Franse ambassadeur vertrekt met gemengde gevoelens: ‘Het is mij niet gelukt Suriname te overtuigen het grensprotocol door te voeren’

door

De frustratie is hoorbaar in de stem van de scheidende Franse ambassadeur in Suriname, Nicolas de Lacoste. Sinds zijn aantreden heeft hij zich ingezet voor verschillende doelstellingen, waarvan de belangrijkste volgens hem niet is gerealiseerd. Het is de ambassadeur niet gelukt Suriname ertoe te bewegen het grensprotocol, dat in februari 2021 in Frankrijk werd ondertekend, door De Nationale Assemblee te laten goedkeuren. “Het heeft één keer op de agenda van DNA gestaan, maar daarna bleek het een groot probleem om het opnieuw op de agenda te krijgen”, zei De Lacoste.

Tekst en beeld Euritha Tjan A Way

De persconferentie, die donderdag werd gehouden in het gebouw van de Alliance Française, stond in het teken van de Franse nationale feestdag op 14 juli, waarmee de Franse Revolutie en het einde van de absolute monarchie worden herdacht. De Lacoste merkte op dat in Parijs grote militaire parades zullen plaatsvinden en dat een delegatie van de Surinaamse veiligheidsautoriteiten zal deelnemen aan de parade in Frans-Guyana.

“Ik zou niet weten waarom Suriname het grensprotocol niet wil goedkeuren of behandelen”Franse ambassadeur Nicolas de Lacoste

Toch werd een groot deel van de persconferentie gedomineerd door de situatie aan de grens tussen Suriname en Frans-Guyana. Tijdens een parlementaire vergadering in 2023 liepen de gemoederen hoog op nadat werd gesteld dat de plaatselijke bevolking niet was geraadpleegd voordat over het grensprotocol werd gesproken. Echter, volgens De Lacoste had de grenscommissie onder leiding van Harold Kolader al rond 2019 overleg gevoerd met de traditionele gezagsdragers.

De ambassadeur legt uit: “Ik zou niet weten waarom Suriname dit protocol niet wil goedkeuren of behandelen. We zien dat het protocol prima werkt aan de grens met Brazilië. Daar werken we intensief samen in de strijd tegen grensoverschrijdende criminaliteit. Er is een grenskaart, er bestaat toegang tot gratis gezondheidszorg en er zijn andere praktische afspraken gemaakt. Zo hebben we onlangs nog de visumplicht voor Brazilianen die naar Frans-Guyana reizen afgeschaft.”

Hij wijst erop dat de inheemse en tribale gemeenschappen langs de Lawa- en Marowijnerivier juist vóór invoering van het protocol zijn, omdat zij dagelijks ervaren wat zich in hun leefgebied afspeelt. “Met dit protocol zouden we de illegale goudwinning, die de traditionele leefgebieden van deze gemeenschappen vervuilt, samen met Suriname, effectiever kunnen bestrijden. De mensen die daar wonen willen dit juist. Hun water en leefomgeving worden vervuild door kwik”, aldus De Lacoste.

Bono Velantie

Hoewel inheemse en andere tribale gemeenschappen langs de Lawa- en Marowijnerivier voorstander zijn, sprak granman Bono Velantie van de Aucaners (N’dyuka) zich vorig jaar uit tegen invoering van het protocol. Volgens het grootopperhoofd zou de in het protocol vastgelegde grenslijn bootsmannen op de rivier kwetsbaar maken, omdat Franse militairen hun eigendommen in brand zouden steken.

De Franse autoriteiten stellen daarentegen dat zij uitsluitend optreden tegen criminele activiteiten, zoals illegale goudwinning en het gebruik van kwik. Het gebruik van kwik is verboden in Frans-Guyana, dat het Minamata-verdrag heeft geratificeerd. Suriname heeft dit verdrag eveneens ondertekend, maar kiest ervoor het gebruik van kwik geleidelijk uit te faseren.

Opvallend was dat Velantie zich in zijn vurige betoog nauwelijks uitliet over de vervuiling van de rivieren door de goudwinning, terwijl de gemeenschappen die langs de rivier wonen dit juist als een groot probleem ervaren. De Wayana, Aluku, Paamaka, Kali’na en Lokono van Beneden-Marowijne hebben bovendien verklaard dat Velantie hen niet heeft geraadpleegd voordat hij zich tegen het protocol uitsprak.

Opvolging

De Lacoste, die eind juli vertrekt, verwacht dat zijn opvolger zal voortbouwen op de inspanningen om het grensprotocol alsnog door De Nationale Assemblee te loodsen. De opvolger is geen onbekende voor Suriname. Hij heeft eerder op de Franse diplomatieke vertegenwoordiging in het land gewerkt.

De Lacoste: “Gelukkig beginnen we niet bij nul. Het is ons in 2022 wel gelukt om samen met de Surinaamse autoriteiten de tien laatste skalians die op de Marowijnerivier actief waren te vernietigen. Daarnaast hebben we gezamenlijke missies naar Frans-Guyana georganiseerd, zodat Suriname kon zien dat goudwinning ook zonder kwik mogelijk is.”

Op 21 april organiseerden Frankrijk en de Alliance Française Suriname een workshop om kennis en ervaringen uit te wisselen over een duurzame aanpak van de goudsector. Echter, volgens De Lacoste is daar vanuit Surinaamse zijde geen vervolg aan gegeven.

Met de ambassadeur vertrekt ook Pierre Bourguignon, directeur van het Franse Ontwikkelingsagentschap (AFD). Zijn opvolgster is eveneens bekend met Suriname, maar zal haar standplaats in Frans-Guyana hebben en niet in Suriname. “We proberen de eventuele vertraging die daardoor bij projecten kan ontstaan tot een minimum te beperken”, aldus Bourguignon.

Caricom

De scheidende ambassadeur toonde zich wel verheugd dat Frans-Guyana en Martinique, mede dankzij de steun van Suriname, geassocieerd lid zijn geworden van Caricom. “Daardoor kunnen zij actief meedenken en bijdragen aan de regionale ontwikkeling.”

Volgens De Lacoste is cybersecurity een onderwerp dat bij uitstek een regionale aanpak vereist. Ook wees hij erop dat de aanstaande olie- en gasontwikkeling Suriname steeds aantrekkelijker maakt voor Franse bedrijven. De ambassade ontvangt dan ook steeds vaker vragen van ondernemingen die willen investeren in Suriname.