.