Geen klare wijn

door

DE VERVUILING VAN de Moeroekreek en de daaropvolgende massale vissterfte in de Saramaccarivier dateren niet van gisteren. De eerste officiële melding bij de Nationale Milieu Autoriteit (NMA) kwam op 25 juni, waarna op 26 juni publiekelijk werd gewaarschuwd voor een omvangrijke vissterfte. De Ware Tijd berichtte toen dat de dode vissen vanuit de Moeroekreek met de stroming werden meegevoerd.

Donderdag, ruim twee maanden later, presenteerde president Jennifer Geerlings-Simons de resultaten van wat kennelijk het finale onderzoek is. Cyanide en zware metalen zijn aangetroffen en de vervuiling wordt gelokaliseerd op de concessie van staatsbedrijf Grassalco. De regering stelt deze onderneming aansprakelijk.

Na twee maanden onderzoek kan een regering niet volstaan met formuleringen als ‘een bedrijf’ of ‘een ondernemer’

Maar juist waar de samenleving na twee maanden eindelijk concrete antwoorden mocht verwachten, werd het verhaal merkwaardig vaag. Wie heeft de vervuiling daadwerkelijk veroorzaakt?

Geerlings-Simons sprak aanvankelijk over Grassalco of een bedrijf dat er werkzaam is of is geweest. Later zei de president in het parlement dat een ondernemer op de concessie de vervuiling heeft veroorzaakt en dat Grassalco daarom medeverantwoordelijkheid draagt. Maar de naam van die ondernemer werd niet genoemd. Waarom?

Die terughoudendheid is des te moeilijker te begrijpen omdat de media kennelijk verder zijn gekomen. De Ware Tijd meldde op 10 augustus op basis van bronnen en rapporten dat alles erop wijst dat het lek is ontstaan bij Save Residence, die op de concessie werkt. De krant berichtte bovendien dat dit bedrijf een vijfjarige overeenkomst met Grassalco heeft voor goudwinning en dat uit een eerdere NMA-controle al zou zijn gebleken dat het bedrijf niet volledig voldoet aan richtlijnen voor het gebruik van het goudextractiemiddel Jin Chan.

Dat maakt de vaagheid van de regering alleen maar problematischer. Heeft de president de overeenkomst tussen Grassalco en deze onderneming opgevraagd? Heeft zij de eerdere inspectierapporten bestudeerd? Welke onderneming exploiteerde precies de locatie waar de vervuiling volgens het onderzoek is ontstaan? Welke chemicaliën werden daar gebruikt en opgeslagen? En wat heeft de fysieke inspectie op de concessie precies aangetroffen? Dit zijn geen details. Ze raken rechtstreeks aan de vraag wie verantwoordelijk is voor een milieuramp waarvan burgers nog steeds de gevolgen ondervinden.

Bovendien waren er al veel eerder alarmsignalen. De Ware Tijd berichtte in augustus 2025 dat bewoners van Pikin Saron al jaren klaagden over vervuild water en Grassalco om onderzoek hadden gevraagd. Eerder deze maand meldden de media dat de vissterfte zich voordeed minder dan vier weken nadat overheid, lokale gemeenschap en Zijin/Rosebel Gold Mines afspraken hadden gemaakt over meer toezicht en veiligheid in het Moeroekreekgebied.

De kritische vragen vanuit De Nationale Assemblee zijn daarom volkomen terecht. Na twee maanden onderzoek kan een regering niet volstaan met formuleringen als ‘een bedrijf’ of ‘een ondernemer’. Juist wanneer niets te verbergen valt, bestaat er geen reden om essentiële informatie achter mistige formuleringen te verstoppen.

De regering verlangt vertrouwen van de samenleving. Dan moet ze dat vertrouwen ook verdienen. Dat begint met namen, feiten en volledige openheid.