Geschiedenis toegankelijk maken

door

KEVINS KIJK / Kevin Headley

De geschiedenis staat voor jongeren nog steeds ver van hun belevingswereld. Toch merk je, wanneer je met hen hierover in gesprek gaat, dat ze meer willen weten. Hoe ziet bijvoorbeeld hun familiegeschiedenis eruit? Waar komen hun voorouders vandaan en wat hebben zij meegemaakt? Geschiedenis kan voor hen toegankelijker worden gemaakt door meer persoonlijke verhalen te delen. Daardoorkomt het dichter bij hen.

Toen ik jonger was, hield ik mij ook nauwelijks bezig met geschiedenis. Ik vond het een uitdaging om jaartallen en gebeurtenissen uit het hoofd te leren. Er was, naar mijn mening en voor zover ik mij kan herinneren, weinig context. Bovendien had ik andere dingen aan mijn hoofd: sport en gezelligheid met vrienden. Maar naarmate je ouder wordt, begin je jezelf vragen te stellen over je achtergrond: waarom zijn bepaalde zaken binnen de familie zoals ze zijn, en hoe ver loopt de familielijn terug?

“Te vaak vergeten we dat Suriname op veel manieren verwijst naar het verleden, los van de achtergronden van de bevolking”

Literatuur leent zich goed om geschiedenis dichter bij de lezer te brengen, vooral bij jongeren. Zeker wanneer een boek is geschreven met elementen die hen prikkelen en aansluiten bij hun belevingswereld, zoals liefde, vriendschap en identiteit. Via literatuur kan de lezer worden meegenomen naar het verleden. Cynthia McLeod deed dit met boeken als Hoe duur was de suiker en Herinneringen aan Mariënburg. Recent deed ook Elena Beelaerts van Blokland dit met haar boek Ach freule. Op zoek naar de plantagehouder in mijn familie.

Beelaerts van Blokland bezocht deze week een aantal middelbare scholen. Daar sprak zij met leerlingen over de aanleiding voor haar boek en over de vragen die zij zichzelf stelde over haar familiegeschiedenis. Dat gebeurde als onderdeel van het vak geschiedenis. De leerlingen deelden hun gedachten over hoe zij kijken naar de geschiedenis van Suriname en hun eigen geschiedenis. Veel van hen vertelden dat ze een gemengde achtergrond hebben en dat zij daar graag meer over willen weten. Ze werden gestimuleerd om meer in gesprek te gaan met hun ouders en grootouders. Daar begint het verzamelen van informatie meestal. Zo begon ook Beelaerts van Blokland haar zoektocht.

Tijdens deze literaire bijeenkomsten werd duidelijk hoe groot de behoefte is aan verdieping en informatie. Er is ook veel vraag naar nieuwe perspectieven op het slavernijverleden en de doorwerking daarvan in het heden. Literatuur is een waardevolle aanvulling op de geschiedenisles. Schoolbezoeken van schrijvers bieden ruimte voor gesprek, reflectie en het stellen van vragen. Deze momenten stimuleren jongeren om zelf op onderzoek uit te gaan. Zo’n aanpak zou structureel moeten gebeuren om de impact te vergroten.

Te vaak vergeten we dat Suriname op veel manieren verwijst naar het verleden, los van de achtergronden van de bevolking. Gebouwen, plaatsnamen, plekken en monumenten dragen geschiedenis in zich. Het verleden werkt door in onder meer taal, gewoonten en zelfbeeld.

In een samenleving als Suriname komen zoveel geschiedenissen samen. Daarom helpt kennis van het verleden om het heden beter te begrijpen. Het maakt ook mogelijk de toekomst bewuster vorm te geven. Zoals vaak wordt gezegd: je weet pas waar je naartoe gaat, als je weet waar je vandaan komt. Literatuur, onderwijs en het gesprek binnen families kunnen samen die brug slaan.

headleydwt@gmail.com