Gemengde reacties op verlaging royalty’s

door

‘Doorgaans proberen landen het goud te legaliseren alvorens het wordt geëxporteerd’

Gedreven door sterk afgenomen inkomsten uit de export van goud uit de kleinschalige goudmijnbouw heeft de overheid besloten de royalty’s op de export te verlagen van 4,5 procent naar 3,5 procent. In de tweede helft van januari was de goudexport zelfs zo laag dat het land er minder aan heeft verdiend dan in de afgelopen maanden. De maatregel was eigenlijk al aangekondigd bij de jaarrede van de regering in september. Ook toen was er bezwaar. Maar volgens de president is dit besluit genomen na intensieve beraadslagingen met de goudsector.

Tekst en beeld Euritha Tjan A Way

Een bron die actief is in de sector maar die niet bij naam genoemd wil worden, bevestigt de consultaties. “Het verlagen van de royalty’s is het beste wat de overheid nu kan doen. Dat is niet omdat het tarief hoog is, maar omdat de overheid niet in staat is de grenzen voldoende te bewaken. Als de overheid dat zou kunnen, zouden de royalty’s zelfs hoger mogen liggen”, zegt hij.

“Het verlagen van de royalty’s is het beste wat de overheid nu kan doen. Dat is niet omdat het tarief hoog is, maar omdat de overheid niet in staat is de grenzen voldoende te bewaken“ Bron in de goudsector

Actie ElPacto

Dat de beperkte handhaving het grote probleem is, leidt hij af uit het feit dat in december en begin januari de exporten toenamen. “Dat komt omdat Interpol de actie El Pacto hield in Brazilië, Suriname en Frans-Guyana. Toen kon niet gesmokkeld worden.” El Pacto verwijst naar een actie van de veiligheidstroepen van de drie landen, die in samenwerking met Interpol op 8 en 12 december vorig jaar een eerste gecoördineerde internationale veiligheidsoperatie uitvoerden tegen illegale goudwinningsnetwerken en de daarmee verbonden georganiseerde misdaad.

In Suriname werden op die dagen invallen gedaan in Papatam en Albina. Volgens legervoorlichter Giovanny van Kust werden daarbij kwik, drugs, smokkelwaar en illegale vuistvuurwapens in beslag genomen. “Het leger ondersteunde daarbij de politie en er waren diverse Surinaamse instanties aanwezig.”

Eerst legaliseren

Echter, Daan van Uhm, hoogleraar milieucriminaliteit aan de Open Universiteit en universitair hoofddocent criminologie aan de Universiteit Utrecht, die momenteel een promovendus in Suriname begeleidt heeft zijn bedenkingen. Hij heeft weinig vertrouwen dat het verlagen van de royalty’s enig effect zal hebben op de smokkel die er kennelijk gaande is. “Wanneer de relatie tussen legale en illegale goudwinning wordt geanalyseerd, blijkt dat landen doorgaans trachten het gewonnen goud te legaliseren alvorens het wordt geëxporteerd. Tegen deze achtergrond is het niet echt waarschijnlijk dat een verlaging van royalty’s een substantieel effect zal hebben.” Indien het tarief slechts in beperkte mate wordt verlaagd, zal dit naar verwachting nauwelijks invloed uitoefenen op de bestaande prikkels binnen de sector, merkt hij op.

In Suriname wordt vaak nagelaten hard op te treden tegen illegale goudzoekers, omdat de overheid ervan uitgaat dat lokale gemeenschappen voordeel hebben bij de goudwinning. “Indien de vervuiling echter zo omvangrijk is en grootschalige ontbossing plaatsvindt, is het de vraag of dit überhaupt in het voordeel van het land is. Zeker wanneer de gedoogstatus juist garimpeiros uit Brazilië aantrekt”, merkt Van Uhm op. Volgens hem is er internationaal groeiende kritiek op de vervuilende goudsector. “Dit omdat ze zowel de natuur als de mensheid aantast.”

“Al enige tijd is er een grote speler op de markt die alles wil opkopen. Die er alles aan doet om marktleider te worden“Anonieme bron

Stanley Esajas, fiscalist, kan zich niet indenken dat een verlaging van royalty’s iets zal uitmaken. “Er is een samenhangend pakket van maatregelen nodig om het belastingstelsel zodanig te hervormen dat de staat meer gaat verdienen aan royalty’s. Royalty’s verlagen zou ook gepaard moeten gaan met betere handhaving.” Hij vraagt zich af met wie de president heeft gesproken binnen de goudsector om op dit idee te komen. “Heeft zij gesproken met de legale bedrijven, de illegalen in het bos, de opkopers in het bos, de concessiehouders? Dat zijn allemaal punten waar een lek kan plaatsvinden. De kleine man in de sector heeft echt niets met royalty’s te maken. Hij wil verkopen, dat is het.”

Grote speler

Een doorgaans goed ingevoerde bron bestrijdt dat smokkel naar Brazilië plaatsvindt en door kleine mannen in de sector gebeurt. “Die kleine garimpeiros brengen echt geen goud weg naar Brazilië. Niet alleen de goudprijs is hoog, ook het leven in de goudvelden is duur. Die mannen sturen wat geld naar huis of naar Paramaribo, maar de gevaarlijke tocht over de grens met Brazilië via Frans-Guyana maken ze niet met goud op zak.”

Volgens hem ligt de oorzaak van de toename van de exporten in december niet bij El Pacto. “Iedereen gaat in december naar Paramaribo. Zag je de drukte niet tijdens de feesten? In december wordt altijd meer goud verkocht. Kijk naar de cijfers.” Volgens hem is er iets anders aan de hand. “Al enige tijd is er een grote speler op de markt die alles wil opkopen. Die er alles aan doet om marktleider te worden. Die biedt ondernemers locaties aan om goud op te kopen, en dat moeten ze vervolgens aan hem verkopen. Hij koopt enorme volumes goud op.” Volgens de bron doet die partij iets met het goud. “Want de volumes die dat bedrijf opkoopt, zie je niet terug in de exportcijfers.” Welk bedrijf het is, wil hij “voor mijn eigen veiligheid” niet prijsgeven.