Gevaar van eigen woorden

SERIEUS!? / Ivan Cairo

Het is publieksgeheim dat delen van de Surinaamse samenleving marronmannen onterecht wegzetten als rovers, inbrekers en dieven. Mannen om wie je liever met een grote bocht omheen loopt. Dat hardnekkige stigma heeft diepe wortels en is moeilijk uit te roeien. Juist daarom was mijn verbazing groot toen een jonge politicus uit de marrongemeenschap met zijn woorden dit beeld leek te bevestigen.

Naar aanleiding van de aankondiging van de politie dat illegale goudzoekers uiterlijk 13 februari een deel van de Rosebel-goudconcessie in Brokopondo moeten verlaten, waarschuwde Abop-parlementariër Edgar Sampie tegenover Starnieuws dat het weghalen van deze groep zonder alternatief zou leiden tot een toename van criminaliteit, niet alleen in Paramaribo, maar ook elders in het land. De uitspraak – “Als je deze groep zonder alternatief weghaalt, vrees ik dat de criminaliteit zal toenemen, niet alleen in Paramaribo, maar ook in het binnenland en elders in Suriname” – deed mij letterlijk de wenkbrauwen fronsen.

Wat wordt hier precies gezegd? Dat deze goudzoekers, grotendeels marronmannen, bij gebrek aan werk vanzelf zouden vervallen in criminaliteit? Dat zij, eenmaal verdreven, als een losgeslagen bende door Suriname zouden trekken? Het zijn impliciete aannames die pijnlijk dicht aanleunen tegen het stereotype dat al generaties lang boven de marrongemeenschap hangt.

‘In een land dat al worstelt met verdeeldheid, moeten we extra waakzaam zijn voor uitspraken die oude wonden openhalen en vooroordelen voeden’

Stigmatisering is schadelijk, maar ze wordt ronduit gevaarlijk wanneer zij van binnenuit komt. Wanneer bevestigende geluiden uit de eigen groep klinken, krijgen vooroordelen een schijn van legitimiteit. ‘Zie je wel’ kan de buitenwereld dan zeggen, ‘zelfs zij erkennen het’. Zo worden nuance en menselijkheid ingeruild voor karikaturen.

De werkelijkheid is complexer. Mensen die op illegale wijze hun brood verdienen in de goudsector doen dat vaak uit noodzaak, bij gebrek aan alternatieven, niet uit criminele neiging. Werkloosheid en bestaansonzekerheid zijn maatschappelijke problemen, geen etnische eigenschappen. De suggestie dat inkomensverlies automatisch leidt tot roof en geweld zegt meer over ons denken dan over de mensen over wie wordt gesproken.

Zou het assembleelid Sampie, bij het wegvallen van zijn salaris, ook onmiddellijk op rooftocht gaan om zijn hypotheek of autolening af te lossen? Zou hij zijn gezin onderhouden met misdaad? Die redenering vinden we absurd wanneer ze op onszelf wordt toegepast, maar blijkbaar acceptabel wanneer het anderen betreft.

Juist politici dragen een bijzondere verantwoordelijkheid. Woorden doen ertoe. Ze kunnen verbinden, maar ook beschadigen. In een land dat al worstelt met verdeeldheid, moeten we extra waakzaam zijn voor uitspraken die oude wonden openhalen en vooroordelen voeden. Stigmatisering bestrijd je niet door haar te herhalen, maar door haar te ontmantelen – zeker wanneer het om je eigen gemeenschap gaat.-.

ivancairo@yahoo.com