GOw2 en KLM moeten handelsdispuut via arbitrage oplossen

Luchtvaartmaatschappij KLM en brandstofleverancier GOw2 moeten hun slepend conflict over de verhoogde concessievergoedingen op de Johan Adolf Pengel Luchthaven via internationale arbitrage uitvechten. Dat heeft kantonrechter Suzanna Chu vrijdag in kort geding geoordeeld. Hoewel de rechter zich bevoegd achtte om een acute ordemaatregel te treffen om de vliegroute tussen Amsterdam en Paramaribo veilig te stellen, is ze inhoudelijk niet bevoegd om over het contract te oordelen. GOw2 moet de brandstoflevering direct hervatten, terwijl KLM voorlopig het volledige, verhoogde tarief moet betalen, luidde haar oordeel.

Tekst Ivan Cairo

Beeld dWT

Het conflict tussen de koninklijke luchtvaartmaatschappij en de brandstofleverancier sudderde al jaren, maar kwam in mei 2026 tot een kookpunt. GOw2, dat voor de brandstofinfrastructuur op de luchthaven gebruikmaakt van faciliteiten van Airport Management LTD (AML), sluisde de opeenvolgende verhogingen van de concessievergoeding door naar haar afnemers. Waar deze vergoeding in 2015 nog 3 Amerikaanse dollarcent per gallon bedroeg, steeg dit bedrag via 10 cent (2018) en 15 cent (2021) naar een extra verhoging van 15 cent per januari 2025, waarmee het totale tarief op 30 dollarcent per gallon kwam.

“Het simpelweg handhaven van de wederzijdse opschortingen zou voor beide bedrijven destructief zijn”

KLM protesteerde al sinds 2019 consistent tegen de verhogingen, omdat een deugdelijke wettelijke of contractuele grondslag volgens de maatschappij ontbrak. Vanaf januari 2025 besloot KLM de nieuwste verhoging niet meer te betalen en schortte zij dit deel van de betaling op. Dit leidde tot een openstaande schuld van maar liefst US 1.177.438,65 dollar over de periode tot en met april dit jaar. Nadat een laatste betalingsbevel van GOw2 door KLM werd genegeerd, besloot de brandstofleverancier de kraan vorige maand dicht te draaien en staakte de leveringen aan de vliegmaatschappij.

Kort geding en spoedeisend belang

KLM stapte daarop onmiddellijk naar de rechter om via een kort geding af te dwingen dat GOw2 de levering zou hervatten en openheid van zaken zou geven over de juridische basis van de tarieven. GOw2 voerde als primair verweer aan dat de kantonrechter onbevoegd was. In de onderlinge Aviation Fuel Supply Agreement (AFSA) is namelijk expliciet opgenomen dat eventuele geschillen moeten worden voorgelegd aan het International Court of Arbitration van de International Chamber of Commerce (ICC). Daarnaast verweet GOw2, KLM dat zij de situatie zelf had gecreëerd door jarenlang stil te zitten.

De kantonrechter ging hier echter deels aan voorbij. Hoewel het contract naar Engels recht beoordeeld moet worden en naar arbitrage verwijst, stelde de rechter vast dat er sprake is van een groot spoedeisend belang. Door de stopzetting van de brandstoflevering raakten vliegschema’s in de war en kwamen reizigers op de cruciale route tussen Amsterdam en Paramaribo in onzekerheid te verkeren. Om die reden achtte de rechter zich wel degelijk bevoegd om een tijdelijke ordemaatregel te treffen om onherstelbare schade voor beide partijen en de reizigers te voorkomen.

Transparantie over de miljoeneninvesteringen

Tijdens de rechtszitting bracht GOw2 documenten in, waaronder de Wet Verzelfstandiging Johan Adolf Pengel Luchthaven en correspondentie met AML. Hieruit bleek waarom de tariefsverhogingen noodzakelijk waren. AML kampte na de coronaperiode met fors gestegen operationele kosten voor onder meer nutsvoorzieningen, beveiliging en personeel. Bovendien bleek dat er de komende twee jaar US tien miljoen dollar geïnvesteerd moet worden in het onderhoud en de reparatie van de start- en landingsbaan, de taxibanen en het platform om de veiligheid van de luchtvaart te kunnen blijven garanderen.

Omdat GOw2 deze documenten tijdens de procedure alsnog heeft overlegd, wees de rechter de vordering van KLM om documenten te eisen en de verhoging direct te schorsen af. De grondslag voor dat deel van de eis was door de openheid van zaken immers komen te vervallen.

Rechter dwingt tot actie

In de definitieve beoordeling woog de rechter de belangen van beide partijen tegen elkaar af. Het simpelweg handhaven van de wederzijdse opschortingen zou voor beide bedrijven destructief zijn: KLM zou torenhoge kosten moeten maken om de vluchten via alternatieve routes veilig te stellen en GOw2 zou cruciale inkomsten mislopen. Omdat beide partijen aangaven de relatie niet te willen verbreken, maar KLM sinds 2019 had verzuimd om zelf een arbitragezaak te starten over de tarieven, greep de rechter in.

GOw2 is veroordeeld om binnen 24 uur na de uitspraak de brandstoflevering aan KLM volledig te hervatten. Daartegenover staat dat KLM vanaf de dag van de uitspraak verplicht is om bij elke levering de volledige brandstofprijs inclusief de totale concessievergoeding van 0,30 US dollar per gallon aan GOw2 te voldoen. Mocht GOw2 weigeren te tanken, dan verbeurt het bedrijf een dwangsom van SRD 100.000,- per dag, met een maximum van SRD 3.000.000,-.

Deze maatregelen gelden als een tijdelijke overbrugging. De kantonrechter heeft geoordeeld dat de definitieve beslissing over de rechtmatigheid van de miljoenenclaim en de verhogingen bij het internationale arbitrage-instituut ligt. Partijen zullen nu de gang naar deze arbitragecommissie moeten maken om het handelsdispuut definitief te beslechten.

...